INSERT INTO `wp_posts` (`ID`, `post_author`, `post_date`, `post_date_gmt`, `post_content`, `post_title`, `post_excerpt`, `post_status`, `comment_status`, `ping_status`, `post_password`, `post_name`, `to_ping`, `pinged`, `post_modified`, `post_modified_gmt`, `post_content_filtered`, `post_parent`, `guid`, `menu_order`, `post_type`, `post_mime_type`, `comment_count`) VALUES
(2515, 1, '2020-05-18 11:12:35', '2020-05-18 09:12:35', '<h3>Zmiany u strażaków</h3>\n<b>WARSZAWA</b> Rektor-komendant Szkoły Głównej Służby Pożarniczej nadbryg. dr hab. inż. Paweł Kępka został odwołany ze stanowiska. Decyzję podjął minister spraw wewnętrznych i administracji Mariusz Kamiński po zapoznaniu się z raportem z prac zespołu komendanta głównego Państwowej Straży Pożarnej wyjaśniającym przyczyny i okoliczności wystąpienia przypadków zakażenia koronawirusem SARS CoV-2 wśród skoszarowanych studentów SGSP. Ustalono, że w szkole został przyjęty niewłaściwy system zarządzania, co w efekcie doprowadziło do obniżenia dyscypliny wśród kadry i studentów. Wprowadzone ograniczenie wydawanych przepustek i udzielanych urlopów nie miało zastosowania w praktyce. Negatywnie oceniono też skuteczność działań izolacyjnych – studenci mający dolegliwości osobiście zgłaszali swoje objawy dzwoniąc do Inspekcji Sanitarnej, co było sprzeczne z procedurą postępowania Głównego Inspektora Sanitarnego MSWiA. Od 1 maja uczelnią kieruje mł. bryg. dr inż. Jarosław Chodorowski, dotychczasowy komendant powiatowy PSP w Kłodzku.\n\n[caption id=\"attachment_2502\" align=\"alignleft\" width=\"200\"]<img class=\"wp-image-2502\" src=\"https://miesiecznik.forumakademickie.pl/wp-content/uploads/2020/05/nagroda-dla-historyka-z-uw-fa-05-2020.jpg\" alt=\"\" width=\"200\" height=\"106\" /> Fot. UW[/caption]\n<h3>Nagroda dla historyka z UW</h3>\n<b>WARSZAWA/MONACHIUM</b> Prof. Włodzimierz Borodziej z Uniwersytetu Warszawskiego otrzymał międzynarodową nagrodę badawczą przyznawaną przez Fundację Maxa Webera przy Kolegium Historycznym w Monachium. Jej laureatami są naukowcy prowadzący międzynarodową działalność w ramach nauk humanistycznych i społecznych. Otrzymują 30 tys. euro oraz zaproszenie na pobyt badawczy w Monachium. Prof. Borodziej związany jest z Instytutem Historycznym UW. W latach 1999–2002 był prorektorem uczelni. Pracował również na Uniwersytecie Filipa w Marburgu oraz na Uniwersytecie im. Friedricha Schillera w Jenie. Jego zainteresowania badawcze koncentrują się wokół najnowszej historii Polski, Niemiec i Europy Środkowo-Wschodniej.\n<h3>Pod nowym szyldem</h3>\n<b>KROSNO</b> Z początkiem maja Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa im. Stanisława Pigonia stała się Karpacką Państwową Uczelnią w Krośnie. Dołączyła tym samym do dziesięciu PWSZ-ów – w Sanoku, Tarnobrzegu, Oświęcimiu, Pile, Zamościu, Płocku, Skierniewicach, Włocławku, Ciechanowie i Nowym Targu – które zmieniły swoje nazwy w ub.r. Jak tłumaczą rektorzy, stoi za tym konieczność podkreślenia akademickiego charakteru PWSZ-ów, często mylnie utożsamianych ze szkołami branżowymi. Krośnieńska uczelnia została utworzona 15 czerwca 1999 roku. Kształciła wtedy w pięciu specjalnościach licencjackich. Obecnie oferta obejmuje 18 kierunków studiów pierwszego stopnia. W 2019 roku uruchomiono pierwsze studia magisterskie na kierunkach: inżynieria produkcji oraz zarządzanie. Strukturę uczelni tworzą trzy instytuty: Humanistyczny, Zdrowia i Gospodarki, Politechniczny. W KPU studiuje niemal 2,5 tys. osób.\n<h3>Dwa w jednym</h3>\n<b>KRAKÓW</b> Instytut Odlewnictwa oraz Instytut Zaawansowanych Technologii Wytwarzania – należące do Sieci Badawczej Łukasiewicz – od kwietnia funkcjonują pod jednym szyldem: Krakowskiego Instytutu Technologicznego. Jego siedziba mieści się przy ul. Zakopiańskiej 73. Pracuje w nim 205 osób. Dyrektorem jest dr inż. Marek Kwiecień. W strukturze funkcjonują cztery centra: Technologii Odlewania, Zaawansowanych Technologii Wytwarzania, Obróbki Materiałów oraz Badań Materiałowych. W Ł-KIT projektowane będą materiały na potrzeby elektromobilności, w tym ogniwa paliwowe. Naukowcy zajmą się technologiami druku 3D na bazie metali, tworzyw sztucznych oraz ceramiki. Powstaną też materiały kompozytowe i nanokompozytowe dla zastosowań specjalnych. Rozwiązania z Ł-KIT trafią m.in. do przemysłu odlewniczego, narzędziowego, lotniczego, medycznego i kosmicznego. Projektowane będą także materiały oraz technologie dla energetyki wiatrowej offshore oraz krajowego sektora fotowoltaicznego.\n\n[caption id=\"attachment_2493\" align=\"alignright\" width=\"183\"]<img class=\"wp-image-2493\" src=\"https://miesiecznik.forumakademickie.pl/wp-content/uploads/2020/05/kryptografowie-nagrodzeni-dziembowski-fa-05-2020-683x1024.jpg\" alt=\"\" width=\"183\" height=\"274\" /> Fot. Arch. prywatne[/caption]\n\n[caption id=\"attachment_2494\" align=\"alignright\" width=\"200\"]<img class=\"wp-image-2494\" src=\"https://miesiecznik.forumakademickie.pl/wp-content/uploads/2020/05/kryptografowie-nagrodzeni-faust-fa-05-2020.jpg\" alt=\"\" width=\"200\" height=\"272\" /> Fot. Katrin Binner[/caption]\n<h3>Kryptografowie nagrodzeni</h3>\n<b>WARSZAWA</b> Prof. Stefan Dziembowski z Uniwersytetu Warszawskiego oraz prof. Sebastian Faust z Politechniki w Darmstadt zostali laureatami Polsko-Niemieckiej Nagrody Naukowej Copernicus 2020. Za badania nad modelami zabezpieczania danych przed niepowołanym dostępem, matematycznymi podstawami kryptowalut i innymi zagadnieniami z zakresu kryptografii i bezpieczeństwa IT otrzymali po 100 tys. euro. Współpracują od dekady. Ich praca nad równoważnością tzw. modelu wycieku z szumami i modelu z losowym próbkowaniem znacząco przyczyniła się do poznania metod obrony przed tzw. atakami typu „side-channel”, które są uważane za jedne z największych zagrożeń dla praktycznych systemów bezpieczeństwa. Ostatnio stworzyli system „Perun”, który umożliwia wykonywanie aplikacji blockchainowych w czasie rzeczywistym. Pracują nad jego wdrożeniem w postaci projektu typu open source zintegrowanego z istniejącymi platformami blockchainowymi. Nagrodę po raz ósmy przyznały wspólnie Fundacja na rzecz Nauki Polskiej i niemiecka organizacja naukowa DFG.\n<h3>Zrównoważą rozwój</h3>\n<b>ŁÓDŹ</b> Uniwersytet Łódzki jako pierwsza polska uczelnia został członkiem Sustainable Development Solutions Network. To założona w 2012 roku przy Organizacji Narodów Zjednoczonych prestiżowa sieć, która łączy liderów zrównoważonego rozwoju i najwyższej klasy pracowników naukowych z Unii Europejskiej w celu promowania praktycznych rozwiązań w tym obszarze. Głównym celem SDSN jest wspieranie UE w realizacji założeń tzw. Zielonego Ładu. SDSN ściśle współpracuje z agencjami ONZ, wielostronnymi instytucjami finansującymi, sektorem prywatnym i społeczeństwem obywatelskim. Z inicjatywą wejścia do sieci wyszli: prof. Rafał Matera, dziekan Wydziału Ekonomiczno-Socjologicznego, i prof. Mariusz Sokołowicz, prodziekan ds. promocji i współpracy z zagranicą. Reprezentantem UŁ w radzie SDSN będzie prof. Jakub Kronenberg z WE-S.\n\n<img class=\"wp-image-2489 alignleft\" src=\"https://miesiecznik.forumakademickie.pl/wp-content/uploads/2020/05/polscy-prawnicy-w-cafa-fa-05-2020-1024x934.jpg\" alt=\"\" width=\"200\" height=\"182\" />\n<h3>Polscy prawnicy w CAfA</h3>\n<b>HAGA</b> Dr hab. Piotr Stec, prof. UO, dziekan Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu Opolskiego, dr Alicja Jagielska-Burduk z Katedry UNESCO Prawa Własności Kulturowej UO oraz Hoa Dessoulavy-Śliwińska, doktorantka Uniwersytetu SWPS, zostali arbitrami pierwszego międzynarodowego Sądu Arbitrażowego ds. Sztuki (Court of Arbitration for Art, CAfA). To jedyni prawnicy z Polski w nim zasiadający. Powstał w 2018 roku i ma stanowić stałe forum dla prowadzenia postępowań arbitrażowych i mediacji, które coraz częściej stosowane są w zakresie rozwiązywania sporów dotyczących dóbr kultury. Rekrutacja i ocena aplikacji kandydatów do bazy arbitrów i mediatorów CAfA trwała ponad rok.\n<h3>Stop fałszowaniu leków</h3>\n<b>WARSZAWA</b> Warszawski Uniwersytet Medyczny został oficjalnie przyjęty do globalnej organizacji Fight The Fakes, której działalność skupia się na podniesieniu świadomości na temat zagrożeń związanych z fałszowaniem leków. Założona w 2013 r. FTF zrzesza obecnie 40 organizacji partnerskich reprezentujących służbę zdrowia, pacjentów, hurtowników i szeroko rozumiany przemysł. Stołeczna uczelnia jest jedynym jej członkiem z obszaru Europy Środkowo-Wschodniej. Problematyką przestępczości farmaceutycznej na WUM zajmuje się Wydział Farmaceutyczny. W 2016 roku utworzono Zespół ds. Sfałszowanych Leków, a w ub.r. – Zakład Farmacji Kryminalistycznej, którym kieruje prof. Zbigniew Fijałek. Wydział współpracuje ze Szkołą Policji w Pile, Biurem Służby Kryminalnej Komendy Głównej Policji oraz Stowarzyszeniem „Stop Nielegalnym Farmaceutykom”, do którego należą pracownicy naukowo-dydaktyczni wydziału.\n\n[caption id=\"attachment_2499\" align=\"alignright\" width=\"200\"]<img class=\"wp-image-2499\" src=\"https://miesiecznik.forumakademickie.pl/wp-content/uploads/2020/05/liderki-goz-fa-05-2020.jpg\" alt=\"\" width=\"200\" height=\"251\" /> Fot. Arch. prywatne[/caption]\n<h3>Liderki GOZ</h3>\n<b>WARSZAWA</b> Justyna Bronowicka (na fot.), studentka Uniwersytetu Wrocławskiego, została zwyciężczynią konkursu Stena Circular Economy Award promującego ideę gospodarki o obiegu zamkniętym (GOZ). Doceniono jej „Sklep samozaopatrujący”, którego głównym celem jest upcykling starych ubrań oraz edukacja w zakresie ekologii. W nagrodę otrzymała laptop oraz grant w wysokości 10 tys. zł na realizację pomysłu. Zakłada on stworzenie miejsca, gdzie konsumenci mogą zostawić zużyte ubrania, poddawane następnie procesowi upcyklingu. Za ich naprawę i ponowne doprowadzenie do użytku będą odpowiedzialni seniorzy, chcący spędzić czas w pożyteczny i kreatywny sposób. Gotowe ubrania trafią do osób potrzebujących oraz konsumentów, którzy zaopatrują się w ekologicznie i etycznie wyprodukowane towary. Wyróżniono pomysły studentek z Politechniki Łódzkiej (aplikacja do rozpoznawania odpadów) oraz Akademii Sztuki w Szczecinie (ekologiczne opakowanie na kanapki).\n<h3>Rządy w erze turbulencji</h3>\n<b>HAGA</b> Cztery polskie badaczki znalazły się w gronie partnerek 14 międzynarodowych konsorcjów wyłonionych w programie „Democratic governance in a turbulent age” sieci NORFACE. Zwycięskie projekty opiewają na 17,8 mln euro. Prof. Agnieszka Stępińska z Wydziału Nauk Politycznych i Dziennikarstwa Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza przyjrzy się zmianom, jakie zachodzą w środowisku informacji politycznej oraz czynnikom stanowiącym zagrożenie dla demokracji lub stwarzającym szansę na jej wzmocnienie. Prof. Barbara Błaszczyk z Instytutu Nauk Ekonomicznych PAN zbada mechanizmy wykorzystywane przez „wykluczających populistów” do zwiększenia władzy poprzez podważanie rządów w obszarach prawa, gospodarki i mediów. Dr Marta Marchlewska z Instytutu Psychologii PAN przeprowadzi eksperymenty, które pomogą zrozumieć i przezwyciężyć procesy polaryzacyjne. Dr Agata Dziuban z Wydziału Filozoficznego Uniwersytetu Jagiellońskiego zajmie się obywatelstwem w kontekście europejskiej kryminalizacji. Sieć NORFACE tworzy 20 europejskich agencji (w Polsce Narodowe Centrum Nauki) finansujących badania w obszarze nauk społecznych i behawioralnych.\n\n[caption id=\"attachment_2475\" align=\"alignleft\" width=\"200\"]<img class=\"wp-image-2475\" src=\"https://miesiecznik.forumakademickie.pl/wp-content/uploads/2020/05/wyrozniony-dom-na-bagnach-fa-05-2020-1024x576.jpg\" alt=\"\" width=\"200\" height=\"112\" /> Fot. Autorki[/caption]\n<h3>Wyróżniony dom na bagnach</h3>\n<b>BIAŁYSTOK</b> Alicja Jaroszek i Justyna Laszczkowska, studentki Wydziału Architektury Politechniki Białostockiej, zdobyły wyróżnienie w VI konkursie „House in Forest 2020 – Wooden House”. Ich praca była jedyną z Polski docenioną przez jury. Uczestnicy mieli za zadanie wymyślić nową i oryginalną koncepcję drewnianego domu w środowisku leśnym. Dom z projektu „Suspended house” znajduje się w sercu starego lasu na terenach bagiennych. Opiera się na konstrukcji z drewna klejonego, zawieszonej na linach stalowych i podpartej na słupach. Co ciekawe, budynek zmienia się wraz ze zmianami wilgotności i pór roku. Kształtem przypomina drzewo, które idealnie pasuje do zastałego środowiska naturalnego. Każdy użytkownik domu ma zapewniony panoramiczny widok na okoliczny krajobraz, a symbolizująca pień drzewa siatka wspinaczkowa zlokalizowana wewnątrz pozwala dotrzeć na wszystkie piętra budynku. Dostępność jest również zapewniona przez wysokie kładki zawieszone w koronach drzew.\n<h3>Davidias dla kroatysty z UŚ</h3>\n<b>KATOWICE</b> Prof. Leszek Małczak z Wydziału Humanistycznego Uniwersytetu Śląskiego otrzymał doroczną nagrodę Davidias wręczaną tradycyjnie w Dniu Chorwackiej Książki. Za najlepsze studium zagranicznego kroatysty uznano jego publikację Od przekładu ideologicznego do przekładu subwersywnego. Chorwacko-polskie związki kulturalne w latach 1944–1989 (Od ideološkoga do subverzivnoga prijevoda: Hrvatsko-poljske kulturne veze od 1944 do 1989). Prof. Leszek Małczak od 2016 roku pełni funkcję kierownika Zakładu Teorii Literatury i Translacji Instytutu Filologii Słowiańskiej UŚ. Jest badaczem literatur południowosłowiańskich i tłumaczem. Zajmuje się przede wszystkim literaturą i kulturą chorwacką. Jego zainteresowania naukowe skupiają się wokół fenomenu regionalizmu, chorwacko-polskich kontaktów kulturalnych, komparatystyki literackiej i kulturowej oraz historii, teorii i praktyki przekładu.\n\n[caption id=\"attachment_2503\" align=\"alignright\" width=\"200\"]<img class=\"wp-image-2503\" src=\"https://miesiecznik.forumakademickie.pl/wp-content/uploads/2020/05/nagroda-za-nowy-paradygmat-fa-05-2020-576x1024.jpg\" alt=\"\" width=\"200\" height=\"356\" /> Fot. Arch. prywatne[/caption]\n<h3>Nagroda za nowy paradygmat</h3>\n<b>KRAKÓW</b> Dr hab. Agnieszka Walecka-Rynduch z Uniwersytetu Pedagogicznego im. KEN w Krakowie została laureatką Nagrody im. dr. Karola Jakubowicza. Jej monografia MediaEgo w MediaPolis. W stronę nowego paradygmatu komunikowania politycznego jest pierwszym w literaturze polskiej opracowaniem poświęconym specyficznej przestrzeni współczesnej komunikacji bezpośredniej (MediaPolis), w której wyrasta nowy tożsamościowy typ polityka medialnego (MediaEgo). Krakowska badaczka została doceniona za śmiałość w dowodzeniu zaistnienia nowego paradygmatu, a także za wysoką jakość warsztatu metodologicznego. Autorów wybitnych publikacji naukowych, zajmujących się badaniami demokracji, praw człowieka, polityki medialnej, etyki dziennikarskiej i mediów publicznych od trzech lat honoruje Polskie Towarzystwo Komunikacji Społecznej.\n<h3>HCÉRES po raz pierwszy</h3>\n<b>ŁÓDŹ</b> Politechnika Łódzka jako pierwsza polska uczelnia otrzymała certyfikat HCÉRES potwierdzający wysoką jakość kształcenia i badań. Proces akredytacji trwał dwa lata. W spotkaniach ze specjalistami z HCÉRES (Haut Conseil de l’évaluation de la recherche et de l’enseignement supérieur) uczestniczyło ponad 170 pracowników, studentów, absolwentów oraz partnerów uczelni. Wysoko oceniono bogatą ofertę kształcenia PŁ, dostosowaną do potrzeb rynku pracy, jak również działania uczelni w doskonaleniu programów nauczania. W raporcie końcowym zwrócono uwagę na szeroki zakres współpracy PŁ z otoczeniem społeczno-gospodarczym. Dostrzeżono także bardzo dobrze rozwiniętą sieć międzynarodowej wymiany studentów, zaangażowanie społeczności akademickiej w budowanie jakości kultury oraz świadomość zasad etyki zawodowej. Akredytacja została przyznana na 5 lat.\n\n[caption id=\"attachment_2504\" align=\"alignleft\" width=\"200\"]<img class=\"wp-image-2504\" src=\"https://miesiecznik.forumakademickie.pl/wp-content/uploads/2020/05/na-rzecz-srodowiska-dabrowska-fa-05-2020.jpg\" alt=\"\" width=\"200\" height=\"276\" /> Fot. Andrzej Romański[/caption]\n\n[caption id=\"attachment_2505\" align=\"alignleft\" width=\"200\"]<img class=\"wp-image-2505\" src=\"https://miesiecznik.forumakademickie.pl/wp-content/uploads/2020/05/na-rzecz-srodowiska-gajewicz-fa-05-2020-703x1024.jpg\" alt=\"\" width=\"200\" height=\"291\" /> Fot. L’Oreal[/caption]\n<h3>Na rzecz środowiska</h3>\n<b>WARSZAWA</b> Prof. Grażyna Dąbrowska oraz dr Agnieszka Gajewicz-Skrętna zostały laureatkami I edycji Eko Plebiscytu Lirene „Kobieta. Innowacja. Natura”. Obie otrzymały po 10 tys. zł. Najlepsze spośród prawie 200 proekologicznych inicjatyw wyłonili internauci, oddając prawie 12 tys. głosów. Prof. Grażyna Dąbrowska z Wydziału Biologii i Ochrony Środowiska Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu jest biologiem molekularnym i autorką dwóch preparatów: PETout, przyspieszającego rozkład tworzyw sztucznych, oraz Biologicznego Stymulatora Plonowania, zwiększającego wydajność upraw i ich odporność na patogeny przy ograniczonej chemizacji rolnictwa. Z kolei dr Agnieszka Gajewicz-Skrętna, adiunkt na Wydziale Chemii Uniwersytetu Gdańskiego, koncentruje się na rozwoju metod komputerowych wspierających ocenę ryzyka chemicznego stwarzanego przez nowe oraz już obecne w środowisku substancje chemiczne (o jej badaniach pisaliśmy w kwietniowym FA).\n<h3>Doradzą w sprawie klimatu</h3>\n<b>WARSZAWA</b> Prof. Jerzy Duszyński, prezes PAN, powołał interdyscyplinarny Zespół doradczy do spraw kryzysu klimatycznego. Na czele 16-osobowego gremium stanął prof. Szymon Malinowski z Instytutu Geofizyki na Wydziale Fizyki Uniwersytetu Warszawskiego. Członkowie, również przy udziale innych ekspertów, będą prezentować stanowisko nauki w sprawie konieczności podjęcia natychmiastowych działań w celu ograniczenia zmian klimatu i jego skutków oraz stworzenia ambitnej polityki klimatycznej Polski. Zadeklarowano również wsparcie merytoryczne przy opracowaniu rządowego planu działania dla skutecznej i kontrolowanej gospodarczo oraz społecznie redukcji emisji gazów cieplarnianych, a także zarządzania kryzysem i procesem transformacji w kierunku gospodarki zeroemisyjnej. Zgodnie z założeniami oenzetowskiego Międzyrządowego Panelu ds. Zmian Klimatu (IPCC) celem do roku 2030 powinno być ograniczenie emisji o 45% względem roku 2010 i jej całkowita redukcja do roku 2050. Zakończenie prac Zespołu zaplanowano na koniec 2022 roku.