W przygotowanym przez rząd pakiecie rozwiązań zapobiegających negatywnemu oddziaływaniu koronawirusa na gospodarkę, znalazły się również rozwiązania dotyczące środowiska akademickiego.

Tarcza antykryzysowa 3.0 przesuwa o rok – z końca 2021 na koniec 2022 – termin umorzenia niezakończonych postępowań w sprawie nadania stopnia doktora habilitowanego, tytułu profesora oraz przewodów prowadzonych na zasadach sprzed wejścia w życie Konstytucji dla Nauki. Wydłużono też okres przejściowy, w którym osoby ubiegające się o stopień lub tytuł naukowy do osiągnięć publikacyjnych zaliczyć mogą artykuły naukowe opublikowane w czasopismach spoza nowego wykazu.

Nowe przepisy umożliwiają instytutom Sieci Badawczej Łukasiewicz korzystanie ze źródeł finansowania dostępnych dla instytutów badawczych. Do tej pory środki z subwencji mogły być wykorzystane jedynie do bieżącej działalności, teraz również na naukę i rozwój.

Wprowadzono zawieszenie spłaty kredytu studenckiego na okres do pół roku pod warunkiem złożenia wniosku do końca tego roku akademickiego. Po upływie czasu zawieszenia kredytobiorca nie będzie zobowiązany do spłaty wyższych rat kapitałowych.

Uczelnie otrzymały prawo do wprowadzenia nowych zasad i terminów rekrutacji na studia oraz do szkół doktorskich.

Już wcześniej zmiany w ustawie Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce wprowadziła tzw. tarcza antykryzysowa 2.0. Dopuszcza ona wykorzystanie technologii informatycznych w trakcie sesji egzaminacyjnej oraz przy obronach prac dyplomowych, doktorskich i kolokwium habilitacyjnego. W trybie zdalnym mogą być prowadzone posiedzenia zgromadzenia ogólnego i prezydium oraz komisji i zespołów doradczych PAN. Również organy szkół wyższych, np. Senat, mogą procedować online.

Więcej uprawnień zyskał rektor, który może wydawać zarządzenia w sprawach należących do kompetencji Senatu uczelni, jeśli ten nie będzie mógł funkcjonować, a podjęcie decyzji jest niezbędne dla zapewnienia ciągłości działania uczelni. W sytuacji, gdy rektor bądź jego zastępca nie może sprawować swoich obowiązków, osobę do ich wypełniania wskaże minister.

Większe uprawnienia otrzymał także dyrektor Narodowego Centrum Badan i Rozwoju, który z pominięciem procedury konkursowej może przyznać środki finansowe na badania lub prace rozwojowe dotyczące metod prewencji rozprzestrzeniania się, zakażenia lub zwalczania zakażenia albo choroby zakaźnej będącej przyczyną ogłoszenia zagrożenia epidemicznego bądź stanu epidemii.

Przedłużono o rok okres ewaluacji działalności naukowej obejmującej okres 2017–2021. Także ważność legitymacji studenckich, doktoranckich i pracowniczych została przedłużona do 2021 r. bez konieczności potwierdzania ich ważności.

Dużo miejsca w ustawie poświęcono pomocy dla studentów i doktorantów. Zniesiony został limit dwóch zapomóg w roku akademickim. Student może złożyć wniosek za każdym razem, gdy jego sytuacja życiowa ulegnie pogorszeniu. Wnioski rozpatrywane są w trybie uproszczonym. Nie obowiązuje też reguła, zgodnie z którą stypendium socjalne, stypendium dla osób niepełnosprawnych i zapomoga przysługują przez okres kształcenia nieprzekraczający 6 lat. Oznacza to, że studenci z dłuższym stażem również mogą się ubiegać o te świadczenia. Student, którego miesięczny dochód na osobę w rodzinie nie przekracza 528 złotych, nie musi dołączać do wniosku o przyznanie stypendium socjalnego zaświadczenia z ośrodka pomocy społecznej o sytuacji materialnej. Zostanie ona zweryfikowana na podstawie innych dokumentów.

Zgodnie z ustawą niewykorzystana w tym roku dotacja celowa może przejść na rok 2021. Dotyczy to środków na kształcenie i obsługę realizacji zadań NAWA, NCN, NCBR i Centrum Łukasiewicz.

Zmienione przepisy umożliwiają ukończenie konsolidacji instytutów działających w ramach Sieci Badawczej Łukasiewicz. Chodzi o Instytut Farmaceutyczny i Instytut Biotechnologii i Antybiotyków, które mają stać się częścią Instytutu Chemii Przemysłowej im. prof. Ignacego Mościckiego. W uzasadnieniu napisano o konieczności zapewnienia ciągłości ich funkcjonowania, „tym bardziej z tego powodu, że są zaangażowane w działania mające na celu zwalczanie wirusa SARS-CoV-2”. Prezes Centrum Łukasiewicz będzie z kolei mógł powoływać ad hoc zespoły problemowe przeznaczone do rozwiązania interdyscyplinarnych problemów, m.in. w zakresie przeciwdziałania COVID-19. Dotychczas nie miał takiej możliwości.

Przesunięto także termin pierwszego konkursu w ramach programu „Regionalna Inicjatywa Doskonałości”. Zostanie on ogłoszony nie później niż do 30 czerwca 2023 r (pierwotnie – 2022).
<div class="signature">

MK

</div>