\n\n[caption id=\"attachment_2433\" align=\"alignright\" width=\"200\"]<img class=\"wp-image-2433\" src=\"https://miesiecznik.forumakademickie.pl/wp-content/uploads/2020/05/bolid-na-wodor-fa-05-2020-1024x683.jpg\" alt=\"\" width=\"200\" height=\"133\" /> Fot. KNN MechaniCAD[/caption]\n<h3>Bolid na wodór</h3>\n<b>KRAKÓW</b> Studenci z Koła Naukowego Konstruktorów MechaniCAD działającego na Wydziale Inżynierii Mechanicznej i Robotyki Akademii Górniczo-Hutniczej skonstruowali bolid zasilany ogniwem wodorowym. Przy 320 cm długości i 75 cm szerokości pojazd Hydrive 1 waży tylko ok. 30 kg. Efekt taki udało się osiągnąć dzięki pokryciu karoserii laminatem na bazie włókien węglowych. W połączeniu z opływowym kształtem karoserii zapewnia to minimalną siłę oporu powietrza, dzięki czemu bolid może rozwijać większe prędkości przy mniejszym zużyciu paliwa. Maksymalna zakładana prędkość to 41 km/h. Auto ma budowę modułową. Kierownicę wykonano w technice druku 3D. Oryginalny jest również pomysł silnika indukcyjnego, który wyróżnia się zdolnością hamowania rekuperacyjnego – podczas zwalniania maszyna nie traci zgromadzonej energii, lecz przekształca ją w energię elektryczną. W przyszłym roku wystartuje w Shell Eco-marathon.\n<h3>Algorytm antysmogowy</h3>\n<b>ŁOMŻA</b> Naukowcy z Państwowej Wyższej Szkoły Informatyki i Przedsiębiorczości rozpoczęli prace nad algorytmem, dzięki któremu będzie można się dowiedzieć, jak skutecznie rozmieszczać urządzenia do pomiaru czystości powietrza i jak przewidywać z precyzyjną dokładnością mechanizmy rozprzestrzeniania się smogu na obszarze Łomży. Do ustalenia potrzebnej do właściwego pomiaru liczby sensorów i ich rozmieszczenia wykorzystają sztuczną inteligencję i tzw. uczenie maszynowe. Uwzględnią m.in. warunki topograficzne, urbanistykę, korytarze powietrza. Prototypowa instalacja pozwoli śledzić aktualną jakość powietrza, w tym obecność najbardziej groźnych dla zdrowia związków, czyli pyłu drobnego (PM2,5 i PM10), ozonu w warstwie przyziemnej, dwutlenku azotu i dwutlenku siarki. Wartość przedsięwzięcia, realizowanego wraz z firmą InConTech z Białegostoku, wynosi blisko 2 mln zł. Uczelnia otrzyma z tej puli 326 250 zł.\n\n[caption id=\"attachment_2483\" align=\"alignleft\" width=\"200\"]<img class=\"wp-image-2483\" src=\"https://miesiecznik.forumakademickie.pl/wp-content/uploads/2020/05/nowatorskie-implanty-fa-05-2020.jpg\" alt=\"\" width=\"200\" height=\"283\" /> Fot. PW[/caption]\n<h3>Nowatorskie implanty</h3>\n<b>WARSZAWA</b> Naukowcy z Wydziału Inżynierii Materiałowej Politechniki Warszawskiej pracują nad technologią wytwarzania za pomocą druku 3D nowatorskich bioaktywnych implantów stomatologicznych. Będą się wyróżniać możliwością aplikacji czynników biologicznie aktywnych bezpośrednio do otaczających tkanek miękkich oraz tkanki kostnej w celu poprawy procesu leczenia. Porowatość otwarta wprowadzona do konstrukcji implantów umożliwi uniknięcie problemów występujących w obecnie stosowanych rozwiązaniach. Obniży ona moduł Younga (wielkość określająca sprężystość materiału przy rozciąganiu i ściskaniu), co pozwoli uniknąć tzw. efektu ekranowania naprężeń wywołującego resorpcję kości wokół implantu. Poprawi też osteointegrację implantu dzięki przerastaniu jego części porowatej tkanką kostną, co wpłynie na lepszą stabilizację. Dodatkowo systemem innowacyjnych kanałów wewnętrznych środki biologicznie aktywne będą dostarczane do chorej tkanki na każdym etapie leczenia. To rozwiązanie dotąd niespotykane w implantach.\n<h3>GRIEG rozstrzygnięty</h3>\n<b>WARSZAWA</b> Do konkursu złożono 305 wniosków, z których do finansowania eksperci skierowali 28 projektów, w większości z zakresu nauk ścisłych i technicznych (12). Polsko-norweskie zespoły badawcze otrzymają w sumie ponad 156 mln zł. Aż 85% tej sumy to środki Norweskiego Mechanizmu Finansowego na lata 2014–2021, a 15% to współfinansowanie krajowe (Narodowe Centrum Nauki). Najwyżej wyceniono projekt prof. Tomasza Lipniackiego z Instytutu Podstawowych Problemów Techniki PAN (prawie 6,4 mln zł), który z partnerami z SINTEF MiNaLab w Oslo zajmie się analizą interakcji komórek „Naturalnych Zabójców” z zakażonymi rakowymi komórkami nabłonka płuc. Naukowcy chcą poznać rolę komórek NK w eliminacji bądź tłumieniu postępów infekcji wirusowych oraz ich znaczenie w terapiach immunoonkologicznych. Wyniki pozwolą na rozwój technik mikrofluidycznych w badaniach biomedycznych.\n\n[caption id=\"attachment_2482\" align=\"alignright\" width=\"200\"]<img class=\"wp-image-2482\" src=\"https://miesiecznik.forumakademickie.pl/wp-content/uploads/2020/05/nowa-siedziba-dla-medykow-fa-05-2020-1024x551.jpg\" alt=\"\" width=\"200\" height=\"108\" /> Fot. GPVT[/caption]\n<h3>Nowa siedziba dla medyków</h3>\n<b>WARSZAWA</b> Studenci medycyny na Uniwersytecie Kardynała Stefana Wyszyńskiego w przyszłym roku rozpoczną zajęcia w nowym Collegium Medicum. Budynek o powierzchni ponad 3,8 tys. m2 będzie mieścił sale dydaktyczne oraz specjalistyczne laboratoria, a także pomieszczenia do symulacji medycznych. Obiekt ma mieć cztery kondygnacje, w tym jedną podziemną, oraz możliwość nadbudowy kolejnych. Dzięki prostej i nowoczesnej bryle, a także elewacji w stonowanej gamie kolorystycznej, harmonijnie wpisze się w krajobraz otoczenia kampusu przy ul. Wóycickiego 1/3. W gmachu zainstalowane zostaną zaawansowane systemy audiowizualne, a rozbudowana instalacja fotowoltaiczna ograniczy jego zapotrzebowanie na energię. Inwestycję zrealizuje firma Skanska SA, która wcześniej odpowiadała za powstanie Centrum Edukacji i Badań Interdyscyplinarnych UKSW. Planowany termin ukończenia to przełom III i IV kwartału 2021 roku.\n<h3>Na rok za Atlantyk</h3>\n<b>WARSZAWA</b> Polsko-Amerykańska Komisja Fulbrighta wyłoniła laureatów Programu BioLAB. Na roczny staż do jednego z renomowanych ośrodków badawczych w Stanach Zjednoczonych: Oklahoma Medical Research Foundation, University of Chicago, University of Texas, Southwestern Medical oraz Center University of Virginia, wyjedzie 43 studentów z 15 szkół wyższych. Najwięcej z Uniwersytetu Warszawskiego (11), Uniwersytetu Jagiellońskiego (6) i Uniwersytetu Wrocławskiego (6). Program BioLAB przeznaczony jest dla studentów studiów magisterskich i doktoranckich kierunków biologiczno-chemicznych oraz medycznych. Podczas stażu studenci dołączają do zespołów badawczych prowadzących projekty z takich dziedzin, jak neurologia, krystalografia, wirusologia czy genetyka molekularna. Biorą też aktywny udział w życiu amerykańskiej uczelni, uczestniczą w seminariach, wykładach gościnnych oraz poznają tamtejszą kulturę.\n\n[caption id=\"attachment_2480\" align=\"alignleft\" width=\"200\"]<img class=\"wp-image-2480\" src=\"https://miesiecznik.forumakademickie.pl/wp-content/uploads/2020/05/nowa-dyrektor-nawa-fa-05-2020.jpg\" alt=\"\" width=\"200\" height=\"197\" /> Fot. NAWA[/caption]\n<h3>Nowa dyrektor NAWA</h3>\n<b>WARSZAWA</b> Minister nauki i szkolnictwa wyższego Wojciech Murdzek powołał dr Grażynę Żebrowską na stanowisko dyrektora Narodowej Agencji Wymiany Akademickiej. Od lipca ub.r. kierowała ona Departamentem Współpracy Międzynarodowej w MNiSW. Z wykształcenia jest fizykiem. Uzyskała podwójny doktorat z zastosowań nauk fizycznych w medycynie na Université de Rennes 1 (Francja) i na Uniwersytecie Gdańskim. W latach 2003–2019 pracowała w Ambasadzie RP w Waszyngtonie. Jako doradca ds. nauki, technologii i szkolnictwa wyższego inicjowała i ułatwiała współpracę między polskimi i amerykańskimi partnerami. Do jej głównych obowiązków należała promocja polskich uniwersytetów i ośrodków badawczych wśród amerykańskich studentów i naukowców. Fotel dyrektora NAWA był wolny po tym, jak w marcu dymisję złożył Łukasz Wojdyga. Od 1 kwietnia funkcję p.o. dyrektora pełniła Agnieszka Stefaniak-Hrycko.\n\n<img class=\"wp-image-2488 alignright\" src=\"https://miesiecznik.forumakademickie.pl/wp-content/uploads/2020/05/oskar-dla-pisma-folkowego-fa-05-2020.jpg\" alt=\"\" width=\"200\" height=\"284\" />\n<h3>Oskar dla „Pisma Folkowego”</h3>\n<b>LUBLIN</b> „Pismo Folkowe”, wydawane przez Akademickie Centrum Kultury UMCS „Chatka Żaka” i Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie we współpracy ze Stowarzyszeniem Animatorów Ruchu Folkowego, otrzymało honorową  Nagrodę im. Oskara Kolberga. To najbardziej prestiżowe wyróżnienie dla osób i instytucji zajmujących się propagowaniem folkloru, przyznawane od 1974 roku. „Pismo Folkowe” ukazuje się nieprzerwanie od 1996 roku (do roku 2014 jako Pismo Folkowe „Gadki z Chatki”). Jego idea zrodziła się w środowisku młodych entuzjastów tradycji skupionym wokół Orkiestry św. Mikołaja. Do końca ub.r. wydano 145 numerów. Przez 24 lata działalności stało się platformą wymiany wiedzy, doświadczeń, wydarzeń i pasji odbiorców zainteresowanych zagadnieniami z zakresu etnologii i etnomuzykologii, kulturoznawstwa i antropologii kultury. Red. naczelną jest obecnie dr Agata Kusto, etnomuzykolog z Instytutu Nauk o Kulturze i Instytutu Muzyki UMCS.\n<h3>W dwóch dyscyplinach</h3>\n<b>KALISZ</b> Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa im. Prezydenta Stanisława Wojciechowskiego jako jedyna spośród szkół tego typu ma prawo nadawania stopnia doktora już w dwóch dyscyplinach. Po tym, jak przed rokiem otrzymała uprawnienia w dyscyplinie nauki medyczne, teraz doszło kolejne – nauki o bezpieczeństwie. Początkowo Centralna Komisja ds. Stopni i Tytułów wydała decyzję odmowną. Jednym z argumentów był brak opinii Polskiej Komisji Akredytacyjnej. Zmiana nastąpiła po złożeniu odwołania przez rektora prof. Andrzeja Wojtyłę i uzupełnieniu dokumentów. Dodatkowo przesłano opinię prawną Biura Analiz Sejmowych, która jednoznacznie wskazuje, że brak oceny parametrycznej nie stanowi przeszkody, by uczelnia posiadała uprawnienia do nadawania stopnia naukowego.\n\n<img class=\"wp-image-2439 alignleft\" src=\"https://miesiecznik.forumakademickie.pl/wp-content/uploads/2020/05/doskonalsze-pletwy-fa-05-2020.jpg\" alt=\"\" width=\"200\" height=\"150\" />\n<h3>Doskonalsze płetwy</h3>\n<b>KATOWICE</b> Naukowcy z Uniwersytetu Śląskiego, Akademii Wychowania Fizycznego w Katowicach i Krakowie oraz Wyższej Szkoły Gospodarki w Bydgoszczy zaprojektowali udoskonalone płetwy do pływania. Wykonali je ze specjalnego materiału przyjaznego dla skóry człowieka, o dodatkowych właściwościach przeciwbakteryjnych i przeciwgrzybicznych. Są lżejsze, nieco krótsze i jednocześnie szersze od standardowych, co sprawia, że nie obciążają aż tak bardzo stawu kolanowego. Z wynalazku będą mogli korzystać nie tylko profesjonalni pływacy i nurkowie, lecz również osoby uczące się oraz ci, którzy wykorzystują płetwy do rehabilitacji w wodzie.\n<p style=\"font-style: italic;\"><em>Opracował Mariusz Karwowski\n</em><em>Współpraca: Aneta Adamska, Ewa Chojnacka, Izabela Koptoń-Ryniec, Anna Korzekwa-Józefowicz, Anna Lisicka, Jacek Szymik-Kozaczko, Paweł Śpiechowicz, Jolanta Święszkowska, Dominika Wojtysiak-Łańska, Anna Żmuda-Muszyńska</em></p>\n\n<p style=\"font-style: italic;\">Wykorzystano serwisy prasowe szkół wyższych, placówek badawczych i instytucji otoczenia nauki.  Więcej aktualności na naszej stronie internetowej  www.forumakademickie.pl oraz na naszych profilach na Facebooku  i na Twitterze\n<a href=\"http://www.forumakademickie.pl\">www.forumakademickie.pl</a>\noraz na naszych profilach na Facebooku<a href=\"https://twitter.com/ForumAkad\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\"><img class=\"clearImage alignright wp-image-2096\" src=\"https://miesiecznik.forumakademickie.pl/wp-content/uploads/2020/02/twitter.png\" alt=\"\" width=\"23\" height=\"32\" /></a><a href=\"https://www.facebook.com/ForumAkademickie\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\"><img class=\"clearImage alignright wp-image-2095\" src=\"https://miesiecznik.forumakademickie.pl/wp-content/uploads/2020/02/fb.png\" alt=\"\" width=\"32\" height=\"32\" /></a>\ni na Twitterze', 'Wydarzenia', '', 'publish', 'closed', 'closed', '', 'wydarzenia', '', '', '2020-05-19 10:44:02', '2020-05-19 08:44:02', '', 2514, 'https://miesiecznik.forumakademickie.pl/czasopisma/wydarzenia/', 0, 'rrp_magazine', '', 0),
(2393, 1, '2020-04-20 08:03:22', '2020-04-20 06:03:22', '<h2>Badania naukowe wykazują, że wiele cech związanych z autyzmem może być wykorzystane w bardzo pozytywny sposób. Osoby dorosłe z diagnozami ze spektrum autyzmu często wskazują na swoje specjalne zainteresowania (które są jednym z objawów według klasyfikacji diagnostycznych) jako źródło sukcesu zawodowego oraz zadowolenia z życia.</h2>\n[caption id=\"attachment_2335\" align=\"alignnone\" width=\"1024\"]<img class=\"size-full wp-image-2335\" src=\"https://miesiecznik.forumakademickie.pl/wp-content/uploads/2020/04/neuroroznorodnosc-nowe-spojrzenie-na-autyzm-fa-04-2020-1024x719.jpg\" alt=\"\" width=\"1024\" height=\"719\" /> Fot. Stefan Ciechan[/caption]\n\nOdpowiedź na pytanie, czym jest autyzm, zmieniała się radykalnie w ostatnich dziesięcioleciach. To pytanie jest ważne nie tylko dla naukowców, którzy chcą poznać naturę zjawiska. Osoby autystyczne oraz ich rodzice udzielają w codziennym życiu własnych odpowiedzi, a subiektywny sposób rozumienia autyzmu wydaje się mieć ogromny wpływ na ich życie. Sposób rozumienia autyzmu nazywany neuroróżnorodnością został zaproponowany w latach sześćdziesiątych przez osoby autystyczne i od tego czasu przykuwa coraz większą uwagę.\n<h3>Co wiemy o spektrum autyzmu</h3>\nMówimy tu o „spektrum”, co oznacza, że każda osoba z autyzmem jest zupełnie inna: ma inny profil oraz inne nasilenie objawów. Osoby ze spektrum autyzmu mają trudności w interakcjach z ludźmi, np. w prowadzeniu rozmowy lub odczytywaniu znaczenia gestów i wyrazów twarzy. Trudność stanowi dla nich także elastyczne podejście do codziennych wydarzeń. Przykładowo, zdarza się, że dziecko chce chodzić do szkoły tylko jedną drogą, a każda propozycja zmiany wywołuje duży stres. Charakterystyki autyzmu można opisać w trzech sferach: interakcji społecznych, komunikacji oraz elastyczności zachowania.\n\nDodatkowo większość osób autystycznych odczuwa w nietypowy sposób dźwięki, zapachy, kolory, dotyk i inne doświadczenia odbierane przez zmysły. Dla niektórych osób lekki dotyk jest nie do zniesienia, a inne czują się w pełni zrelaksowane, kiedy są mocno ściskane. Wiele osób ma nadwrażliwe zmysły, np. nadwrażliwość słuchowa oznacza, że zwykłe dźwięki (odgłos przejeżdżającego autobusu, szum odkurzacza) stają się bardzo nieprzyjemne.\n\nBadacze od lat starają się zrozumieć osoby autystyczne poprzez próby odkrycia tego, jak „działają” ich umysły. Wiemy, że osobom z autyzmem nie przychodzi w sposób naturalny rozpoznawanie stanu umysłu (np. emocji, intencji) drugiej osoby po obserwacji drobnych zmian wyrazu twarzy. Wiemy także, że osoby z autyzmem za bardzo koncentrują się na szczegółach, przez co umyka im kontekst sytuacji. Małe dzieci ze spektrum autyzmu, odwrotnie do rówieśników o typowym rozwoju, obserwują w dużo większym stopniu przedmioty niż ludzi. Badacze przez długi czas poszukiwali genów odpowiedzialnych za pojawienie się autyzmu lub czynników związanych ze środowiskiem, które łączą się z częstszym występowaniem autyzmu. Poszukiwali również obszaru w mózgu, który łączyłby się z objawami. Obecnie uważają, że prosta, pojedyncza przyczyna nie istnieje.\n<h3>Inny sposób myślenia o autyzmie</h3>\nOpisy autyzmu zwykle zawierały wiele informacji o deficytach i zaburzeniach. Podejściem, które przedstawiło autyzm w zupełnie inny sposób, jest neuroróżnorodność.\n\nW latach sześćdziesiątych grupa osób ze spektrum autyzmu sprzeciwiła się opisywaniu go jako zbioru deficytów, które należy „wyleczyć” lub „naprawić”. Grupa nie zgadzała się z narracją na temat autyzmu, którą stosowały organizacje zajmujące się wsparciem osób autystycznych – mówieniu o sposobach na usunięcie objawów i przedstawianie autyzmu w czarnych barwach.\n\nPoglądy niewielkiej grupy wkrótce rozpowszechniły się za pomocą mediów i okazało się, że znalazły wielu zwolenników. Koncepcja nazwana przez osoby z autyzmem neuroróżnorodnością, stała się dla wielu osób filozofią życiową oraz jednocześnie ruchem społecznym. Neuroróżnorodność oznacza przyjęcie innych założeń na temat spektrum autyzmu: autyzm to alternatywna ścieżka rozwoju człowieka, nie jest brakiem umiejętności czy zaburzeniem, ale raczej rodzajem umysłu, który jest wynikiem naturalnej wariancji genetycznej w populacji, podobnie jak kolor oczu lub płeć. Neuroróżnorodność nie podważa konieczności wspomagania rozwoju dziecka, lecz promuje traktowanie symptomów podobnie do cech charakteru, a nie braków czy deficytów.\n\nFala nowych poglądów na autyzm wywołała wiele kontrowersji wśród rodziców, terapeutów oraz badaczy, a także wśród samych osób autystycznych. Autyzm dotyczy wielu osób z bardzo różnymi cechami, niektóre osoby mają znaczne trudności uniemożliwiające im samodzielne życie. Poza tym często współwystępuje z dodatkowymi diagnozami, np. niepełnosprawnością intelektualną, depresją, zaburzeniami snu, epilepsją, dlatego doświadczenia osób z autyzmem są ogromnie zróżnicowane. Nowa narracja nie zgadzała się zwłaszcza z doświadczeniem rodziców dzieci dotkniętych poważnymi trudnościami.\n\nOstatnie lata w badaniach wskazują, że duża część osób ze spektrum autyzmu to tacy, którzy radzą sobie samodzielnie: pracują, zakładają rodziny i realizują własne pasje. Często uzyskują diagnozę dopiero w dorosłości. Mówimy także o szerokim fenotypie autyzmu, tzn. takich jego cechach, które wykazują osoby o typowym rozwoju. Cechy te nie są na tyle nasilone, żeby można było zdiagnozować spektrum autyzmu, jednak oznaczają „autystyczny” sposób myślenia, np. duże przywiązanie do rutyn, motywację do zgłębiania wąskiej dziedziny wiedzy, poczucie dyskomfortu podczas kontaktów z ludźmi.\n\nKoncepcja neuroróżnorodności wydaje się nieść dużą wartość dla zrozumienia sytuacji osób z autyzmem. Przede wszystkim dlatego, że skłania do słuchania głosu osób ze spektrum, które opowiadają o własnych potrzebach i priorytetach. Po drugie, zwłaszcza dla osób z mniejszym nasileniem cech ze spektrum autyzmu, neuroróżnorodność zmienia postrzeganie własnej sytuacji.\n<h3>Wartość neuroróżnorodności</h3>\nOsoby autystyczne, które udzielają się w przestrzeni publicznej, mówiąc o autyzmie, nazywają siebie self-adwokatami lub samorzecznikami. Jedną z nich jest trzynastoletni Naoki Higashida, autor książki Dlaczego podskakuję? Naoki pisze między innymi o tym, dlaczego osoby autystyczne nie lubią kontaktu wzrokowego, dlaczego powtarzają słowa zamiast odpowiedzieć na pytanie oraz dlaczego lubią wykonywać czynności w ten sam sposób.\n\nPoglądy Naokiego są dla wielu osób rewolucyjne. Przykładowo: osoba z autyzmem, która wykazuje echolalię zamiast odpowiedzieć na pytanie (np. chcesz sok?), powtarza to samo (chcesz sok). Przez długi czas echolalia traktowana była jako „bezsensowna mowa”, którą najlepiej ignorować lub jeszcze lepiej oduczyć. Tymczasem osoby takie jak Naoki, które posługiwały się echolalią, tłumaczą, że jest to dla nich sposób na skoncentrowanie się na rozmówcy lub wyrażenie chęci do rozmowy, której w inny sposób na obecnym etapie nie są w stanie wyrazić.\n\nJeżeli w sytuacji, kiedy echolalia pomaga dziecku w skupieniu się na rozmowie, terapeuta (który być może nie rozumie przyczyn tego zachowania) będzie chciał oduczyć dziecko stosowania echolalii, nie będzie ono w stanie uczestniczyć w rozmowie i będzie czuło frustrację. W tym przypadku o wiele lepsze byłoby postrzeganie echolalii jako „dobrego początku” komunikowania się. Wiedza na temat autyzmu „od wewnątrz” jest bezcenna, zwłaszcza dla rodziców i terapeutów. Dzięki niej są w stanie dobrze zinterpretować dane zachowanie, naprawdę je rozumieć i odpowiednio reagować.\n\nZwolennicy neuroróżnorodności uważają, że autystyczny umysł to nie tylko trudności, lecz również wiele mocnych stron, np. osoby z tym typem umysłu mają bardzo często umiejętność koncentrowania się na długi czas na temacie swoich zainteresowań, potrafią bez uczucia zmęczenia zgłębiać wybraną przez siebie dziedzinę wiedzy, z pełnym zaangażowaniem i dokładnością wykonywać pracę, doceniać piękno tkwiące w szczegółach, zachowywać się lojalnie i szczerze mówić o tym, co myślą, dobrze organizować własną pracę, myśleć analitycznie… Badania naukowe wykazują, że wiele cech związanych z autyzmem może być wykorzystane w bardzo pozytywny sposób. Osoby dorosłe z diagnozami ze spektrum autyzmu często wskazują na swoje specjalne zainteresowania (które są jednym z objawów według klasyfikacji diagnostycznych) jako źródło sukcesu zawodowego oraz zadowolenia z życia.\n\nKoncepcja neuroróżnorodności zaczyna być coraz częściej obecna w szkołach. Nauczyciele identyfikują różne profile kognitywne – tzn. różne sposoby myślenia, które wiążą się z talentami i trudnościami – i wykorzystują je dla dobrego dopasowania treści i form uczenia. Dzieci świadome różnorodności w większym stopniu nastawione są na współpracę i integrację. W tym podejściu nie istnieje nieprawidłowy „typ umysłu”, dla każdej osoby ważne jest odnalezienie odpowiedniego miejsca, w którym będzie ona mogła jak najpełniej się rozwinąć.\n<div class=\"signature\">\n<p style=\"text-align: right;\"><em>Mgr Kinga Ferenc, pedagog specjalny, doktorantka psychologii na Uniwersytecie SWPS we Wrocławiu, specjalizuje się w zakresie autyzmu.</em></p>\n\n</div>', 'Neuroróżnorodność – nowe spojrzenie na autyzm ', '<img class=\"alignnone size-medium wp-image-2335\" src=\"https://miesiecznik.forumakademickie.pl/wp-content/uploads/2020/04/neuroroznorodnosc-nowe-spojrzenie-na-autyzm-fa-04-2020-300x211.jpg\" alt=\"\" width=\"300\" height=\"211\" />\n\nBadania naukowe wykazują, że wiele cech związanych z autyzmem może być wykorzystane w bardzo pozytywny sposób. Osoby dorosłe z diagnozami ze spektrum autyzmu często wskazują na swoje specjalne zainteresowania (które są jednym z objawów według klasyfikacji diagnostycznych) jako źródło sukcesu zawodowego oraz zadowolenia z życia.', 'publish', 'closed', 'closed', '', 'neuroroznorodnosc-nowe-spojrzenie-na-autyzm%e2%80%a9', '', '', '2020-06-26 15:46:58', '2020-06-26 13:46:58', '', 2359, 'https://miesiecznik.forumakademickie.pl/czasopisma/neuroroznorodnosc-nowe-spojrzenie-na-autyzm%e2%80%a9/', 0, 'rrp_magazine', '', 0);
INSERT INTO `wp_posts` (`ID`, `post_author`, `post_date`, `post_date_gmt`, `post_content`, `post_title`, `post_excerpt`, `post_status`, `comment_status`, `ping_status`, `post_password`, `post_name`, `to_ping`, `pinged`, `post_modified`, `post_modified_gmt`, `post_content_filtered`, `post_parent`, `guid`, `menu_order`, `post_type`, `post_mime_type`, `comment_count`) VALUES
(2394, 1, '2020-04-20 08:03:22', '2020-04-20 06:03:22', '<h2>Warszawa, która wydawała się daleko od frontu i bezpieczna, przyjęła Uniwersytet Wileński gościnnie. Dobytek złożono w Politechnice Warszawskiej, a kancelarię umieszczono w Uniwersytecie, przy Krakowskim Przedmieściu.</h2>\n[caption id=\"attachment_2307\" align=\"alignnone\" width=\"1024\"]<img class=\"size-full wp-image-2307\" src=\"https://miesiecznik.forumakademickie.pl/wp-content/uploads/2020/04/usb-w-w-warszawie-i-poznaniu1-fa04-2020-1024x688.jpg\" alt=\"\" width=\"1024\" height=\"688\" /> Wejście do gmachu głównego USB od ul. Świętojańskiej z tablicą projektowaną przez Ferdynanda Ruszczyca, Wilno 1919 r.[/caption]\n\nZe wszystkich nowych uniwersytetów państwowych, które powstały po roku 1918, Uniwersytet Stefana Batorego znajdował się w najtrudniejszym położeniu pod każdym względem. Dotyczyło to zarówno infrastruktury, budynków, pomieszczeń dla nauczania i studentów, zasobów bibliotecznych i przyrządów naukowych, zgodnych z elementarnymi wymaganiami nowoczesnej nauki, jak i, a może nade wszystko, kadry naukowej wywodzącej się z miejscowej inteligencji. Pamiętać trzeba bowiem, że w żadnym z zaborów nie było tak brutalnego prześladowania narodowego, jak w rosyjskim, i tak masowej emigracji. Owe prześladowania połączone były z konsekwentną rusyfikacją. Nie bez znaczenia były także niepewność politycznego położenia i zniszczenia wojenne kolejnych okupacji miasta. A jednak w końcu drugiego półrocza roku akademickiego 1919/20 Uniwersytet Wileński, chociaż wciąż jeszcze w stadium organizacji, z dnia na dzień stawał się coraz silniejszym, dając nadzieję na trwały rozwój i bliską stabilizację. Zaakceptowano w Polsce, że jest on kontynuacją sławnej Almae Matris Vilnensis, umieszczając go w spisach polskich szkół akademickich tuż po Jagiellońskiej Wszechnicy w Krakowie. Także w międzynarodowym „Index generalis” uniwersytetów dostrzeżono XVI-wieczną proweniencję uczelni wileńskiej, wymieniając ją wśród starszych w Europie. Zapraszani na wileńskie katedry profesorowie ze wszystkich szkół akademickich w Polsce z reguły nie odmawiali prośbom, a studenci, którzy rozpoczęli lub kontynuowali studia, przybywali ze wszystkich zaborów, a nawet ze Śląska i Pomorza, które czekały jeszcze na przyłączenie do Macierzy. Nieszczęście, którego nikt się nie spodziewał, przyniosły zmienne losy wojny w momencie, gdy po ukończonym letnim półroczu część profesorów i uczniów rozjechała się na wakacje.\n<h3>Potrzebne są trzy duże wagony towarowe</h3>\nPrzełamany i rozpaczliwie broniony front wojenny zaczął się z przerażającą szybkością zbliżać do Wilna. 2 lipca 1920 roku poinformowano władze uniwersytetu oficjalnie o niebezpieczeństwie, sugerując ewakuację. Ale już następnego dnia Zarząd Cywilny Ziem Wschodnich w Wilnie polecił przygotować się do ewakuacji, a 5 lipca naznaczono ostateczny jej termin. Zaznaczono przy tym, by przygotowania owe odbywały się w miarę możliwości w tajemnicy, „aby na razie nie płoszyć ludności”. Szczupłe grono profesorów pozostałych w Wilnie i wtajemniczonych w działania pracowników administracji musiało bez rozgłosu i budzenia niepokojów postarać się o skrzynie i rozpocząć gorączkową pracę. Dniem i nocą pakowano najcenniejsze przyrządy naukowe i archiwum, starając się zwłaszcza uratować akta zawierające osobiste dowody studentów. Spakowano pamiątki i świadectwa dawnego uniwersytetu oraz cenne dary, które uczelnia otrzymała w chwili powstania. Służbie i wszystkim pracownikom administracji wypłacono trzymiesięczną pensję, by mogli zabezpieczyć byt rodzin pozostających w Wilnie.\n\n7 lipca po południu miało miejsce posiedzenie Senatu Akademickiego z udziałem rektora Michała Siedleckiego, prorektora Józefa Ziemackiego, dziekanów: Ludwika Janowskiego, Władysława Zawadzkiego, Ferdynanda Ruszczyca, Alfonsa Parczewskiego, Józefa Czajkowskiego, ks. Bronisława Żongołłowicza, Stanisława Władyczki i Wiktora Staniewicza. Ewakuację rzeczową uczelni postanowiono powierzyć intendentowi Janowi Latwisowi, ale wcześniej pilnie zakończyć sprawy letniego półrocza i zatrzymać wszelkie roboty budowlane na uniwersytecie. Uznano też, że pełnomocnictwa senatu, który spotykać się w czasie wojny nie może, należy przelać na wąski komitet, któremu przewodniczył będzie rektor. W skład komitetu wejść mieli dziekani Staniewicz, Ruszczyc, Władyczko i Janowski. Na koniec zdecydowano, że na wypadek ewakuacji komitetu opiekę nad uniwersytetem powierzy się Ludwikowi Abramowiczowi.\n\nTuż po zebraniu senatu rektor napisał do Zarządu Cywilnego zapotrzebowanie na wypadek ewakuacji: „Zaznaczam, że Uniwersytet wywiózł był wyłącznie tylko archiwa oraz najcenniejsze przedmioty, których łączna wartość dochodzi obecnie do sumy około 20.000.000 mk” – napisał, wyliczając szczegółowo: „Do przewiezienia rzeczy potrzebne są trzy duże wagony towarowe. W razie gdyby miano pozostawić materiały oraz środki żywności zawarte w składnicy Uniwersyteckiej, których łączna wartość przenosi 1 milion marek, ilość wagonów mogłaby wynieść dwa i pół normalnego wagonu (po 10000 kg).\n\nDo przewiezienia reszty personelu wraz z rodzinami pozostającymi dotychczas w Wilnie, liczącego łącznie około stu osób należałoby zarezerwować stosowną ilość miejsc. Przypuszczam, że część rodzin odjedzie jeszcze w najbliższych dniach, korzystając z tego, iż rozpoczęły się wakacje, dlatego wystarczyło by na pewno 2 wag. osobowe lub nawet jeden duży”.\n<h3>Studenci do broni</h3>\nNastępnego dnia odbył się uzgodniony z władzami uniwersytetu wiec młodzieży, zorganizowany przez Radę Młodzieży Akademickiej, na którym jednomyślnie uchwalono wstąpienie studentów do wojska, a postanowienie to od razu w czyn wprowadzono. We wspomnieniach rektora M. Siedleckiego znajdziemy taki opis wiecu:\n\n„Młodzież stawiła się bardzo licznie na wiecu i to bez różnicy partyj politycznych. Zauważyłem wśród młodzieży nawet pewną ilość, choć dość nieliczną, młodzieży żydowskiej. Wielu z pomiędzy studentów stawiło się już w mundurach ochotników. Po bardzo krótkiej dyskusji w niezmiernie podniosłym nastroju, zapadła jednomyślna uchwała młodzieży, wzywająca wszystkich pod broń, a wszystkie studentki do służby pomocniczej. Młodzież uchwaliła, że w roku następnym tylko ten będzie miał prawo zapisać się na Uniwersytet, kto się wykaże służbą dla Państwa w czasie wojennym. Pamiętam dobrze, jak byliśmy wszyscy wzruszeni na tym wiecu, na którym sam objąłem obowiązki kuratora. Jednak muszę to podkreślić, że w oczach młodych ludzi czytałem pewną zawziętą wolę zwycięstwa i nadzieję, tak że właściwie nie było wcale potrzeba podnosić ducha ani wzbudzać nadziei u tych ludzi, którzy sami mieli więcej wiary w dobrą przyszłość niż może bardzo wielu ze starszego pokolenia. Istotnie po tej uchwale cała młodzież wstąpiła do wojska lub do innej służby dla państwa”.\n\nUchwała wiecu miała tę rzeczywistą konsekwencję, że gdy uniwersytet rozpoczął jesienią pracę, o przyjęciu w poczet studentów decydowała Rada Młodzieży Akademickiej, funkcjonująca jako komisja kwalifikacyjna „na mocy uchwały wiecu akademickiego z dnia 8 lipca 1920 r.”.\n\nW nocy z ósmego na dziewiątego lipca załadowano paki z częścią cennego dobytku na samochody ciężarowe i przewieziono na dworzec towarowy. Rankiem do trzech wagonów towarowych oddysponowanych dla uniwersytetu rozpoczęto składnie pak i dobytku ewakuowanych pracowników. 10 lipca miejsca przeznaczone dla pasażerów zajęli profesorowie i ich rodziny, wywożąc ze sobą bardzo nieznaczną część prywatnego dobytku. Wśród nich prorektor J. Ziemacki, ks. prof. B. Żongołłowicz, prof. J. Dąbrowski i inni. Pociąg wyruszył z Wilna jednak dopiero 11 lipca i po trzech dniach dojechał do Warszawy.\n\n[caption id=\"attachment_2308\" align=\"alignnone\" width=\"1024\"]<img class=\"size-full wp-image-2308\" src=\"https://miesiecznik.forumakademickie.pl/wp-content/uploads/2020/04/usb-w-w-warszawie-i-poznaniu2-fa04-2020-1024x630.jpg\" alt=\"\" width=\"1024\" height=\"630\" /> Fot. Jan Bułhak<br />Członkowie pierwszego Senatu USB, Wilno po 13 października 1919 r. Siedzą od lewej: Ferdynand Ruszczyc (dziekan Wydziału Sztuk Pięknych), Piotr Wiśniewski (dziekan Wydziału Matematyczno-Przyrodniczego), Józef Ziemacki (prorektor), Józef Kallenbach (dziekan Wydziału Humanistycznego), ks. Bronisław Żongołłowicz (dziekan Wydziału Teologicznego). Stoją od lewej: Wiktor E. Staniewicz (prodziekan Wydziału Matematyczno-Przyrodniczego), Stanisław Władyczko (prodziekan Wydziału Lekarskiego), Michał M. Siedlecki (rektor), Emil Godlewski (dziekan Wydziału Lekarskiego), ks. Kazimierz Zimmermann (prodziekan Wydziału Teologicznego).[/caption]\n<h3>Polska tu rządzić nie będzie</h3>\nW Wilnie pozostali jeszcze profesorowie: Staniewicz, Zawadzki, Jerzy Aleksandrowicz i rektor. W ostatnich dniach przed zajęciem Wilna przez wojska bolszewickie uporządkowali oni ostatnie rachunki, tak by nikt z dostawców uniwersytetu nie pozostał bez zapłaty. Zapasy znajdujące się w składnicy uniwersyteckiej, których nie pozwolono ewakuować, o ile się nadawały, zostały oddane wojsku lub szpitalom polowym. Zapasy żywności i ubrań rozdzielono na równe części i rozdano służbie, która w ten sposób została bardzo obficie zaopatrzona. Udało się uratować uniwersytet przed rozrabowaniem, które mogło nastąpić jeszcze przed ewakuacją. W szczegółach sytuację tę opisał we wspomnieniach rektor Siedlecki:\n\n„[…] w gmachu uniwersyteckim pojawił się niejaki K., dawny t.zw. smotritiel, t.j. dozorca służby w gmachach, które teraz zajmował Uniwersytet, a które dawniej były zajęte przez władze rosyjskie. Zebrał on służbę, i mówiąc po rosyjsku, oświadczył, że teraz już Polska tu rządzić nie będzie, a natomiast on obejmuje władzę jako przedstawiciel Rosji. Kazał sobie nawet wydać klucze, zwłaszcza zaś klucze od t.zw. składnicy uniwersyteckiej, w której mieściły się towary dla kooperatywy profesorów i urzędników Uniwersytetu. Na ten właśnie moment przypadkowo przyszedł prof. Alexandrowicz, który, widząc co się dzieje i rozumiejąc, że wystąpienie takiej osoby mogłoby zaprowadzić do zniszczenia Uniwersytetu, pośpieszył mnie o tem uwiadomić. Do dziś dnia z wdzięcznością myślę o prof. Alexandrowiczu, który mi dał tak ważną wiadomość”.\n\n13 lipca, gdy rektor otrzymał rozkaz opuszczenia miasta, oddano uniwersytet pod opiekę L. Abramowiczowi, który miał pozostać w Wilnie. Prof. Staniewicz wyjechał z ostatnim taborem sztabowym, prof. Zawadzki jednym z ostatnich pociągów ewakuacyjnych, a prof. Aleksandrowicz i rektor wyruszyli z ostatnim polowym szpitalem, szosą na Landwarów. Prof. Siedlecki wiózł ze sobą, właściwie niósł, jako że odwrót szpitala odbywał się przeważnie piechotą, rachunki uniwersyteckie i najcenniejsze regalia akademickie. W Landwarowie rektor dostał się do pociągu przeznaczonego dla urzędników wojskowych i resztę drogi spędził na ławce pod ścianą wagonu. W nocy został okradziony: „Szczęściem miałem te rachunki zanotowane w notesie, a po powrocie do Wilna uzyskałem ich kopje od dostawców. Jedyną rzeczą, którą ocaliłem, były insygnja rektorskie i toga, które leżały tuż przy mnie i których opryszek nie zabrał”.\n\nCzy opuszczający Wilno uczeni zdawali sobie sprawę z tego, że kilka dni wcześniej, w belgijskim Spa, podpisany został układ między państwami Ententy a Polską, w którym znalazł się zapis, że „Wilno ma być niezwłocznie oddane Litwinom”? Nie wiemy. Ale najpewniej tak, skoro pisała o tym prasa. 20 lipca prof. F. Ruszczyc zanotował w swoim dzienniku: „Są warunki rozejmu – straszne. Polska zeszłaby do kalibru jakiegoś Luksemburga. Najfatalniejsze, że obok tych narzuconych, stworzyliśmy sami dobrowolnie jeden warunek: to, że sami przyznaliśmy Wilno Litwie”.\n\n[caption id=\"attachment_2309\" align=\"alignnone\" width=\"785\"]<img class=\"size-full wp-image-2309\" src=\"https://miesiecznik.forumakademickie.pl/wp-content/uploads/2020/04/usb-w-w-warszawie-i-poznaniu3-fa04-2020-785x1024.jpg\" alt=\"\" width=\"785\" height=\"1024\" /> Michał Marian Siedlecki, pierwszy rektor USB w latach 1919-1921, Wilno 1919 r.[/caption]\n<h3>Front zbliżył się do Warszawy</h3>\nWarszawa, która wydawała się daleko od frontu i bezpieczna, przyjęła Uniwersytet Wileński gościnnie. Dobytek złożono w Politechnice Warszawskiej, a kancelarię umieszczono w Uniwersytecie, przy Krakowskim Przedmieściu. Pieczę nad majątkiem powierzono prof. Kazimierzowi Sławińskiemu. Część pracowników USB, którzy dotarli z transportem do Warszawy, próbowało tu znaleźć jakieś zajęcie. Byli bibliotekarze, Michał Brensztejn i Lucjan Szczuka, zgłosili się za zgodą Senatu do pracy w Bibliotece UW. Prof. Ruszczyc i Jan Bułhak zgłosił się do Armii Ochotniczej. Inni rozjechali się po Polsce, do Bydgoszczy, Torunia.\n\n17 lipca 1920 roku w gmachu Uniwersytetu Warszawskiego odbyło się pierwsze i jedyne – choć dla USB już piętnaste – posiedzenie senatu poza Wilnem. Naturalnie w niepełnym składzie, ale obecni byli rektor, prorektor, dziekani – ks. Żongołłowicz i Parczewski, prodziekani – Janowski, Zawadzki, Piotr Wiśniewski i Władyczko. Pierwszym punktem posiedzenia była wiadomość, że w walkach pod Wilnem brał udział Oddział Akademicki, który poniósł znaczne straty. Przyjęto ją w ciszy, a senat powstał i uczcił poległych. Ponieważ prorektor prof. Ziemacki, jako lekarz, został powołany do służby wojskowej i niebawem miał wyjechać na front, podjęto także decyzję, że jego obowiązki przejmą dziekani, względnie prodziekani według porządku wydziałów.\n\nW niespełna dwa tygodnie front zbliżył się do Warszawy i w początkach sierpnia ponownie polecono władzom USB przygotować się do ewakuacji, tym razem do Poznania. 9 sierpnia po raz drugi spakowano archiwa i wespół z nierozpakowanymi przyrządami naukowymi cenne paki po sześciu dniach jazdy znalazły się w stolicy Wielkopolski. Do Poznania trafiły biura, archiwum, kasa oraz część wartościowa majątku uniwersytetu. Rektorat, kwestura i majątek ruchomy USB zostały umieszczone w Uniwersytecie Piastowskim oraz w składzie w byłym zamku. Z personelu uniwersytetu przyjechali do Poznania: rektor, ks. prof. Żongołłowicz, jako zastępca rektora, Bronisław Umiastowski – kwestor, Maria Hryniewiczówna – buchalterka, Barbara Maciejewiczówna i Jadwiga Skrobutanowa – kancelistki, a także woźny Józef Szczerba. Dla nich w końcu sierpnia rektor starał się o dodatki finansowe, w związku z obowiązkami poza Wilnem, oraz zakwaterowanie. Niektórzy profesorowie USB znaleźli się również w Poznaniu, ale nie zostali objęci oficjalnym poleceniem Ministerstwa WRiOP, które oznaczało przeniesienie urzędowe. Realizowali, jak się wydaje, prywatne zaproszenia. Wiemy, że w Poznaniu był prof. Marian Massonius z żoną Anielą i wygłaszał na terenie uniwersytetu wykład na temat bolszewizmu.\n\nPobyt w Poznaniu nie trwał długo i nie zostawił niemal śladów w aktach posiedzeń Senatu Uniwersytetu Poznańskiego. Wydaje się też, że przed samym przyjazdem w ogóle nie brano pod uwagę ewentualności „emigracji” Wilna do Wielkopolski. Jakimś dziwnym zrządzeniem wypadków, krótko po rozlokowaniu się biur USB w Warszawie, intendent Jan Latwis znalazł pracę sekretarza Wydziału Rolno-Leśnego UP, a jego kandydatura została zatwierdzona 2 sierpnia. W początkach sierpnia musiał Uniwersytet Piastowski oddać część swoich pomieszczeń na potrzeby ministerstw ewakuowanych z Warszawy, ale mimo to planował wznowienie wykładów i zajęć. Po raz pierwszy sprawa profesorów wileńskich pojawiła się na posiedzeniu Senatu UP 17 sierpnia i dotyczyła wyrażonej przez wilnian gotowości do współdziałania „w Wydziale Informacyjno-Zagranicznym, Komitecie Obrony Narodowej oraz sekcji odczytowej”. Tam też zaznaczono, że prof. Massonius będzie miał odczyt o bolszewictwie, na który zaproszeni będą wyżsi urzędnicy poznańscy „ze względu na charakter naukowy tej prelekcji”. Kolejne posiedzenie Senatu UP rozpatrzyć musiało kwestię pomieszczeń dla Uniwersytetu Wileńskiego. Dowiadujemy się, że „ubikacje nr 9 i 10 w parterze oddał do użytku panu Rektorowi UWil. prof. Siedleckiemu, conclave zaś dla kasy i rektoratu wileńskiego”.\n\n[caption id=\"attachment_2310\" align=\"alignnone\" width=\"1024\"]<img class=\"size-full wp-image-2310\" src=\"https://miesiecznik.forumakademickie.pl/wp-content/uploads/2020/04/usb-w-w-warszawie-i-poznaniu4-fa04-2020-1024x745.jpg\" alt=\"\" width=\"1024\" height=\"745\" /> Studenci Koła Filozoficznego USB z kuratorem prof. Władysławem Tatarkiewiczem na dziedzińcu Piotra Skargi, Wilno 1921 r.[/caption]\n<h3>Na wygnaniu</h3>\nZwycięstwo w bitwie warszawskiej i kontrofensywa znad Niemna, pozwoliły wojskom polskim odzyskać ziemie utracone na rzecz armii bolszewickiej. Sprawą pilną stało się także odzyskanie terenów, które w lipcu 1920 roku zajęły wojska litewskie w porozumieniu z Armią Czerwoną. 6 sierpnia 1920 roku rząd litewski i sowieckie władze wojskowe podpisały konwencję w sprawie przekazania Litwinom rejonu Święcian oraz Wilna. Na mocy wspomnianej konwencji wojska litewskie wkroczyły do miasta 26 sierpnia, czyli już po zwycięstwie wojsk polskich nad Wisłą. Wcześniej jednak rozpoczęły się nieoficjalne rokowania z Litwą na temat losów Polaków w Wilnie. 21 sierpnia rektor Siedlecki pisał do Macieja Rataja, ministra WRiOP, z prośbą, by w razie rokowań z władzami litewskimi zabezpieczyć los uniwersytetu: „Rektor otrzymał prywatne, lecz z pewnych źródeł pochodzące wiadomości, że byłaby możność poruszenia tej sprawy już obecnie, a nawet Rektora zapytywano o zdanie w sprawie samodzielności lub ewentualnej utrakwizacji Wszechnicy Wileńskiej. Rektorat, który w powyższych sprawach dotychczas się nie wypowiadał, sądzi jednak, że sprawa jest widocznie już obecnie aktualną i dlatego gorąco uprasza Ministerstwo o interwencję”. Informacja o możliwości (litewskiej propozycji?) nauczania na uniwersytecie w dwóch językach jest jedyną na ten temat. I trudną do zweryfikowania.\n\nW następnym liście, tym razem do MSZ, rektor ponownie wrócił do sprawy rokowań: „Doszło do wiadomości Uniwersytetu, że w najbliższym czasie mają się rozpocząć rokowania z Litwą. Jest rzeczą prawdopodobną, że w trakcie tych rokowań mogłaby być poruszona także sprawa Uniwersytetu Wileńskiego. Rektorat uprasza przeto, aby o ile to będzie możliwe, już teraz postarano się zabezpieczyć los Uniwersytetu, jako instytucji polskiej, a w każdym razie aby o stanie ewentualnych rokowań Rektorat został na czas zawiadomiony, tak, aby mógł służyć potrzebnymi danymi. W razie gdyby Ministerstwo uważało to za stosowne przedstawiciel Uniwersytetu Wileńskiego byłby gotów wziąć udział w dotychczasowych tej sprawy naradach”.\n\nŚwiadomość perspektywy takich rozmów zmusiła uniwersytet do prolongowania pobytu w Poznaniu. Rektor Siedlecki jeździł do Warszawy, by odbierać w kasie ministerstwa pieniądze dla uniwersytetu i na rozmowy z władzami. Tam spotykał się z uczonymi, którzy przebywali w stolicy, wydawał pobory. Na początku września 1920 roku zastępujący rektora prof. Żongołłowicz zabiegał w Urzędzie Mieszkaniowym w Poznaniu o zgodę na pobyt nowych pracowników USB „na wygnaniu”: „W Poznaniu odbywa się dalsze urzędowanie biur Uniwersytetu Wileńskiego. Z personelu Uniwersytetu przyjechała obecnie z obowiązku urzędowego pomocnica kwestora Uniwersytetu Wileńskiego p. Aleksandra Umiastowska z matką Heleną Umiastowską. Upraszam Urząd mieszkaniowy o udzielnie Aleksandrze i Helenie Umiastowskim pozwolenia na stały pobyt w Poznaniu”.\n\n[caption id=\"attachment_2311\" align=\"alignnone\" width=\"1024\"]<img class=\"size-full wp-image-2311\" src=\"https://miesiecznik.forumakademickie.pl/wp-content/uploads/2020/04/usb-w-w-warszawie-i-poznaniu5-fa04-2020-1024x710.jpg\" alt=\"\" width=\"1024\" height=\"710\" /> Profesorowie i studenci USB przed kościołem św. Janów, Wilno 25 czerwca 1921 r.[/caption]\n<h3>Pewne zawiłości polityczne</h3>\nRównocześnie, prowadzono rozmowy w sprawie powrotu do Wilna, choćby symbolicznego. Przede wszystkim jednak pilna stawała się kwestia zapewnienia ciągłości władz uniwersytetu. 4 września rektor pisał do MSZ na ręce ministra WRiOP: „W myśl życzenia wyrażonego podczas narady JWPana Szefa Sekcji prof. dr. A. Wrzoska oraz Rektora Uniwersytetu Stefana Batorego w Wilnie prof. dra Siedleckiego z JWPanem Wiceministrem Janem Dąbskim, Rektorat Uniwersytetu Wileńskiego zwraca się niniejszym z prośbą o wskazówkę w następującej sprawie: Z powodu działań wojennych Uniwersytet Wileński musiał opuścić dotychczasową siedzibę. Jego biura oraz uratowany dobytek znajdują się tymczasem w Poznaniu. Pierwszy rok istnienia wskrzeszonej Wszechnicy kończy się z dniem 1-go października b.r., w tym dniu również kończy się automatycznie okres, na który został mianowany zarząd Uniwersytetu a mianowicie: Rektor, Prorektor i Dziekani. Rektorat stoi na stanowisku, że w obecnym czasie nie można dawać nawet pozoru iż jest zamierzona lub dokonywa się likwidacja Uniwersytetu Stefana Batorego w Wilnie. Z tego powodu jest rzeczą konieczną, aby agendy kancelaryjne tej instytucji nie doznały przerwy, oraz aby władze tegoż Uniwersytetu mogły nadal istnieć jako jego przedstawicielstwo. Sprawa jednak mianowania nowego Zarządu Uniwersytetu na następny rok szkolny (1920-21) mieści w sobie pewne zawiłości polityczne: Uniwersytet Wileński był otwarty przez Naczelnika Państwa zaś na mocy osobnego rozkazu był zrównany z innymi Wszechnicami Polskimi i faktycznie jest Uniwersytetem państwowym polskim, utrzymywanym przez Skarb Państwa Polskiego i zależnym od Ministerstwa WRiOP w Warszawie, a nie od Zarządu Cywilnego Ziem Wschodnich. Wobec tego byłoby rzeczą najprostszą gdyby Nowy Zarząd Uniwersytetu został utworzony przez dalszą nominację. W razie gdyby to było, ze względów politycznych niemożliwe to można by w ogóle nie przeprowadzać nominacji, a w takim razie ustępujący Rektor zostały automatycznie prorektorem (w myśl ogólnych ustaw uniwersyteckich) zaś dziekani – prodziekanami a wszyscy pełniliby czynności urzędowe tylko zastępczo. Drugi sposób załatwienia sprawy ma tę złą stronę, że mógłby być tłumaczony zwłaszcza przez koła litewskie, bardzo wrażliwe na sprawę Uniwersytetu w Wilnie jako zrzeczenie się praw do Uniwersytetu Wileńskiego, przez zerwanie ciągłości jego zarządu. Dać by to mogło powód do pogłosek o likwidacji Uniwersytetu Wileńskiego, czego zarówno Rektorat jak i Ministerium WRiOP koniecznie pragną uniknąć.\n\nPrzedstawiając też sprawę Rektorat uprasza Ministerium Spraw Zagranicznych o spieszną decyzję i wskazówkę jak w tym wypadku postąpić oraz zaznacza, że sprawa jest bardzo pilna gdyż od 15 września wchodzi w życie nowa ustawa, która wprowadza nowy sposób wyboru zarządu Uniwersytetu Wileńskiego”.\n\nCDN\n<div class=\"signature\">\n<p style=\"text-align: right;\"><em>Dr hab. Mirosław Adam Supruniuk, UMK w Toruniu, historyk nauki, kultury i sztuki, wydawca, twórca Archiwum Emigracji i Muzeum  Uniwersyteckiego w Toruniu Dr hab. Anna Supruniuk, UMK w Toruniu, historyk nauki, mediewista,  kierownik Archiwum UMK</em>\n\n</div>', 'Uniwersytet  Stefana Batorego... czyli tam i z powrotem. Cz. 1', '<img class=\"alignnone size-medium wp-image-2307\" src=\"https://miesiecznik.forumakademickie.pl/wp-content/uploads/2020/04/usb-w-w-warszawie-i-poznaniu1-fa04-2020-300x201.jpg\" alt=\"\" width=\"300\" height=\"201\" />\n\nWarszawa, która wydawała się daleko od frontu i bezpieczna, przyjęła Uniwersytet Wileński gościnnie. Dobytek złożono w Politechnice Warszawskiej, a kancelarię umieszczono w Uniwersytecie, przy Krakowskim Przedmieściu.', 'publish', 'closed', 'closed', '', 'uniwersytet-%e2%80%a8stefana-batorego-w-warszawie-i-poznaniu%e2%80%a9', '', '', '2020-06-26 15:51:43', '2020-06-26 13:51:43', '', 2359, 'https://miesiecznik.forumakademickie.pl/czasopisma/uniwersytet-%e2%80%a8stefana-batorego-w-warszawie-i-poznaniu%e2%80%a9/', 0, 'rrp_magazine', '', 0),
(2395, 1, '2020-04-20 08:03:22', '2020-04-20 06:03:22', '<h2>Synowi humanisty przyszło pracować naukowo w czasie, gdy wiedza o życiu przechodziła radykalne zmiany perspektyw i metod badawczych. Profesor zaangażował się w krzewienie nowych idei. Napisał pierwszy, zarazem awangardowy (to określenie jest tutaj na miejscu), polski podręcznik anatomii porównawczej.</h2>\nWiele już razy, gdy rozmawiałam z przedstawicielami różnych uczonych rodów, wspominano kogoś z Nusbaumów-Hilarowiczów albo stwierdzano, że wielu o tym nazwisku zasłużyło się nauce, a jeszcze większa liczba upowszechnianiu jej osiągnięć, właściwych adeptom nauki perspektyw widzenia świata, postaw i aktywności. Zajmują strony encyklopedii powszechnych, leksykonów przedmiotowych i innych rejestrów osób wartych poznania i zapamiętania. Owoce ich pracy naukowej i działalności edukacyjnej stanowią żyzną glebę przemian modernizacyjnych, jakie w Polsce kiełkowały w XIX stuleciu, a zaczęły dojrzewać w przerwie między wielkimi wojnami. Czas, by najważniejsze postaci tej szeroko skoligaconej, zasymilowanej żydowskiej rodziny poznać bliżej.\n<div style=\"text-align: center;\">* * *</div>\nZanim jeszcze w rodzie Nusbaumów pojawili się utytułowani akademicy, zaczęła się tradycja zasług intelektualnych – od blisko spokrewnionego Mojżesza Tenenbauma, pisarza i działacza oświatowego z początku XIX wieku. W następnych pokoleniach miało się okazać, że ten protoplasta niejako wyznaczył główne kierunki działania potomkom, aktywnym i świadomym pilnych społecznych potrzeb. Do najpierwszych należało oświecanie społeczeństwa, będące w epoce zaborów także niezbywalną powinnością patriotyczną.\n\nOżeniony z córką pisarza, Ewą Tenenbaum, Hilary Nusbaum, żyjący w latach 1820–1895, był znanym publicystą, pisującym w „Jutrzence” oraz „Izraelicie”. Zwolennik asymilacji, opublikował Historię Żydów z myślą o czytelnikach polskich, którym nie była dostatecznie znana. Doraźną działalnością na rzecz społeczności, zarówno żydowskiej jak polskiej, były liczne akcje charytatywne, które organizował lub w nich uczestniczył, a jednoznacznym świadectwem patriotyzmu – pomoc rodzinom powstańców styczniowych zesłanym przez władze carskie.\n\nSyn Józef, przyjąwszy wiarę katolicką, zmienił (1907) nazwisko, dodając doń drugi człon od imienia dziadka.\n\n[caption id=\"attachment_2337\" align=\"alignnone\" width=\"201\"]<img class=\"wp-image-2337 size-medium\" src=\"https://miesiecznik.forumakademickie.pl/wp-content/uploads/2020/04/nusbaum-hilarowicze-henryk-fa-04-2020-201x300.jpg\" alt=\"\" width=\"201\" height=\"300\" /> Źródło: www.ipsb.nina.gov.pl<br />Henryk Nusbaum[/caption]\n<h3>Henryk</h3>\nŻyjący w latach 1849–1937 Henryk Nusbaum ukończył Wydział Lekarski Szkoły Głównej Warszawskiej, po czym uzupełniał studia w Dorpacie, gdzie otrzymał tytuł doktora medycyny w roku 1875. Rok później odbył naukową podróż po Europie, podczas której słuchał m.in. wykładów Marcelego Nenckiego w Bernie. Wróciwszy do Warszawy pracował w uniwersyteckim Zakładzie Fizjologii, publikując prace głównie z dziedziny filozofii i logiki medycyny, co przyniosło mu w 1923 roku tytuł profesora honorowego.\n\nHenryk Nusbaum swoimi zainteresowaniami i działalnością zajmuje, jak chciałoby się powiedzieć, pogranicze nauk przyrodniczych i humanistyki, a także pogranicze epok – rozbiorowej i niepodległości. W roku 1908, zostawszy członkiem zarządu Polskiej Macierzy Szkolnej, działał na rzecz najpowszechniejszego oświecenia społeczeństwa. Analogicznym zadaniom służył w Towarzystwie Naukowym Warszawskim i w redagowanym oraz wydawanym przez siebie miesięczniku literacko-społecznym „Rozwaga”.\n\n[caption id=\"attachment_2339\" align=\"alignnone\" width=\"321\"]<img class=\"size-full wp-image-2339\" src=\"https://miesiecznik.forumakademickie.pl/wp-content/uploads/2020/04/nusbaum-hilarowicze-jozef-fa-04-2020.jpg\" alt=\"\" width=\"321\" height=\"418\" /> Źródło: encyklopedia.pwn.pl<br />Józef Nusbaum-Hilarowicz[/caption]\n<h3>Józef</h3>\nUrodzony w 1859 roku w Warszawie, syn znanego humanisty, ukończył gimnazjum klasyczne, co w tamtym czasie było udziałem wielu późniejszych przedstawicieli nauk ścisłych i przyrodników. Studiował biologię w cesarskim Uniwersytecie Warszawskim, uzupełniając wyższe wykształcenie w Odessie. Doktorat (wówczas kandydaturę nauk) uzyskał w macierzystej uczelni z nauk zoologicznych, docenturę na Uniwersytecie Lwowskim z anatomii porównawczej. Ta specjalność stała się głównym nurtem pracy badawczej Józefa Nusbauma-Hilarowicza, rozpoczętej asystenturą w Katedrze Histologii, Embriologii i Anatomii Porównawczej w warszawskim uniwersytecie w latach 1886-1891, które to zajęcia dzielił z funkcją kierownika laboratorium w Ogrodzie Zoologicznym.\n\nJak wielu z jego pokolenia uczył biologii w jednej ze szkół realnych, na tajnych kursach żeńskich, w lwowskim gimnazjum i w Towarzystwie Szkoły Ludowej, o czym słyszałam kiedyś w domowej rozmowie, jako że jednym z założycieli TSL był mój stryjeczny dziadek Ernest Adam, obdarzany dużą rodzinną atencją.\n\nKariera akademicka Józefa Nusbauma-Hilarowicza biegła szybko. W latach 1894–1906 kierował Katedrą Anatomii Opisowej Zwierząt Domowych w lwowskiej Akademii Medycyny Weterynaryjnej. Profesorem zwyczajnym został w roku 1906 i wtedy objął Katedrę Zoologii na uniwersytecie, kierując nią do ostatniego roku życia (1917).\n\nZajmował się głównie badaniem kręgowców niższych i bezkręgowców, wyjaśniając wiele procesów zachodzących w ich organizmach, m.in. funkcje pęcherza pławnego u ryb. Niepodobna przybliżyć wielu odkrywczych konstatacji uczonego, trzeba wiedzieć, że opierał się na prekursorsko interpretowanych podstawach ewolucjonizmu. Można się doszukać „przeczuć” ekologicznych w zainteresowaniu wzmiankami dawnych uczonych o wpływie środowiska na budowę i funkcje narządów u zwierząt.\n\nSynowi humanisty przyszło pracować naukowo w czasie, gdy wiedza o życiu przechodziła radykalne zmiany perspektyw i metod badawczych. Profesor zaangażował się w krzewienie nowych idei. Napisał pierwszy, zarazem awangardowy (to określenie jest tutaj na miejscu), polski podręcznik anatomii porównawczej. Nowe podejście do zjawisk życia i rozwoju organizmów popularyzował szerzej, uważając za istotną część wyposażenia umysłowego szerokich kręgów współczesnych. Pomny zapewne dawniejszej pracy w laboratorium Ogrodu Zoologicznego, zorganizował prywatną pracownię zoologiczno-anatomiczną w budynkach zoo, mieszczących się za jego czasów w centrum miasta, gdzie mieszkam od pół wieku.\n\nZainicjował tworzenie limnologicznych stacji badawczych wzdłuż biegu Wisły, a także pierwszej w Polsce stacji biologicznej w okolicy Gródka Jagiellońskiego. W latach 1901–1903 był prezesem Towarzystwa Przyrodników im. Kopernika.\n\nSłuchając o niezliczonych pracach i działalnościach przedstawicieli rodzin inteligenckich, których głównym zajęciem było uprawianie nauki, myślę czasami, że wymuszała to epoka, w której żyli: najpierw czasy niewoli narodowej, kiedy warstwa inteligencji konsolidowała się spośród mieszkańców zubożałych dworów i zamożnych kamienic, wyjątkowo chat wiejskich, potem gorączkowe, acz bardzo racjonalne budowanie państwa na nowo. I zastanawiam się, czy w dziejach narodów, także wtedy, gdy jednoczą się w większą wspólnotę, bywa czas wolny od wysiłku, duchowego i myślowego. Nie znajduję twierdzącej odpowiedzi. Toteż staram się poznawać i pokazywać wzory wysiłków owocnych.\n\n[caption id=\"attachment_2338\" align=\"alignnone\" width=\"250\"]<img class=\"size-full wp-image-2338\" src=\"https://miesiecznik.forumakademickie.pl/wp-content/uploads/2020/04/nusbaum-hilarowicze-henryk-junior-fa-04-2020.jpg\" alt=\"\" width=\"250\" height=\"316\" /> Źródło: pl.wikipedia.org<br />Henryk Nusbaum-Hilarowicz[/caption]\n<h3>Henryk junior i Tadeusz</h3>\nSyn wybitnego zoologa, urodzony w roku 1890 Henryk, kontynuował przyrodnicze zainteresowania. Jeśli były dziedziczne, to także po matce. Rozalia z Głębockich Nusbaum-Hilarowiczowa, rówieśnica swojego męża, którego poślubiła w roku 1886, by zamieszkać z nim we Lwowie, ukończyła studia przyrodnicze w Genewie, uzupełniając je na Uniwersytecie Lwowskim o filozofię pod kierunkiem wybitnego mistrza Kazimierza Twardowskiego. Obok zaangażowania w organizację polskiego szkolnictwa publikowała liczne prace z zakresu filozofii, pedagogiki, psychologii zwierząt, fizjologii porównawczej. Klimat domu, w którym wychowali się bracia Henryk i Tadeusz, nacechowany był ciekawością tego, co najnowsze w wiedzy o świecie, co bywało jeszcze tylko przewidywaniem, a nęciło umysł poznawczymi perspektywami, pobudzało intuicję, wskazując kierunek poszukiwań.\n\nHenryk Nusbaum-Hilarowicz ukończył medycynę na Uniwersytecie Lwowskim. Specjalizował się w chirurgii, którą przyszło mu praktykować na początku pierwszej wielkiej wojny, w 1914 roku, w wojennych oddziałach szpitalnych, a później podczas obrony Lwowa w roku 1918.\n\nHabilitował się w roku 1929 i wtedy został członkiem Międzynarodowego Towarzystwa Chirurgicznego w Brukseli. Dziesięć lat później otrzymał tytuł profesora w Katedrze Chirurgii Uniwersytetu Jana Kazimierza, na tym samym Wydziale Lekarskim, gdzie zaczęli drogi naukowe moi rodzice. Od nich usłyszałam nazwisko Henryka Nusbauma-Hilarowicza w dramatycznym kontekście jego śmierci z gronem lwowskich profesorów rozstrzelanych przez hitlerowców na Wzgórzach Wuleckich 4 lipca 1941 roku. Zginął wtedy także, często z żalem wspominany, mistrz mojego ojca, internista Roman Rencki.\n\nW międzywojennym Lwowie krążyło powiedzenie: „Gdybym się miał operować, to tylko u Hilarowicza”. Poznawszy biografię profesora, wiem, że nie było w tych słowach naddatku uznania, jakim darzymy zmarłych, ale rzeczowa ocena przedwcześnie przerwanego dorobku, naukowego i praktycznego.\n\nBo też Henryk Nusbaum-Hilarowicz uparcie poszukiwał nowych, zgoła awangardowych rozwiązań chirurgicznych, a dzięki ważnym w jego specjalności talentom manualnym znajdował je i z powodzeniem wypróbowywał, publikując wyniki. Znaną jego pracą były Badania nad chyżością opadania krwinek. Zasady znieczulenia miejscowego.\n\nStarszy syn Józefa Nusbauma, urodzony w 1887 roku Tadeusz, pozostał wierny tradycji humanistycznej, kończąc studia prawnicze na Uniwersytecie Lwowskim w roku 1910, by dwa lata później uzyskać doktorat. Przed pierwszą wojną światową zdążył pogłębiać wiedzę w Berlinie i Paryżu. W latach 1818-1920 był zastępcą profesora w Katolickim Uniwersytecie Lubelskim, następnie profesorem prawa administracyjnego Wolnej Wszechnicy Polskiej w Warszawie i Łodzi, aż do wybuchu drugiej wojny światowej. Zajmował się również konstytucjonalizmem, prawem kościelnym i prawem autorskim, publikując prace z tych dziedzin. Wykładał w warszawskiej Wyższej Szkole Dziennikarskiej, SGGW oraz na uczelniach zagranicznych.\n\nW Drugiej Rzeczypospolitej Tadeusz Nusbaum-Hilarowicz pełnił wiele funkcji publicznych, których niepodobna tu wyliczyć, pokazujących zaangażowanie w tworzenie nowoczesnego systemu prawnego w niepodległym państwie.\n\nPodczas wojny brał udział w tajnym nauczaniu, zaś po jej zakończeniu znów przyszło mu organizować instytucje życia publicznego, przede wszystkim te kształcące prawników, jak Wyższa Szkoła Nauk Administracyjnych w Łodzi, której był rektorem w latach 1945-1947. Na terenie Łodzi działał z ramienia Zrzeszenia Prawników Polskich, a także Koła Nauczycielskiego Stronnictwa Demokratycznego, którego to ugrupowania był członkiem od roku 1947. Tam też pracował jako adwokat. Zmarł w roku 1958.\n<div style=\"text-align: center;\">* * *</div>\nByli jeszcze inni Nusbaumowie i Nusbaumowie-Hilarowicze zasłużeni ojczystej historii na polu cywilizacyjnym. Spośród przymiotów, jakimi się odznaczali, wciąż aktualne pozostają: trafność ocen sytuacji społecznej i energiczne podejmowanie najpilniejszych zadań.', 'Nusbaumowie-Hilarowicze ', '<img class=\"alignnone size-medium wp-image-2337\" src=\"https://miesiecznik.forumakademickie.pl/wp-content/uploads/2020/04/nusbaum-hilarowicze-henryk-fa-04-2020-201x300.jpg\" alt=\"\" width=\"201\" height=\"300\" />\n\nSynowi humanisty przyszło pracować naukowo w czasie, gdy wiedza o życiu przechodziła radykalne zmiany perspektyw i metod badawczych. Profesor zaangażował się w krzewienie nowych idei. Napisał pierwszy, zarazem awangardowy (to określenie jest tutaj na miejscu), polski podręcznik anatomii porównawczej.', 'publish', 'closed', 'closed', '', 'nusbaumowie-hilarowicze%e2%80%a9', '', '', '2020-06-26 15:53:11', '2020-06-26 13:53:11', '', 2359, 'https://miesiecznik.forumakademickie.pl/czasopisma/nusbaumowie-hilarowicze%e2%80%a9/', 0, 'rrp_magazine', '', 0),
(2396, 1, '2020-04-20 08:03:22', '2020-04-20 06:03:22', '<h2>Oceniano, iż rocznie potrzeba na KUL 600 tys. złotych, „co czyni po trzy grosze od każdego katolika”. Celem uniwersytetu było wykształcenie inteligencji katolickiej. KUL miał być „twierdzą katolicyzmu w Polsce”.</h2>\n<img class=\"size-full wp-image-2356\" src=\"https://miesiecznik.forumakademickie.pl/wp-content/uploads/2020/04/twierdza-za-trzy-grosze-fa-04-2020-1024x609.jpg\" alt=\"\" width=\"1024\" height=\"609\" />\n\nBezpośrednio po rewolucji bolszewickiej Uniwersytet Lubelski przejął misję katolickiej Akademii Duchownej w Petersburgu. Arcybiskup mohylewski Edward Ropp, zwierzchnik akademii, przelał (23 X 1918) jej prawa do nadawania stopni licencjata i doktora nauk teologicznych na projektowane wydziały kościelne Uniwersytetu Lubelskiego. Od lutego 1918 roku działał w Petersburgu Komitet Organizacyjny uniwersytetu. Podstawą finansową działania były środki przekazane przez finansistę Karola Jaroszyńskiego. Przekazał on na potrzeby uniwersytetu około osiem milionów rubli z kont przechowywanych w bankach zachodnioeuropejskich.\n\nUniwersytet Lubelski miał formę filiae Ecclesiae, a tym samym uzyskał status instytucji długiego trwania. Działał jako jeden z tysiąca uniwersytetów katolickich, posiadał nie tylko wydziały duchowne, ale i świeckie. Kuratorium uniwersytetu stanowili: Karol Jaroszyński, Franciszek Skąpski, ks. Idzi Radziszewski oraz Konstanty Chyliński. Już 13 lipca 1920 roku bp Marian Leon Fulman skierował List Episkopatu Katolickiego w Polsce do Polaków w Ameryce. Apelował: „Budzi się duch religijny i czyn katolicki. Formuje się zwarty hufiec obrońców Wiary i Kościoła przeciwko fali pogaństwa nowożytnego w postaci bolszewizmu i anarchji religijnej barbarzyńskiego Wschodu. Budujemy twierdze obronne przeciwko niewierze, w których byśmy mogli uchować największy depozyt naszej przyszłości wiekuistej – naukę katolicką”. Ofiary pieniężne Polonii miał zbierać i przekazywać do Lublina ks. Wacław Kneblewski, były kierownik kursów pedagogicznych w Częstochowie, autor broszury Wolny Uniwersytet Katolicki w Lublinie (1920). Według ks. Kneblewskiego nowa placówka miała „kształcić młodzież polską i chrześcijańską, nie dopuszczając do siebie żywiołów obcych pochodzeniem”. Tu wymieniał Żydów, których dzieli od Polaków „wzgląd na dwa odrębne światy pojęć etycznych i społecznych”.\n\nW pierwszej wersji statutu podawano: „Uniwersytet pozostaje pod zwierzchnią władzą i opieką Episkopatu Polskiego”. To Episkopat mianował profesorów i docentów na wniosek Senatu. Początkowo nie stosowano określenia „Katolicki”. Delegata Episkopatu do spraw KUL nazwano (1928) kanclerzem, a od roku ak. 1933-1934 Wielkim Kanclerzem KUL. Uniwersytet nie był zamknięty w ramach wyznaniowych. W miesięczniku „Samopomoc Akademicka” (nr 8-9, 1922) wskazywano: „Zastrzeżenie, iż do grona akademickiego przyjmowaną jest wyłącznie młodzież wyznań chrześcijańskich, nie wyklucza jednak tolerancji w stosunku do jej przekonań religijnych. Myślą, która przyświecała założycielom Uniwersytetu Lubelskiego, było, iż religja i nauka objektywnie i każda w swoim zakresie pojęte, winny nietylko nie przeczyć sobie, lecz, przeciwnie, nawzajem się uzupełniać. To też, jeżeli chodzi o dobór profesorów, stwierdzić należy, iż na poszczególne katedry Uniwersytetu, pomimo jego charakteru wyznaniowego, zaproszeni zostali ludzie o bardzo niekiedy pod względem religijnym różnych zapatrywaniach, że wymienię tutaj, jako przykład prof. Baudouin de Courtenay, założyciela gminy bezwyznaniowej w Warszawie. Charakter katolicki Uniwersytetu zaznacza się jednocześnie w pewnym jednolitym kierunku wychowawczym Uniwersytetu”.\n\nW okazjonalnej broszurze Oświata katolicka i uniwersytety katolickie (1929), wydanej jako Szkice kazań na „Dzień uniwersytecki”, przypominano: „sam honor Kościoła Katolickiego wymaga, aby Uniwersytet, który wywiesił sztandar wiedzy katolickiej, w niczem nie ustępował innym Uniwersytetom czy to państwowym, czy też społecznym”. KUL nie był więc postrzegany powszechnie jako „prywatny” (zgodnie z podziałem rzymskim na to, co publiczne i co prywatne), lecz właśnie jako społeczny. Oceniano, iż rocznie potrzeba na KUL 600 tys. złotych, „co czyni po trzy grosze od każdego katolika”. Celem uniwersytetu było wykształcenie inteligencji katolickiej. KUL miał być „twierdzą katolicyzmu w Polsce”.\n\nWśród ogółu studiujących na wydziałach świeckich KUL było 310 kobiet. Wobec konieczności wnoszenia opłat za studia i wysokich kosztów utrzymania aż połowa studiujących na KUL korzystała z Senackiego Funduszu Pomocy Młodzieży Akademickiej lub pożyczek z Bratniej Pomocy. Wysokość opłat była minimalna: w roku ak. 1931/1932 składały się z wpisowego (30 zł), czesnego (rocznie 90 zł), opłaty bibliotecznej (rocznie 15 zł) oraz opłaty na Senacki Fundusz Akademicki (rocznie 5 zł).\n\nW realiach Polski Ludowej władze komunistyczne systematycznie starały się ograniczać możliwości działania Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego. Forsowały rozbudowę konkurencyjnego, państwowego Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej. Szczególne represje pojawiły się w okresie stalinizacji nauki polskiej. Pretekst do represji dały uroczystości Bożego Ciała (16 VI 1949) z udziałem około tysiąca studentów. Powodem czynnego protestu studentów było prowokacyjne wjechanie w tłum samochodu z szefem Powiatowego Urzędu Bezpieczeństwa Publicznego w Lublinie. Mimo represji KUL zachowywał – jako jedyny z ówczesnych uniwersytetów – własną tożsamość i ograniczoną autonomię. Wśród wykładowców i studentów przechowywano depozyt w postaci tradycji akademickiej.\n\nPrzyjęcia na studia wolne były od kontroli. Jak podał Bohdan Królikowski (Z naszego półwiecza. Wspomnienia absolwentów filologii polskiej Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego rocznik 1951-1955, 2005): „W latach poprzedzających nasze przyjście na KUL nie było tu egzaminów wstępnych. Przyjmowano każdego, kto okazał świadectwo dojrzałości i metrykę chrztu. Dla nas urządzono namiastkę egzaminów, bardzo łatwe »kolokwia sprawdzające«. Musieliśmy wysłuchać kilku wykładów, streścić je, a czystopis notatek złożyć do sprawdzenia. Potem siedliśmy grupami, w kilku salach, i pod nadzorem asystentów pisaliśmy »wypracowanie« na temat dowolnie wybranej książki (…). Autorów słabszych prac wezwano na sprawdzian ustny w początkach października”.\n\nW kolejnych rocznikach limity przyjęć, ustalane ministerialnie, objęły także KUL. Mimo trudności, studenci KUL z dumą nosili białe czapki z dwoma czerwonymi paskami na otokach. We wspomnieniach (2005) Tadeusz Kłak podkreślał: „Gdy spoglądam z perspektywy (…) lepiej na ogół pamiętam nie sprawy związane z samym studiowaniem, lecz te, które stanowiły drugi nurt naszego życia – właśnie życie umysłowe, uczestnictwo w zebraniach różnych sekcji, w posiedzeniach naukowych i wieczorach autorskich. Ważne też były obfite lektury oraz koleżeńskie dyskusje”. Doceniał też „bliskie relacje naszych profesorów ze studentami. Odcięci przymusowo od uczestnictwa w ogólnopolskim życiu naukowym, poświęcali nam wiele czasu i kto chciał, korzystał z tego z ogromnym dla siebie pożytkiem”.', 'Twierdza za trzy grosze ', '<img class=\"alignnone size-medium wp-image-2356\" src=\"https://miesiecznik.forumakademickie.pl/wp-content/uploads/2020/04/twierdza-za-trzy-grosze-fa-04-2020-300x178.jpg\" alt=\"\" width=\"300\" height=\"178\" />\n\nOceniano, iż rocznie potrzeba na KUL 600 tys. złotych, „co czyni po trzy grosze od każdego katolika”. Celem uniwersytetu było wykształcenie inteligencji katolickiej. KUL miał być „twierdzą katolicyzmu w Polsce”.', 'publish', 'closed', 'closed', '', 'twierdza-za-trzy-grosze%e2%80%a9', '', '', '2020-06-26 15:54:06', '2020-06-26 13:54:06', '', 2359, 'https://miesiecznik.forumakademickie.pl/czasopisma/twierdza-za-trzy-grosze%e2%80%a9/', 0, 'rrp_magazine', '', 0),
(2397, 1, '2020-04-20 08:03:22', '2020-04-20 06:03:22', 'Wszyscy jesteśmy skłonni podziwiać to, co rzadkie i wyjątkowe. Nie zawsze uświadamiamy sobie, że istniejemy głównie dzięki temu, co przeciętne i pospolite. Gdyby nie jednostki wybitne, torujące drogę postępowi, to pewnie nie wyszlibyśmy jeszcze z jaskiń. Jednak bez osób przeciętnych, których praca służy zaspokajaniu codziennych ludzkich potrzeb, nie przetrwalibyśmy na ziemskim padole.\n\nWolno darzyć uznaniem kobiety, które w obecności biskupów uroczyście ślubują dozgonną czystość. Gdyby jednak wszystkie poszły tą drogą, to świat by się szybko wyludnił. Można wynosić na ołtarze pustelników, którzy dla chwały Bożej decydują się na życie w izolacji i celibacie. Gdyby jednak wszyscy dokonali takiego wyboru, to nie miałby kto produkować rzeczy, leczyć ludzi, uczyć dzieci. Nie mówiąc o warunkującej przetrwanie gatunkowe prokreacji. Wolno gloryfikować twórców nauki i sztuki, ale ktoś musi im dostarczać środków do życia. Tak jak można zachwycać się smakiem i zapachem trufli, ale to chleb nasz powszedni zapewnia nam przetrwanie.\n\nWszystko to może się wydać tak oczywiste, że aż banalne. Jednak ze względu na osobotwórcze tego konsekwencje warto sobie czasem o tym przypomnieć. Tych, którzy przypisują sobie cechy ponadprzeciętne, świadomość, że wszyscy sobie wzajemnie jesteśmy jednakowo potrzebni, może uchronić przed żałosną w społecznym odbiorze megalomanią. Tych, którzy uważają siebie za przeciętnych, może uwolnić od szkodliwych dla zdrowia psychicznego kompleksów.', 'Pochwała przeciętności ', 'Wszyscy jesteśmy skłonni podziwiać to, co rzadkie i wyjątkowe. Nie zawsze uświadamiamy sobie, że istniejemy głównie dzięki temu, co przeciętne i pospolite.', 'publish', 'closed', 'closed', '', 'pochwala-przecietnosci%e2%80%a9', '', '', '2020-06-26 15:54:42', '2020-06-26 13:54:42', '', 2359, 'https://miesiecznik.forumakademickie.pl/czasopisma/pochwala-przecietnosci%e2%80%a9/', 0, 'rrp_magazine', '', 0);
INSERT INTO `wp_posts` (`ID`, `post_author`, `post_date`, `post_date_gmt`, `post_content`, `post_title`, `post_excerpt`, `post_status`, `comment_status`, `ping_status`, `post_password`, `post_name`, `to_ping`, `pinged`, `post_modified`, `post_modified_gmt`, `post_content_filtered`, `post_parent`, `guid`, `menu_order`, `post_type`, `post_mime_type`, `comment_count`) VALUES
(2398, 1, '2020-04-20 08:03:22', '2020-04-20 06:03:22', 'Ludzie, w których od lat z pogardą wmawiano mylenie się co do władzy, mają w komputerach setki tysięcy zrzutów ekranowych, filmów i zdjęć związanych z polityką. To straszny materiał, to dowody na zły stan zarządzania ludnością i państwem. Dla władz sprzed 2015 roku dane te wyglądają wręcz fatalnie. Żadne zaklęcia nie mogą faktów zmienić, ale trwa dziwaczna dyskusja, która ma to odczarować.\n\nNasuwa się potrzeba przypomnienia sobie, czym w ogóle jest dialog. Dialog to nie zawsze rozmowa różnych osób. Dialog bywa paradoksalnie „własnym ciągiem myślowym”. Seria pytań i odpowiedzi, prób dowodzenia i ustalania prawdziwości, a także wyciągania wniosków dla zagadnień kontekstowych. Jest to także sposób zapamiętywania myśli, informacji, analiz i syntez, kształtowania pamięci. W sumie chodzi o wytyczanie własnej drogi bycia na tym świecie z Polską włącznie. To chyba typ dialogu najważniejszy, główny.\n\nKiedy pojawia się dialog wieloosobowy, sprawy stają się trudniejsze. Działają zwodnicze czynniki psychologiczne. A to ktoś gubi zdolność dyskutowania, kiedy widzi przed sobą mikrofon na statywie. A to ktoś traktuje dyskusję jako zobowiązanie do nadinterpretacji ważności swojej osoby. A to zniewolenie przez grupę i cenzura środowiskowa wykręcają mózg pod groźbą ostracyzmu. A to następuje nagły zanik umiejętności dyskutowania celowego, takiego bez dygresji, męczących dywagacji, nieuprawnionego kojarzenia pojęć różnogatunkowych i zrywania szlaku tematycznego. Jest też stosowanie całego wachlarza chwytów erystycznych, z najczęstszym argumentem typu ad hominem, ad personam lub ad historiam.\n\nWobec dekoncentrujących uwag i śmieciowych wtrętów, nieistotnych, nieobciętych lub niepoprawnie obciętych parametrów, szczegółów, skojarzeń, jednostkowych (i tym samym nienaukowych) spostrzeżeń, wreszcie wobec odrywania wypowiedzi od kontekstu – nie ma jak się bronić. Doszło do tego, że ludzie z tak zwanej elity z zasady nie odpowiadają na pytania czy argumenty, ale uciekają z linii sensu. Coś stało się z ich inteligencją? Nie, to cwaniactwo (które nie licuje z ich pozycją społeczną). W ciemno wygłaszają drastyczne opinie i nie liczą się z ewentualnymi sprostowaniami, bo są bezpieczni: wypowiedzi takie giną w chaosie dezinformacji i rozmywają się pod wpływem następnych.\n\nDo perfekcji dochodzi umiejętność wykręcania kota ogonem. Króluje Jego Wysokość Sofizmat wespół z księżną Amfibolią. Maleńkie dzieci to potrafią, ale profesor powinien się stosowania takich metod wystrzegać, bo myśląca młodzież przecież to wszystko dostrzega i mówi: „niech się wstydzi, kto nie widzi”. Niestety sporo przedstawicieli elit, profesorów, prezesów, laureatów nagród wypowiada się ostatnio w mediach na poziomie żenująco niskim. Mówią to, co każe przewodniczący lub były prezes danej partii. Partiom zabrakło bowiem ekspertów własnych, wypłukali się.\n\nEksperci popełniają przy tym fatalny a znany od wieków błąd, polegający na tym, że zamiast wprowadzać różne formy fałszu, po prostu żywcem kłamią. Ja wiem, fałsz jest czymś bardzo nagannym, ale ponieważ trudno udowodnić, że ktoś coś fałszuje, to takie działanie można byłoby od biedy zrozumieć (bez akceptacji treści i moralności). Natomiast kłamstwo zawsze łatwo udowodnić. Kłamczuchów nie rozumiem. A wielu woli kłamać, bo ich mózg sofistyką już się zmęczył. Takiemu nic nie wytłumaczysz, nie zmusisz go do powrotu do tematu ani do argumentacji opartej na faktach. Będzie brnął i się okopywał, wyrzucając z siebie coraz bardziej kompromitujące wypowiedzi, manipulacje i krańcowe inwektywy „ad Hitlerum”.\n\nDodatkowym kłopotem jest ogólny zanik autorytetów. Profesorowie opowiedzieli się głównie (nie wszyscy, rzecz jasna, ale samodzielnych jest dużo mniej) po jednej stronie sporu politycznego i ideologicznego. Ktoś, czyje zdanie ongiś było decydujące, raz czy dwa skłamał, i już nikt z jego głosem się nie liczy, nawet uwielbiana partia. Wtedy próba dochodzenia do prawdy przeistacza się w metodę wkręcania sobie samemu rzekomej wiedzy i nieprawdziwej analizy. Oto autor (obecnie: były autor-ytet) ukrywa przed sobą, że kłamie.\n\nNiektórzy mylą myślenie z emocjami, albo odwrotnie, a przecież emocje wykazują wykrzywione podobieństwo do wadliwych myśli, są do nich podobne dzięki gwałtowności i nieuporządkowaniu.\n\nSpontaniczne „myślenie w duchu” nie musi iść tą drogą. Zawsze, zanim podejmie się decyzję co do definicji, wniosków i doktryny, warto przećwiczyć wyszukiwanie własnych błędów rozumowania i stanąć po jasnej stronie mocy.\n\nChodzi tu między innymi o rewizję zakresu i słuszności użycia brzytwy Ockhama. Błąd w jej stosowaniu, szczególnie ten polegający na usuwaniu ważnych semantycznie kontekstów, powoduje takie zawężenie dowodzenia, że staje się ono przesmykiem między skałami, okienkiem w ścianie – bez opisu skał i ścian. Dyskutanci ostatnich lat chętnie okrawają zjawiska z odchyleń standardowych, czyli przypadków rzadkich i nietypowych, a w danej sytuacji właśnie decydujących. Szczególnie wtedy brak własnych mechanizmów kontrolnych myślenia powoduje dostosowywanie się do standardowych (tzw. środowiskowych albo dziedzinowych) modeli danego problemu oraz do nieuprawnionych przeświadczeń, co w dziedzinie jest możliwe, a co nie. Ten ostatni typ wadliwej standaryzacji wiedzy wykpił kiedyś Einstein, wygłaszając anegdotkę o młodzieńcu, który nie wiedział, że czegoś nie da się zrobić, i dlatego to zrobił.\n<div class=\"signature\">\n\ne-mail: lpj@lpj.pl\n\n</div>', 'O dialogu  w trudnych czasach ', 'Ludzie, w których od lat z pogardą wmawiano mylenie się co do władzy, mają w komputerach setki tysięcy zrzutów ekranowych, filmów i zdjęć związanych z polityką. To straszny materiał, to dowody na zły stan zarządzania ludnością i państwem. Dla władz sprzed 2015 roku dane te wyglądają wręcz fatalnie.', 'publish', 'closed', 'closed', '', 'o-dialogu-%e2%80%a8w-trudnych-czasach%e2%80%a9', '', '', '2020-06-26 15:55:19', '2020-06-26 13:55:19', '', 2359, 'https://miesiecznik.forumakademickie.pl/czasopisma/o-dialogu-%e2%80%a8w-trudnych-czasach%e2%80%a9/', 0, 'rrp_magazine', '', 0),
(2399, 1, '2020-04-20 08:03:22', '2020-04-20 06:03:22', '[caption id=\"attachment_2336\" align=\"alignnone\" width=\"680\"]<img class=\"size-full wp-image-2336\" src=\"https://miesiecznik.forumakademickie.pl/wp-content/uploads/2020/04/nie-tylko-punktoza-fa-04-2020-680x1024.jpg\" alt=\"\" width=\"680\" height=\"1024\" /> Rys. Sławomir Makal[/caption]\n\nW zajmującym artykule <em>Wspólnota niezgody</em> na łamach „Tygodnika Powszechnego” (nr 10/2020) profesor Ryszard Koziołek pisze m.in.: „Sprowadzenie efektywności i pożytków płynących z połączenia kilku tysięcy ponadprzeciętnych umysłów, technologii oraz sprzętu do punktów i pozycji uniwersytetu w rankingu jest groźnym objawem naukometrycznej choroby, która niszczy poczucie sensu pracy badawczej. Kiedy celem badań jest wyłącznie ich publikacja, powstaje akademicki nihilizm, czyli przekonanie, że punkty są jedyną miarą wartości badawczej”. Polemizowanie z tymi sądami może tylko chorobę spotęgować. Punktoza, jak ją się w środowisku nazywa, staje się – zwłaszcza w humanistyce – rakowatą naroślą. I choć taki guz niekoniecznie musi okazać się agresywny do tego stopnia, by pacjenta uśmiercić, to jednak jest groźny.\n\nRzecz w tym, że w humanistyce nie wszystko jest pochwytne i da się zmierzyć oraz zważyć. Więcej: pojawiają się tu zjawiska i obiekty badawcze, których status nie do końca da się określić. Jako przykład szczególnie wyrazisty można wskazać tekst zatytułowany Tryptyk rzymski podpisany imieniem Jana Pawła II. Jako tak podpisany, jest ten poemat dokumentem papieskim. Nie byłby nim, gdyby został podpisany przez Karola Wojtyłę czy Andrzeja Jawienia, którego to pseudonimu papież używał publikując swe wiersze. Ten poemat atoli jest w dodatku napisany po polsku, gdy oficjalnym językiem Watykanu pozostaje – wciąż uzupełniająca swój słownik – łacina. Tak czy inaczej nie jest to „tylko literatura” i jako obiekt badawczy ma postać nie do końca określoną. Lecz nie koniec na tym: Tryptyk rzymski albowiem można, a może nawet trzeba uznać za wykład nauki papieskiej, a zatem i nauki Kościoła. Dla teologów zatem ma on, czy tylko powinien mieć, rangę traktatu poznawczego, tak też zresztą bywa odczytywany. Lecz można z niemałą dozą prawdopodobieństwa, graniczącą z pewnością, domniemywać, że żadne gremium od wyceny naukowości tekstów nie byłoby skłonne do przyznania autorowi tego utworu jakichkolwiek punktów.\n\nIdźmy jednak dalej. Czy, a jeśli tak, to w jakiej mierze, poezja jest nie tylko obiektem opracowań naukowych, lecz również sama jest sposobem – to prawda, że specyficznym – poznawania świata i dochodzenia o nim prawdy? Można wskazać wybitne autorytety, które na to pytanie odpowiadają twierdząco i są w stanie rzecz porządnie uzasadnić. Zresztą czy to przypadek, że poetom – jak choćby Tadeuszowi Różewiczowi – przyznaje się tytuły doktora honoris causa, co w życiu uniwersyteckim jest wyróżnieniem o bardzo wysokiej randze? To prawda, doktoraty takie, bywa, przyznaje się czasem i politykom, którzy raczej wartości nie tworzą, a co najwyżej nimi zarządzają, ale to już przypadłość naszych czasów i dowód ich marności. Można tylko powtórzyć za Friedrichem Hölderlinem: „cóż po poecie w czasie marnym?”. Poeci jednak to twórcy tekstów, których poznawcza wartość – by przywołać tylko De rerum natura Lukrecjusza jako dzieło w tej mierze najbardziej znane – nie tylko nie jest kwestionowana, lecz przeciwnie, podnoszona jako ich zaleta. Lukrecjusz jednak punktów by za swój traktacik nie dostał, podobnie jak Wergiliusz za odkrycie, że sunt lacrimae rerum, dostrzeżenie albowiem „łez rzeczy” w racjonalnym do bólu wymiarze naszego życia akademickiego uznano by zapewne za dziwactwo jakoweś. Tymczasem każdy poważny czytelnik poezji wie, że to do bólu prawdziwy opis rzeczywistości.\n\nNie chcę jednak twierdzić, że punkty są zupełnie pozbawione znaczenia. Problem w tym, by ich nie absolutyzować, gdyż to musi prędzej czy później prowadzić do prób instytucjonalizacji – ideologicznej bądź czysto użytkowej – działalności, której istotą jest, jak to wywodzono jeszcze w średniowieczu, bezinteresowne poszukiwanie prawdy. A tylko taka postawa sprzyja możliwości takiego pojmowania wspólnoty uniwersyteckiej, o jakiej pisze Koziołek: „Uniwersytet nie może być tylko fabryką wiedzy, ponieważ jest dziś jedyną instytucją publiczną, jaką dysponuje społeczeństwo, przygotowaną do tego, aby przejąć każdy spór lub konflikt i nadać mu postać cywilizowanej konwersacji. Różnice bez rzeczowej rozmowy stają się instrumentami walki ideowej lub politycznej, opiniami i wartościami w służbie gniewu i bezradności. Zadaniem ludzi uniwersytetu jest ćwiczenie się we »wspólnocie niezgody«, czyli w trudnym współżyciu z tymi, których poglądów nie podzielam, ale pracuję, myślę i rozmawiam w tym samym miejscu – w imię większego dobra”.\n\nŻe nie jest to sąd nieprawdziwy, przekonują te audycje telewizyjne, w których miast polityków reprezentujących zwaśnione obozy występują eksperci, naukowcy uniwersyteccy potrafiący nie skakać sobie do oczu, lecz poszukujący argumentów uzasadniających ich racje, w czym zresztą skutecznie przeszkadzają im prowadzący audycję dziennikarze, nie tylko przerywając w pół słowa zaczęte zdanie, lecz zamykając im usta swym „i tutaj musimy postawić kropkę” w momencie, w którym dyskusja zaczyna wciągać słuchaczy. I teraz to, co najważniejsze: reklamy.', 'Nie tylko punktoza ', '<img class=\"alignnone size-medium wp-image-2336\" src=\"https://miesiecznik.forumakademickie.pl/wp-content/uploads/2020/04/nie-tylko-punktoza-fa-04-2020-199x300.jpg\" alt=\"\" width=\"199\" height=\"300\" />\n\nPunktoza, jak ją się w środowisku nazywa, staje się – zwłaszcza w humanistyce – rakowatą naroślą. I choć taki guz niekoniecznie musi okazać się agresywny do tego stopnia, by pacjenta uśmiercić, to jednak jest groźny.', 'publish', 'closed', 'closed', '', 'nie-tylko-punktoza%e2%80%a9', '', '', '2020-06-26 15:56:29', '2020-06-26 13:56:29', '', 2359, 'https://miesiecznik.forumakademickie.pl/czasopisma/nie-tylko-punktoza%e2%80%a9/', 0, 'rrp_magazine', '', 0),
(2400, 1, '2020-04-20 08:03:22', '2020-04-20 06:03:22', '<img class=\"alignnone wp-image-2303\" src=\"https://miesiecznik.forumakademickie.pl/wp-content/uploads/2020/04/grypa-fa-04-2020-673x1024.jpg\" alt=\"\" width=\"220\" height=\"335\" />\n\nZ pozoru wygląda całkiem niewinnie. Swoim kształtem przypomina niewielką piłeczkę i rzeczywiście można spróbować użyć go do grania, ale będzie to gra na bardzo nierównych zasadach. Wirus grypy nie respektuje bowiem żadnych reguł, kiwając ludzi niczym wytrawny futbolista swoich boiskowych przeciwników. Wymykając się wszelkim prawidłowościom, od lat przyprawia lekarzy i naukowców o prawdziwy ból głowy. Umiejętność unicestwiania wielu ludzkich istnień w stosunkowo krótkim czasie wymusza nieustająco poważne traktowanie. Wydarzenia z 1918 r., kiedy z powodu epidemii hiszpańskiej grypy straciło życie od 50 do 100 mln osób na całym świecie, do dziś przypominają o niezwykłej sile rażenia patogenu.\n\nAmerykański lekarz i dziennikarz Jeremy Brown postanowił przyjrzeć się bliżej szczegółom tragicznych zmagań człowieka z wirusem. Napisana wiek po pandemii <em>Grypa. Sto lat walki</em> jest nie tylko kolejną opowieścią o faktach mających miejsce w przeszłości, potraktować ją można jako rodzaj przewodnika po zagadnieniach medycznych. Autor przyglądając się zmianom, jakie zaszły w procedurach postępowania z chorymi, uświadamia, jak ważny jest nieustający rozwój wiedzy prowadzący w efekcie do podejmowania właściwych działań. Dziś możemy już z lekkim uśmiechem przyglądać się metodom wykorzystywanym przez lekarzy na początku XX w., kiedy na porządku dziennym były lewatywy, puszczanie krwi czy zapisywanie leków wytwarzanych z chlorku rtęci oraz aplikowanie wziewów z toksycznych gazów. Ówcześni medycy poruszali się jednak po omacku, chwytając się wszelkich środków, by pomóc potrzebującym.\n\nMimo upływu lat wirus grypy jest nadal niebezpieczny, głównie dzięki umiejętnościom ciągłej zmiany wyglądu. Porównać go można do kameleona, który korzystając ze swoich zdolności, skutecznie myli wszelkie tropy. Ilekroć się wydaje, że wróg został już dokładnie rozpoznany, wirus przybiera nową postać i atakuje po raz kolejny. Brown uświadamia, że nie jesteśmy w tej walce całkiem bezradni. Mamy do dyspozycji zarówno szczepienia ochronne, jak i cały pakiet wiedzy, dzięki której możemy unikać niepożądanych zachowań, minimalizując w ten sposób ryzyko powikłań. A to one właśnie prowadzą do tragicznych często skutków. Hiszpanka na przykład powodowała tak gwałtowne zapalenie płuc, że nie radziły sobie z nim nawet najsilniejsze organizmy, konsekwencją czego była niespotykana liczba zgonów wśród młodych ludzi. Przypuszcza się, że właśnie u osób w sile wieku wystąpiło wówczas zjawisko nadreaktywności własnego układu odpornościowego, który w tym przypadku zamiast walczyć, przyspieszał rozwój choroby. Dodajmy do tego, mówi Brown, ówczesne okoliczności, czyli czas wojenny, powodujący przemieszczanie się wielkich mas ludzkich, brak wiedzy na temat etiologii wirusa oraz dezinformację i ukrywanie faktów na temat zagrożenia, a zrozumiemy, jak mogło dojść do tak ogromnej katastrofy w dziejach ludzkości.\n\nTymczasem „Nasz aktualny plan przygotowań zakłada wybuch nowej pandemii na skalę 1918 roku i wielu ekspertów obawia się jej bardziej niż większości innych potencjalnych kryzysów zdrowotnych”.\n<div class=\"signature\">\n<p style=\"text-align: right;\"><em>Aneta Zawadzka</em></p>\n\n</div>\nJeremy BROWN, <em><strong>Grypa. Sto lat walki</strong></em>, tłum. Joanna Gilewicz, Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, Kraków 2019, seria: Mundus. Fenomeny.', 'Wróg czai(ł) się wszędzie ', '', 'publish', 'closed', 'closed', '', 'wrog-czail-sie-wszedzie%e2%80%a9', '', '', '2020-04-20 10:29:54', '2020-04-20 08:29:54', '', 2359, 'https://miesiecznik.forumakademickie.pl/czasopisma/wrog-czail-sie-wszedzie%e2%80%a9/', 0, 'rrp_magazine', '', 0),
(2401, 1, '2020-04-20 08:03:22', '2020-04-20 06:03:22', '<img class=\"alignnone wp-image-2340\" src=\"https://miesiecznik.forumakademickie.pl/wp-content/uploads/2020/04/oikologia-powrot-rec-fa-04-2020-722x1024.jpg\" alt=\"\" width=\"220\" height=\"312\" />\n\nCzym jest oikologia? W dużym skrócie, to nauka o domu. Ale nie tylko, również o miejscu, społeczności, lokalności. Dom jako konstrukcja w sensie technicznym, pojęcie filozoficzne, społeczne i jego twórcza realizacja w literaturze i psychologii. Definicja domu na poziomie ogólnym, powszechnym, rzekłbym nawet ogólnikowym oraz dom w sensie bardziej ścisłym, bo odnoszącym się nie tyle do społeczności i lokalności, ile przede wszystkim do pojedynczej ludzkiej indywidualności wyznaczającej granice domu głównie w (z)rozumieniu psychologicznego konstruktu jednostki.\n\nTytułowy „powrót” nasuwa skojarzenia z powrotem do domu, ale biorąc pod uwagę, że to już druga oikologiczna książka tandemu Sławek-Kunce, mamy do czynienia także z tematycznym powrotem i ponownym wejściem na oikologiczną drogę. Praca ma jasny podział, jej pierwszą połowę wyznaczają analityczne obserwacje Tadeusza Sławka, których bazą badacz uczynił zbiór opowiadań Italo Calvino<em> Marcovaldo czyli pory roku w mieście.</em> Tytułowy bohater, pochodzący ze wsi, a obecnie miejski proletariusz z szóstką dzieci, próbuje oswoić industrialną, zurbanizowaną przestrzeń, chociaż rytm jego życia nadal wyznaczają pory roku i być może dzięki temu widzi w mieście o wiele więcej niż tylko zaplanowaną przestrzeń, ciąg ulic, kamienic i skwerów. Miasto jest domem i jednocześnie daje asumpt do psychologiczno-społecznych obserwacji: dlaczego zachowujemy się tak, a nie inaczej, czy miejsce, w którym żyjemy wpływa na nasze życiowe wybory, codzienne decyzje, a może to my naszymi decyzjami kształtujemy rzeczywistość dookoła? Powstaje fundamentalne pytanie, czy to miejsce wpływa na moje wewnętrzne „ja”, czy też raczej człowiek stara się wpłynąć na miejsce, dostosowując je do swoich potrzeb. Oś wywodów Sławka stanowią fragmenty Marcovaldo i służą mu one jako baza do humanistyczno-społecznych koncepcji. Czy aby na pewno człowiek tworzy miejsce i nad nim panuje, czy żywa miejska tkanka oplata każdego mackami zależności i sprawia, że nawet detale architektoniczne, układ ulic i siatka budynków nas zniewalają?\n\nDrugą połowę Oikologii zagospodarowuje Aleksandra Kunce, wzbogacając o ciąg zdjęć przestrzeni miejskiej, m.in. fotografie budynków składających się na śląski Szlak Zabytków Techniki. I właśnie ten fragment jej rozważań o szeroko rozumianej przestrzeni domu wypada interesująco. Kunce zauważa, że dom nigdy nie oznacza statyczności, bezruchu, a wręcz przeciwnie, jest powiązany z ruchem rzeczy, zdarzeń i idei, jest zapowiedzią naszego przemijania i jednocześnie nadejścia nowego życia. Na pojęcie domu, a nawet na jego kształt w sensie ściśle budowlanym wpływają różnice etnograficzne, architektoniczne, bez wątpienia także odmienności geograficzne związane z klimatem. Jedynym niezniszczalnym domem może być ten w sensie niematerialnym, obejmujący niezbywalne wartości duchowe, konstytuujący i wyróżniający indywidualność naszego istnienia. Oikos śląski to według Kunce nieuchronna dwoistość, podwójność języka, kultury, ścieranie się lub raczej pokojowa koegzystencja polskości i niemieckości wymieszanej w jednym tyglu, tworzących lokalny i spójny konglomerat.\n\nDom to także rodzimy język, w którym myślimy nawet po wielu latach mieszkania za granicą lub do którego podświadomie wracamy w momentach dla nas traumatycznych. Może niemal za paradygmat uznać moglibyśmy stwierdzenie, że z domu nie wychodzimy nigdy, on jest w nas i wraz z upływem lat coraz bardziej marzymy, by do niego powrócić głównie fizycznie. Do zapachów, smaków, osób, które odeszły, ale także do namacalnych miejsc. Na szczęście dzięki pamięci dom będzie w nas zawsze, przede wszystkim jako idea.\n<div class=\"signature\">\n<p style=\"text-align: right;\"><em>Jacek Hnidiuk</em></p>\n\n</div>\nTadeusz SŁAWEK, Aleksandra KUNCE, <em><strong>Oikologia. Powrót</strong></em>, Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego, Katowice 2020, seria: Prace Naukowe UŚ w Katowicach.', 'O domu raz jeszcze ', '', 'publish', 'closed', 'closed', '', 'o-domu-raz-jeszcze%e2%80%a9', '', '', '2020-04-20 10:30:42', '2020-04-20 08:30:42', '', 2359, 'https://miesiecznik.forumakademickie.pl/czasopisma/o-domu-raz-jeszcze%e2%80%a9/', 0, 'rrp_magazine', '', 0),
(2402, 1, '2020-04-20 08:03:22', '2020-04-20 06:03:22', '<img class=\"alignnone wp-image-2320\" src=\"https://miesiecznik.forumakademickie.pl/wp-content/uploads/2020/04/historia-najnowsza-jako-wyzwanie-polonistyczne-fa-04-2020-670x1024.jpg\" alt=\"\" width=\"220\" height=\"336\" />\n\nSeria Edukacja Nauczycielska Polonisty niezmiennie podejmuje istotne i aktualne problemy, które w pierwszej chwili wydają się „tylko” dydaktyczne, a w istocie często mają charakter społeczno-kulturowy. Tak jest m.in. w przypadku jednej z ostatnich publikacji – tomu zbiorowego pt. Historia najnowsza w literaturze i kulturze a edukacja polonistyczna. Książkę tworzy osiemnaście artykułów i obszerny wstęp autorstwa redaktorek naukowych. Teksty są zgrupowane według następujących zagadnień: obraz przełomów politycznych w literaturze i filmie, PRL w najnowszej literaturze dla dzieci i młodzieży, relacje polsko-żydowskie, PRL w literaturze i kulturze na lekcjach języka polskiego oraz historii w języku (tylko jeden tekst).\n\nHistoria najnowsza naszej ojczyzny jest szczególnie wrażliwym tematem społeczno-kulturowym, który – niestety – mocno dzieli Polaków. Dlatego tak ważne jest podejmowanie prób dialogu i refleksji o tych wprawdzie minionych, ale wciąż na nas oddziałujących wydarzeniach. Wielość narracji o historii najnowszej nierzadko wywołuje zagubienie wśród dorosłych, a co dopiero dzieci i młodzieży. Z pomocą nauczycielom i de facto uczniom może przyjść właśnie rzeczona książka, współtworzona przez badaczy oraz czynnych i przyszłych nauczycieli.\n\nOczywiście nie sposób omówić tutaj każdego artykułu z osobna. Pozwolę sobie zatem na zasygnalizowanie wybranych – inspirujących – uwag i refleksji, które wywołuje ten pokaźny tom. Po pierwsze, zasadnicza i przewodnia wydaje się myśl zwerbalizowana przez redaktorki naukowe: „celem pracy nauczyciela jest pomaganie uczniom w odkrywaniu i objaśnianiu świata, ale przede wszystkim przygotowanie ich do nadawania temu światu kształtu, do zmieniania go na lepsze”. Po drugie, lekcje polskiego dają szanse poznania różnych oblicz nieodległej przeszłości ze względu na możliwość pracy z odmiennymi tekstami kultury (autorzy artykułów podają wystarczająco dużo przykładów). Trzeci wniosek z lektury Historii najnowszej to asumpt do refleksji nad rolą nauczyciela języka polskiego jako nauczyciela nie tylko języka, literatury, filozofii czy kultury (to i tak dużo), lecz także historii i polityki, bez których nie można w pełni zrozumieć tekstów kultury. Być może to oczywiste, ale jeśli dodamy fakt, że na różnych przedmiotach często brakuje czasu na przybliżanie zagadnień po 1945 r., to wtedy się okazuje, że interdyscyplinarna lekcja polskiego jest nie lada wyzwaniem dla obu stron procesu dydaktycznego.\n\nCzwarta myśl to pytanie, które powinno być ponawiane: jak dotrzeć do młodych odbiorców z tą tematyką? Jak przybliżać te często bolesne sprawy, których doświadczali rodzice i dziadkowie uczniów? Autorzy tomu proponują pracę ze źródłami: z różnymi tekstami kultury (m.in. utworami literackimi, filmami, plakatami, grami) prezentującymi nie tylko perspektywę dorosłych, ale też młodych, co wydaje mi się szczególnie cenne. Piąty główny wniosek płynący z omawianego tomu wskazuje na polifoniczność wypowiedzi o wydarzeniach z drugiej połowy XX w. Ta wielogłosowość może być tak samo atrakcyjna (wszak każdy uczeń znajdzie coś dla siebie), jak i groźna, jeśli nie jest odpowiednio skomentowana. Ponadto skrajność narracji o historii najnowszej – od demonizacji po mitologizację – prowadzi czasem do konstatacji, że nie warto zajmować się tą tematyką. Przyjęcie takiej postawy byłoby oddaniem pola rozmaitym manipulatorom, którzy chcą wpłynąć na młodych ludzi.\n\nW mojej ocenie książka nie tylko trafnie ukazuje problemy z historią najnowszą, ale też przekonująco dowodzi istotnego znaczenia edukacji polonistycznej w jej poznawaniu i rozumieniu.\n<div class=\"signature\">\n<p style=\"text-align: right;\"><em>Marcin Lutomierski</em></p>\n\n</div>\n<em><strong>Historia najnowsza w literaturze i kulturze a edukacja polonistyczna</strong></em>, red. Anna JANUS-SITARZ, Agnieszka KANIA, Towarzystwo Autorów i Wydawców Prac Naukowych UNIVERSITAS, Kraków 2018, seria: Edukacja Nauczycielska Polonisty.', 'Historia najnowsza jako wyzwanie polonistyczne ', '', 'publish', 'closed', 'closed', '', 'historia-najnowsza-jako-wyzwanie-polonistyczne%e2%80%a9', '', '', '2020-04-20 10:31:38', '2020-04-20 08:31:38', '', 2359, 'https://miesiecznik.forumakademickie.pl/czasopisma/historia-najnowsza-jako-wyzwanie-polonistyczne%e2%80%a9/', 0, 'rrp_magazine', '', 0),
(2403, 1, '2020-04-20 08:03:22', '2020-04-20 06:03:22', '<img class=\"alignnone wp-image-2354\" src=\"https://miesiecznik.forumakademickie.pl/wp-content/uploads/2020/04/szarlatani-rec-fa-04-2020-671x1024.jpg\" alt=\"\" width=\"220\" height=\"336\" />\n\nTo nie jest dobra książka na czas epidemii. Zmusza do myślenia o tym, na jakim poziomie rozwoju medycyny jesteśmy obecnie. W końcu dawni „medycy” też wierzyli w skuteczność własnych terapii… A może właśnie to jest dobra książka na czas epidemii, bo po prostu zmusza do myślenia?\n\nTonący brzytwy się chwyta, więc w sumie nie powinnam się dziwić, że przy dawnym niedoborze lekarzy i wiedzy o ludzkim organizmie chwytaliśmy się przeróżnych terapii. Nasze polskie wygrzewanie Rozalki w piecu wcale nie byłoby na szczycie tych najbardziej dziwacznych. Choć wiele z nich wiązało się właśnie z wysoką temperaturą. Na przykład ból głowy zwalczano rozgrzanym żelazem przykładanym do skroni albo skrapianiem czoła wrzącym olejem. Na pewno po takim zabiegu bólu głowy już się nie czuło.\n\nPowszechnym sposobem leczenia wszelkich dolegliwości było wywoływanie wymiotów. Według Herodota już starożytni Egipcjanie przynajmniej raz na miesiąc zażywali środki wymiotne dla „zachowania zdrowia”. Regularne wymioty zalecał też Hipokrates. Powszechnym środkiem wykorzystywanym w tej „terapii” był antymon – toksyczny pierwiastek chemiczny. W czasach największej popularności tego środka modne były również pięknie zdobione kielichy wymiotne w równie pięknych futerałach. Sam antymon należy do grupy metaloidów, więc się nie rozkładał. Po przejściu przez układ trawienny mógł być – i był – używany ponownie. Podobno pigułki z antymonem dziedziczono z pokolenia na pokolenie…\n\nA teraz zajmijmy się czymś szlachetniejszym. Przez tysiące lat próbowano uzyskać lekarstwo ze złota. To ono miało dać nieśmiertelność, stać się eliksirem życia. Problem był tylko z jego przyjmowaniem. Aż w końcu około roku 1300 alchemikowi zwanemu Gaberem udało się opracować metodę roztwarzania złota. Wprawdzie wyszła mu żrąca mieszanka kwasów azotowego i solnego, ale w wyniku dalszych reakcji powstawał chlorek złota, nadający się do picia po rozrzedzeniu wodą. Nawet sławny Paracelsus uważał, że pitne złoto może uleczyć wszelkie choroby. Ale się mylił, bo taki trunek był toksyczny. Mógł za to uszkodzić nerki oraz wywołać chorobę zwaną gorączką złota – wysoką temperaturę, wzmożoną produkcję śliny i częste oddawanie moczu.\n\nW XVIII wieku leczenie złotem straciło swą popularność po krytyce niektórych chemików, ale wróciło do łask już w wieku XIX, kiedy to desperacko szukano środka zwalczającego syfilis. Tę chorobę jednak najczęściej traktowano rtęcią, promowaną wcześniej przez wspominanego już Paracelsusa. Powstawały nawet specjalne łaźnie, w których wdychano opary rtęci. Ich ówczesnym zwolennikom nie wytłumaczylibyśmy, dlaczego dziś w aptece nie można kupić termometru rtęciowego. Współcześni klienci też często tego nie rozumieją.\n\nNie sposób nie wspomnieć o terapii, która powstała dzięki naszej rodaczce – Marii Curie. Razem z mężem odkryła ona i wyizolowała rad. Szybko się okazało, że pierwiastek ten ma niezwykłe zdolności niszczenia komórek rakowych. Ale dlaczego zatrzymywać się na nowotworach? Radem próbowano leczyć nadciśnienie tętnicze, cukrzycę, artretyzm, reumatyzm, podagrę oraz gruźlicę. Co więcej, dodawano go do kremów upiększających (hasło reklamowe z tamtego okresu, „Promieniuj radością i pięknem”, na pewno jest bardzo chwytliwe), balsamów, mydeł oraz pasty do zębów.\n\nJak jeszcze można leczyć? Oczywiście na przykład upuszczaniem krwi, lobotomią, lewatywami, zwłokami, głodówkami, seksem, narkotykami, truciznami, światłem. I oczywiście królewskim dotykiem. Terapii na czas epidemii mamy sporo do wyboru.\n\nNa szczęście, mam nadzieję, większość z nas korzysta z wiedzy prawdziwych lekarzy, choć wyznawców leczenia w stylu „doktora” Ziemby niestety nietrudno znaleźć.\n<div class=\"signature\">\n<p style=\"text-align: right;\"><em>Justyna Jakubczyk</em></p>\n\n</div>\nLydia KANG, Nate PEDERSEN, <em><strong>Szarlatani. Najgorsze pomysły w dziejach medycyny</strong></em>, tłum. Maria Moskal, Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, Kraków 2019, seria: #nauka.', 'Strach chorować ', '', 'publish', 'closed', 'closed', '', 'strach-chorowac%e2%80%a9', '', '', '2020-04-20 10:32:20', '2020-04-20 08:32:20', '', 2359, 'https://miesiecznik.forumakademickie.pl/czasopisma/strach-chorowac%e2%80%a9/', 0, 'rrp_magazine', '', 0),
(2404, 1, '2020-04-20 08:03:22', '2020-04-20 06:03:22', '<img class=\"alignnone wp-image-2349\" src=\"https://miesiecznik.forumakademickie.pl/wp-content/uploads/2020/04/przestrzen-oziminy-waclawa-berenta-fa-04-2020-722x1024.jpg\" alt=\"\" width=\"220\" height=\"312\" />\n\nZapewne czymś dobrym jest czytanie książek o Wacławie Berencie, ale bez wątpienia jeszcze lepszym sięgnięcie po Żywe kamienie, Próchno czy Oziminę. Lektura tych powieści nie jest karkołomnym przedsięwzięciem, które wymagałoby czegoś więcej niż zdrowy rozsądek, ogłada literacka i najogólniejsze rozeznanie w kulturze humanistycznej. Każdy jako tako wyposażony w ów arsenał upora się ze spuścizną naszego modernisty. Berenta nie tylko należy czytać, lecz także ciągle da się czytać, na przekór różnym literaturoznawcom, którzy uczynili wiele, aby odstraszyć od jego twórczości. Ostatecznym celem działalności literaturoznawczej winno być rozjaśnianie meandrów pisarstwa i zachęta do lektury. Jeżeli badacz tak bardzo skupia się na wymyślonych przez siebie teoriach, że nie starcza mu już czasu i chęci na analizę dzieła samego w sobie, to jest to działalność chybiona. Powtarzam: w takim wypadku zawsze lepiej czytać Berenta od wymysłów przysłowiowego Kowalskiego na temat pisarza.\n\nChoć powyższe zastrzeżenie jest niezbędne, na szczęście nie odnosi się do pracy Aleksandry Wójtowicz Przestrzeń „Oziminy” Wacława Berenta. Autorka konsekwentnie realizuje swój projekt badawczy, nie kryjąc przy tym uwikłania w cały szereg koncepcji o określonej proweniencji, co nie przeszkadza jej jednak – nazwijmy to – trwać przy dziele. Warto przywołać następującą uwagę: „Ozimina Wacława Berenta jest dowodem na to, że kategoria przestrzeni odgrywa kluczową rolę w utworze epickim i ułatwia odczytanie sensów w nim obecnych, jednak analiza angażująca instrumentarium topograficzne musi współgrać z uważną, wnikliwą lekturą tekstu”. Zachowany zostaje właściwy porządek, a więc od szczegółu do ogółu, od faktów do ich interpretacji. Nie ma natrętnego doszukiwania się dowodów, które zaświadczałyby o prawdziwości z góry przyjętych tez. Nawet wieńczący pracę rozdział, w którym autorka nazywa Oziminę „fugą prozatorską”, choć najbardziej dyskusyjny, jest przekonująco uzasadniony. Rozważania o powinowactwach schematu powieści i utworu muzycznego poprzedzone są analizą spacjologiczną. Najpierw więc zrekonstruowany został warszawski kontekst przestrzenny z lat 1904-1910 (pierwsze wydanie Oziminy ukazało się w 1911 roku), a następnie skonfrontowany z przestrzenią wykreowaną w samym dziele. Autorka posługuje się z jednej strony terminem „przestrzeń Oziminy”, z drugiej „przestrzeń w Oziminie”.\n\nNie miejsce tu na szczegółowe referowanie ustaleń Aleksandry Wójtowicz. Wystarczy powiedzieć, że jej praca mieści się w nurcie badań literaturoznawczych, w których fundamentalne znaczenie przypisuje się kategorii przestrzeni. Oczywiście spacjalność może być różnie rozumiana i interpretowana, ale pomijanie tej problematyki prowadzi do swoistego kaleczenia dzieła. Niech ktoś spróbuje czytać kryminały S.S. Van Dine’a bez dołączonych do nich szkiców topograficznych, z pominięciem kontekstu przestrzennego. Albo z wyższej półki… Przywołajmy Alaina Robbe-Grilleta i jego Żaluzję. Lekturze musi towarzyszyć szkic sytuacyjny posesji plantatora bananów. To tylko przykłady pierwsze z brzegu, które można by mnożyć. Na 369 stronie Przestrzeni „Oziminy” Wacława Berenta autorka dołączyła sporządzony przez siebie hipotetyczny układ domu Niemanów odtworzony na podstawie tekstu powieści. Dobrze byłoby, gdyby ów plan dołączany był teraz do wszystkich wznowień dzieła Berenta. Na pewno ułatwi lekturę i zrozumienie wszystkich wydarzeń owej zimowej nocy z 1904 roku w Warszawie.\n\nPrzed laty Henryk Markiewicz narzekał, że kategoria przestrzeni w o wiele mniejszym stopniu przyciąga uwagę teoretyków niż kategoria czasu. Spostrzeżenie uczonego wydaje się wciąż aktualne. Praca Aleksandry Wójtowicz wypełnia lukę w polskim literaturoznawstwie.\n<div class=\"signature\">\n<p style=\"text-align: right;\"><em>Tomasz Kłusek</em></p>\n\n</div>\nAleksandra WÓJTOWICZ, <em><strong>Przestrzeń „Oziminy” Wacława Berenta</strong></em>, Wydawnictwo Instytutu Badań Literackich PAN, Warszawa 2019.', 'Literaturoznawstwo spacjologiczne ', '', 'publish', 'closed', 'closed', '', 'literaturoznawstwo-spacjologiczne%e2%80%a9', '', '', '2020-04-20 10:33:08', '2020-04-20 08:33:08', '', 2359, 'https://miesiecznik.forumakademickie.pl/czasopisma/literaturoznawstwo-spacjologiczne%e2%80%a9/', 0, 'rrp_magazine', '', 0),
(2405, 1, '2020-04-20 08:03:22', '2020-04-20 06:03:22', '<img class=\"alignnone wp-image-2350\" src=\"https://miesiecznik.forumakademickie.pl/wp-content/uploads/2020/04/smierc-i-zycie-po-smierci-rec-fa-04-2020-644x1024.jpg\" alt=\"\" width=\"220\" height=\"350\" />\n\n„Non omnis moriar” (Nie wszystek umrę) – pisał Horacy, wskazując, że jego dzieła, pieśni, poezja przeżyją i zapewnią mu nieśmiertelność. Topos pośmiertnej sławy poety, czy też nieśmiertelności zapewnianej przez wieczną poezję, przewija się przez wszystkie epoki i żywy jest aż po dziś (np. Szymborska, Radość pisania). Nie każdy jednak jest poetą. Czy każdy może liczyć na jakąś formę nieśmiertelności? Samuel Scheffler sugeruje, że w pewnym sensie tak.\n\nTen nieznany szerzej w Polsce amerykański filozof wydał książkę, której tytuł nie ma nic wspólnego z chrześcijańską wizją życia po śmieci ani z kolejnymi wcieleniami. Nie jest to również praca z gatunku fantastyki. Tytułowe „życie po śmierci” odnosi się do motywów naszych działań, wyborów, aktywności – teraz, za życia.\n\nScheffler stoi na stanowisku, że przekonanie jednostki o nieprzerwanym istnieniu zbiorowości ludzkiej po jej śmierci ma ogromne znaczenie dla tego, co ta jednostka uznaje za wartościowe, sensowne i ważne w swoim jednostkowym życiu. Twierdzi, że wartość, jaką przypisujemy rozmaitym aktywnościom (np. obcowaniu ze sztuką, literaturą, muzyką czy filozofią), determinowana jest przez ich miejsce w ludzkiej historii. Przynajmniej część tego typu działań, którym na co dzień przypisujemy immanentną wartość, uznalibyśmy za zdecydowanie mniej wartościowe, gdyby utraciły dla nas swój historyczny wymiar, pozwalający nam rozumieć je w kontekście rozwoju, pielęgnowania tradycji, przesuwania granic ludzkich możliwości.\n\nAutor skłania do swoistych ćwiczeń umysłowych, pytając, jak moglibyśmy się zachowywać na wieść o rychłym końcu świata albo jednoczesnej śmierci wszystkich osób, które kochamy lub na których nam zależy. Jak twierdzi, perspektywa końca świata wzbudziłaby depresyjne uczucia, smutek i przygnębienie, ale też oddziałałaby na nasze motywacje i decyzje co do dalszych aktywności. W jakim stopniu bylibyśmy nadal zaangażowani w obecne przedsięwzięcia? Co z planami i marzeniami? Na ile bieżące aktywności wyglądałyby na warte kontynuowania? Scheffler twierdzi, że nieuchronny koniec świata wywołałby osłabienie motywacji, frustrację, a nawet apatię i odebranie wartości dotychczasowym przedsięwzięciom. Brakuje tu pogłębienia psychologicznego. Scheffler pomija takie reakcje, jak zaprzeczanie i euforia. Niemniej ten fragment, jak i cała książka, skłaniają czytelnika do refleksji nad własnym życiem, do uporządkowania w głowie różnych spraw, zredefiniowania własnych wartości. I to jest walor publikacji.\n\nKsiążka ma oryginalną formę. Składa się z trzech wykładów, które Scheffler wygłosił w ramach tzw. Wykładów Tannera w Berkeley w Kalifornii. Są to wykłady wygłaszane co roku przez różnych uczonych na dziewięciu uniwersytetach w Stanach Zjednoczonych i Anglii, zainicjowane przez amerykańskiego filantropa Oberta Clarka Tannera. Równie obszerną część książki stanowią komentarze czworga innych filozofów. Książkę zamyka odpowiedź autora na te komentarze.\n\nChoć temat smutny, wydźwięk pracy jest w gruncie rzeczy pozytywny: „Możemy coś zrobić, by wesprzeć przetrwanie i rozwój ludzkości po naszej śmierci, podejmując na przykład działanie zmierzające do rozwiązania problemu zmian klimatycznych i rozprzestrzeniania broni jądrowej. Nie ma natomiast niczego, co moglibyśmy zrobić, by wesprzeć nasze osobiste przetrwanie po własnej śmierci. Jeśli więc rozpoznamy skalę naszej zależności od przyszłych pokoleń, to być może wzmocni to naszą determinację, by działać na ich rzecz, oraz sprawi, że także w tym sensie będziemy mniej egoistyczni”.\n<div class=\"signature\">\n<p style=\"text-align: right;\"><em>Anna Jawor</em></p>\n\n</div>\nSamuel SCHEFFLER, <em><strong>Śmierć i życie po śmierci. Kiedy umrę, ludzkość będzie trwać,</strong></em> tłum. Dawid Misztal, Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, Łódź, 2019, seria: Kim jest człowiek?', 'Czy można nie umrzeć? ', '', 'publish', 'closed', 'closed', '', 'czy-mozna-nie-umrzec%e2%80%a9', '', '', '2020-04-20 10:33:47', '2020-04-20 08:33:47', '', 2359, 'https://miesiecznik.forumakademickie.pl/czasopisma/czy-mozna-nie-umrzec%e2%80%a9/', 0, 'rrp_magazine', '', 0),
(2406, 1, '2020-04-20 08:04:00', '2020-04-20 06:04:00', '', 'okladka_1-min', '', 'inherit', 'open', 'closed', '', 'okladka_1-min', '', '', '2020-04-20 08:04:00', '2020-04-20 06:04:00', '', 0, 'https://miesiecznik.forumakademickie.pl/wp-content/uploads/2020/04/okladka_1-min.jpg', 0, 'attachment', 'image/jpeg', 0),
(2407, 1, '2020-04-20 08:04:03', '2020-04-20 06:04:03', '', 'okladka_2-min', '', 'inherit', 'open', 'closed', '', 'okladka_2-min', '', '', '2020-04-20 08:04:03', '2020-04-20 06:04:03', '', 0, 'https://miesiecznik.forumakademickie.pl/wp-content/uploads/2020/04/okladka_2-min.jpg', 0, 'attachment', 'image/jpeg', 0),
(2408, 1, '2020-04-20 08:04:07', '2020-04-20 06:04:07', '', 'okladka_3-min', '', 'inherit', 'open', 'closed', '', 'okladka_3-min', '', '', '2020-04-20 08:04:07', '2020-04-20 06:04:07', '', 0, 'https://miesiecznik.forumakademickie.pl/wp-content/uploads/2020/04/okladka_3-min.jpg', 0, 'attachment', 'image/jpeg', 0),
(2409, 1, '2020-04-20 08:04:10', '2020-04-20 06:04:10', '', 'okladka_4-min', '', 'inherit', 'open', 'closed', '', 'okladka_4-min', '', '', '2020-04-20 08:04:10', '2020-04-20 06:04:10', '', 0, 'https://miesiecznik.forumakademickie.pl/wp-content/uploads/2020/04/okladka_4-min.jpg', 0, 'attachment', 'image/jpeg', 0),
(2422, 82, '2020-05-11 13:44:38', '2020-05-11 11:44:38', '', 'Zamówienie prenumeraty', '', 'private', 'closed', 'closed', '', 'zamowienie-prenumeraty-16', '', '', '2020-05-11 13:44:38', '2020-05-11 11:44:38', '', 0, 'https://miesiecznik.forumakademickie.pl/rrp_order/zamowienie-prenumeraty-16/', 0, 'rrp_order', '', 0),
(2516, 1, '2020-05-18 11:12:35', '2020-05-18 09:12:35', '<img class=\" wp-image-2452\" src=\"https://miesiecznik.forumakademickie.pl/wp-content/uploads/2020/05/kim-jest-nowy-minister-fa-05-2020.jpg\" alt=\"\" width=\"345\" height=\"461\" />\n\n<b>Wojciech Murdzek</b> został powołany przez prezydenta Andrzeja Dudę na stanowisko ministra nauki i szkolnictwa wyższego. Zastąpił Jarosława Gowina, który na początku kwietnia podał się do dymisji.\n\nNowy szef resortu jest z wykształcenia inżynierem elektronikiem. Urodził się 13 grudnia 1957 r. w Świdnicy. W 1981 r. ukończył studia na Wydziale Elektroniki Politechniki Wrocławskiej, a w 1988 r. na tej samej uczelni – studia podyplomowe na kierunku projektowanie systemów mikroprocesorowych. Jest też absolwentem studiów podyplomowych na kierunku New Public Management w Międzynarodowej Wyższej Szkole Logistyki i Transportu we Wrocławiu.\n\nW latach 1981–1992 był konstruktorem w Zakładach Elektrotechniki Motoryzacyjnej w Świdnicy. Między 1990 a 1998 r. zasiadał w Radzie Miejskiej w Świdnicy, najpierw jako radny, a później wiceprzewodniczący. W latach 1999–2002 był starostą powiatu świdnickiego, a od 2002 do 2014 r. przez trzy kadencje sprawował urząd prezydenta Świdnicy. W latach 2014–2015 był radnym Rady Powiatu Świdnickiego.\n\nJest działaczem partii Porozumienie. W październiku 2019 roku został wybrany do Sejmu IX kadencji z listy PiS w Wałbrzychu. Wcześniej przez cztery lata zasiadał w Sejmie VIII kadencji. Przewodniczył sejmowej nadzwyczajnej komisji ds. deregulacji. Był również członkiem sejmowych komisji: gospodarki i rozwoju, finansów publicznych oraz tzw. komisji śledczej ds. VAT. Jako parlamentarzysta pracował nad „ustawami o innowacyjności”, określającymi warunki prowadzenia i poprawiającymi otoczenie prawne działalności innowacyjnej. Od 5 grudnia 2019 r. pełnił funkcję sekretarza stanu w Ministerstwie Rozwoju. Zasiadał w Radzie Sieci Badawczej Łukasiewicz.\n\nAktywnie angażuje się w działalność społeczną, m.in. w Fundacji Pomocy Biednym Dzieciom „Ut unum sint” (od 1990 r. jest prezesem). Wspiera też Towarzystwo im. św. Brata Alberta. Jest wieloletnim przewodniczącym Stowarzyszenia „Wspólnota Samorządowa Ziemi Świdnickiej”. W latach 2001–2007 był prezesem Sudeckiego Stowarzyszenia Inicjatyw Gospodarczych, które współzakładał.', 'Kim jest nowy minister ', '', 'publish', 'closed', 'closed', '', 'kim-jest-nowy-minister%e2%80%a9', '', '', '2020-05-19 10:55:52', '2020-05-19 08:55:52', '', 2514, 'https://miesiecznik.forumakademickie.pl/czasopisma/kim-jest-nowy-minister%e2%80%a9/', 0, 'rrp_magazine', '', 0),
(2517, 1, '2020-05-18 11:12:35', '2020-05-18 09:12:35', 'W przygotowanym przez rząd pakiecie rozwiązań zapobiegających negatywnemu oddziaływaniu koronawirusa na gospodarkę, znalazły się również rozwiązania dotyczące środowiska akademickiego.\n\nTarcza antykryzysowa 3.0 przesuwa o rok – z końca 2021 na koniec 2022 – termin umorzenia niezakończonych postępowań w sprawie nadania stopnia doktora habilitowanego, tytułu profesora oraz przewodów prowadzonych na zasadach sprzed wejścia w życie Konstytucji dla Nauki. Wydłużono też okres przejściowy, w którym osoby ubiegające się o stopień lub tytuł naukowy do osiągnięć publikacyjnych zaliczyć mogą artykuły naukowe opublikowane w czasopismach spoza nowego wykazu.\n\nNowe przepisy umożliwiają instytutom Sieci Badawczej Łukasiewicz korzystanie ze źródeł finansowania dostępnych dla instytutów badawczych. Do tej pory środki z subwencji mogły być wykorzystane jedynie do bieżącej działalności, teraz również na naukę i rozwój.\n\nWprowadzono zawieszenie spłaty kredytu studenckiego na okres do pół roku pod warunkiem złożenia wniosku do końca tego roku akademickiego. Po upływie czasu zawieszenia kredytobiorca nie będzie zobowiązany do spłaty wyższych rat kapitałowych.\n\nUczelnie otrzymały prawo do wprowadzenia nowych zasad i terminów rekrutacji na studia oraz do szkół doktorskich.\n\nJuż wcześniej zmiany w ustawie Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce wprowadziła tzw. tarcza antykryzysowa 2.0. Dopuszcza ona wykorzystanie technologii informatycznych w trakcie sesji egzaminacyjnej oraz przy obronach prac dyplomowych, doktorskich i kolokwium habilitacyjnego. W trybie zdalnym mogą być prowadzone posiedzenia zgromadzenia ogólnego i prezydium oraz komisji i zespołów doradczych PAN. Również organy szkół wyższych, np. Senat, mogą procedować online.\n\nWięcej uprawnień zyskał rektor, który może wydawać zarządzenia w sprawach należących do kompetencji Senatu uczelni, jeśli ten nie będzie mógł funkcjonować, a podjęcie decyzji jest niezbędne dla zapewnienia ciągłości działania uczelni. W sytuacji, gdy rektor bądź jego zastępca nie może sprawować swoich obowiązków, osobę do ich wypełniania wskaże minister.\n\nWiększe uprawnienia otrzymał także dyrektor Narodowego Centrum Badan i Rozwoju, który z pominięciem procedury konkursowej może przyznać środki finansowe na badania lub prace rozwojowe dotyczące metod prewencji rozprzestrzeniania się, zakażenia lub zwalczania zakażenia albo choroby zakaźnej będącej przyczyną ogłoszenia zagrożenia epidemicznego bądź stanu epidemii.\n\nPrzedłużono o rok okres ewaluacji działalności naukowej obejmującej okres 2017–2021. Także ważność legitymacji studenckich, doktoranckich i pracowniczych została przedłużona do 2021 r. bez konieczności potwierdzania ich ważności.\n\nDużo miejsca w ustawie poświęcono pomocy dla studentów i doktorantów. Zniesiony został limit dwóch zapomóg w roku akademickim. Student może złożyć wniosek za każdym razem, gdy jego sytuacja życiowa ulegnie pogorszeniu. Wnioski rozpatrywane są w trybie uproszczonym. Nie obowiązuje też reguła, zgodnie z którą stypendium socjalne, stypendium dla osób niepełnosprawnych i zapomoga przysługują przez okres kształcenia nieprzekraczający 6 lat. Oznacza to, że studenci z dłuższym stażem również mogą się ubiegać o te świadczenia. Student, którego miesięczny dochód na osobę w rodzinie nie przekracza 528 złotych, nie musi dołączać do wniosku o przyznanie stypendium socjalnego zaświadczenia z ośrodka pomocy społecznej o sytuacji materialnej. Zostanie ona zweryfikowana na podstawie innych dokumentów.\n\nZgodnie z ustawą niewykorzystana w tym roku dotacja celowa może przejść na rok 2021. Dotyczy to środków na kształcenie i obsługę realizacji zadań NAWA, NCN, NCBR i Centrum Łukasiewicz.\n\nZmienione przepisy umożliwiają ukończenie konsolidacji instytutów działających w ramach Sieci Badawczej Łukasiewicz. Chodzi o Instytut Farmaceutyczny i Instytut Biotechnologii i Antybiotyków, które mają stać się częścią Instytutu Chemii Przemysłowej im. prof. Ignacego Mościckiego. W uzasadnieniu napisano o konieczności zapewnienia ciągłości ich funkcjonowania, „tym bardziej z tego powodu, że są zaangażowane w działania mające na celu zwalczanie wirusa SARS-CoV-2”. Prezes Centrum Łukasiewicz będzie z kolei mógł powoływać ad hoc zespoły problemowe przeznaczone do rozwiązania interdyscyplinarnych problemów, m.in. w zakresie przeciwdziałania COVID-19. Dotychczas nie miał takiej możliwości.\n\nPrzesunięto także termin pierwszego konkursu w ramach programu „Regionalna Inicjatywa Doskonałości”. Zostanie on ogłoszony nie później niż do 30 czerwca 2023 r (pierwotnie – 2022).\n<div class=\"signature\">\n\nMK\n\n</div>', 'Akademia z tarczą ', '', 'publish', 'closed', 'closed', '', 'akademia-z-tarcza%e2%80%a9', '', '', '2020-05-19 10:44:21', '2020-05-19 08:44:21', '', 2514, 'https://miesiecznik.forumakademickie.pl/czasopisma/akademia-z-tarcza%e2%80%a9/', 0, 'rrp_magazine', '', 0),
(2574, 87, '2020-05-21 10:41:04', '2020-05-21 08:41:04', '', 'Zamówienie prenumeraty', '', 'private', 'closed', 'closed', '', 'zamowienie-prenumeraty-19', '', '', '2020-05-21 10:41:04', '2020-05-21 08:41:04', '', 0, 'https://miesiecznik.forumakademickie.pl/rrp_order/zamowienie-prenumeraty-19/', 0, 'rrp_order', '', 0);
INSERT INTO `wp_posts` (`ID`, `post_author`, `post_date`, `post_date_gmt`, `post_content`, `post_title`, `post_excerpt`, `post_status`, `comment_status`, `ping_status`, `post_password`, `post_name`, `to_ping`, `pinged`, `post_modified`, `post_modified_gmt`, `post_content_filtered`, `post_parent`, `guid`, `menu_order`, `post_type`, `post_mime_type`, `comment_count`) VALUES
(2518, 1, '2020-05-18 11:12:35', '2020-05-18 09:12:35', '<img class=\"size-full wp-image-2478\" src=\"https://miesiecznik.forumakademickie.pl/wp-content/uploads/2020/05/ncn-w-czasie-pandemii-fa-05-2020.jpg\" alt=\"\" width=\"452\" height=\"603\" />\n\nTak jak każda instytucja w Polsce i za granicą Narodowe Centrum Nauki musiało bardzo szybko przystosować się do nowej sytuacji wywołanej pandemią COVID-19. Nasze działania w pierwszych tygodniach dotyczyły zarówno oferty grantowej jak i zmian organizacyjnych w pracy biura NCN.\n\nZadaniem Centrum jest finansowanie badań podstawowych. Wzorem European Research Council i wielu innych agencji grantowych od samego początku działamy na zasadzie bottom-up. Oznacza to, że Rada NCN nie wyznacza odgórnie tematyki ogłaszanych konkursów, a w wyniku wielostopniowej ewaluacji przy pomocy zewnętrznych, głownie zagranicznych ekspertów wybierane są najlepsze wnioski i najlepsi naukowcy reprezentujący całe spektrum badań podstawowych. W normalnych warunkach cały proces, od momentu ogłoszenia konkursu do podpisania umowy grantowej, trwa prawie rok.\n\nUznaliśmy jednak, że obecna sytuacja jest wyjątkowa i po raz pierwszy w historii NCN pod koniec marca br. ogłosiliśmy dedykowany konkurs: Szybka ścieżka dostępu do funduszy na badania nad COVID-19. Oczywiście badania tego typu mogą być – i jestem przekonany, że będą – finansowane także w naszych standardowych konkursach w przyszłości, za kluczowy czynnik uznaliśmy jednak szybkość działania, przy zachowaniu możliwie jak najwyższych standardów oceny. Naszym wnioskodawcom daliśmy tylko 2 tygodnie na złożenie wniosku, a sobie zaledwie miesiąc na ewaluację, wyniki powinny zostać ogłoszone w połowie maja. Mimo tak krótkiego czasu konkurs cieszył się bardzo dużą popularnością. Wpłynęły 262 wnioski, z czego 19 (12 w naukach o życiu, 4 w naukach humanistyczno-społecznych i 3 w naukach ścisłych i technicznych) na łączną kwotę ponad 12 mln zł zostało zakwalifikowanych do finansowania.\n\nDzięki międzynarodowej współpracy NCN polscy naukowcy mają też inne możliwości aplikowania o szybkie fundusze na badania nad COVID-19. Stało się tak dzięki naszym wspólnym przedsięwzięciom z Austrian Science Fund (FWF, konkurs CEUS-UNISONO w ramach współpracy środkowoeuropejskiej) oraz ze Swiss National Science Foundation (SNSF, konkurs ALPHORN). Obie agencje ogłosiły specjalne konkursy na badania nad COVID-19, również podlegające przyspieszonej ocenie. Mogą w nich uczestniczyć partnerzy współpracujący z tymi agencjami w ramach Lead Agency Procedure, w tym również NCN. Moim zdaniem to znakomita okazja dla polskich zespołów do współpracy z czołowymi naukowcami z wielu europejskich krajów (oprócz Austrii i Szwajcarii także tych, które mają z nimi tego typu porozumienia). Dodatkową korzyścią dla NCN jest fakt, że ocena merytoryczna jest dokonywana w FWF i SNSF, choć oczywiście my będziemy finansować polskie zespoły w tych konsorcjach, których projekty zostaną zakwalifikowane do finansowania.\n\nOgraniczenia w kontaktach spowodowane stanem epidemii wymagały także odpowiednich zmian w organizacji pracy biura NCN. Od połowy marca wszyscy pracownicy, oprócz kilku osób, których obecność została uznana za niezbędną, pracują zdalnie. Było to możliwe właściwie z dnia na dzień, głównie dzięki wprowadzonej kilka lat temu elektronizacji pracy biura. Od 2016 r. stopniowo wyeliminowaliśmy papier w całym procesie grantowym, od złożenia wniosku, poprzez podpisanie umowy, do składania raportów rocznych i końcowych. Wydaje mi się, że pod względem cyfryzacji należymy do absolutnej czołówki wśród instytucji publicznych w Polsce, choć podejrzewam, że obecna sytuacja zmobilizuje teraz wiele z nich do pójścia podobną drogą.\n\nDzięki tym rozwiązaniom nie było nawet potrzebne przekładanie terminów składania wniosków w aktualnych konkursach. O miesiąc natomiast przedłużyliśmy termin składania raportów rocznych (na koniec kwietnia). W przypadku starszych projektów odbywało się to jeszcze drogą papierową, jednak ze względu na okoliczności postanowiliśmy wyeliminować tę procedurę i poprosiliśmy wszystkie jednostki o kierowanie do nas wszelkiej korespondencji elektronicznie. Zgodnie z wcześniejszym harmonogramem przebiega ewaluacja we wszystkich naszych konkursach, przy czym oczywiście wszystkie posiedzenia zespołów ekspertów odbywają się zdalnie. Odwołaliśmy natomiast dodatkowe wydarzenia: planowane na połowę maja Dni Narodowego Centrum Nauki w Białymstoku oraz przewidzianą w połowie czerwca uroczystą inaugurację programu NCN w ramach Funduszy Norweskich i EOG.\n\nNikt dziś nie wie jak będzie wyglądać sytuacja, zarówno epidemiczna, jak i gospodarcza, za kilka czy kilkanaście miesięcy. Jednym z problemów zespołów realizujących projekty badawcze jest brak możliwości prowadzenia badań w laboratoriach czy ograniczenia w mobilności. Do tej pory nie mieliśmy wielu sygnałów o problemach w tym zakresie, które wymagałyby naszej interwencji, a na te, które otrzymujemy, staramy się reagować możliwie przychylnie, biorąc pod uwagę zaistniałą sytuację. Na razie sprzyjają temu dość elastyczne zasady realizowania projektów NCN, np. możliwość jednostronnego przedłużania projektu przez jednostki o maksymalnie 12 miesięcy. Zdajemy sobie jednak sprawę, że jeżeli obecne ograniczenia potrwają dłużej, to będzie to wymagało głębszych zmian w naszych regulacjach.\n\nWszystkie pandemie kiedyś się kończą i za jakiś czas wrócimy do normalnego funkcjonowania. Czujemy jednak chyba wszyscy, że nic nie będzie już takie jak dawniej. Czy obudzimy się w świecie bardziej demokratycznym, czy autorytarnym? Jaka będzie sytuacja gospodarcza? Co dalej z globalizacją, czy wrócą granice? Czy będziemy podróżować tyle co dawniej? W jakim stopniu te zmiany wpłyną na naukę, na jej bieżące funkcjonowanie, a przede wszystkim na jej znaczenie w społeczeństwie? Czy ono rzeczywiście wzrośnie w wyniku obecnych doświadczeń, tak jak logicznie należałoby się spodziewać? NCN jako ważna instytucja w naszym systemie będzie te zmiany na bieżąco obserwować i w miarę możliwości starać się dostosowywać do rozwoju sytuacji, mając stale na celu, tak jak do tej pory, podnoszenie jakości i pozycji międzynarodowej polskiej nauki.\n<div class=\"signature\">\n\nZbigniew Błocki, dyrektor NCN\n\n</div>', 'NCN w czasie pandemii ', '', 'publish', 'closed', 'closed', '', 'ncn-w-czasie-pandemii%e2%80%a9', '', '', '2020-05-20 10:29:06', '2020-05-20 08:29:06', '', 2514, 'https://miesiecznik.forumakademickie.pl/czasopisma/ncn-w-czasie-pandemii%e2%80%a9/', 0, 'rrp_magazine', '', 0),
(2519, 1, '2020-05-18 11:12:35', '2020-05-18 09:12:35', '<img class=\" wp-image-2456\" src=\"https://miesiecznik.forumakademickie.pl/wp-content/uploads/2020/05/skomercjalizowac-konia-trojanskiego-fot-marek-wrotnowski-fa-05-2020-683x1024.jpg\" alt=\"\" width=\"348\" height=\"522\" />\n<h2>Prof. Magdalena Król ze Szkoły Głównej Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie otrzymała grant Proof of Concept Europejskiej Rady ds. Badań Naukowych. Na realizację projektu TROJAN (Riding a „Trojan horse” against cancer), w którym będzie testować modele „humanizowane”, dostała 150 tys. euro. To 38 grant ERC dla polskiego naukowca.</h2>\nGranty Proof of Concept mają na celu sprawdzenie potencjału komercyjnego wyników badań osiągniętych w projekcie ERC. Dlatego adresowane są jedynie do laureatów indywidualnych grantów wszystkich kategorii (Starting, Consolidator, Advanced) z minionych lat. W 2016 roku prof. Magdalena Król otrzymała Starting Grant o wartości ponad 1,4 mln euro na pięcioletnie badania zjawiska przekazywania komórkom nowotworowym pewnego rodzaju białek przez komórki układu odpornościowego.\n\nOpracowana przez nią metoda oparta jest na zdolnościach makrofagów – komórek układu odpornościowego człowieka – do wędrowania w głąb niedostępnych rejonów guza nowotworowego. To pozbawione naczyń krwionośnych guzy lite, przez które dostarczano by leki przeciwnowotworowe. Makrofagi w naturalnych warunkach posiadają tzw. klatki białkowe, w których można zamknąć lek, całość „zapakować” do makrofaga, a on z kolei mógłby przekazać substancję na teren guza i zlikwidować nowotwór. Prof. Król i współpracujący z nią naukowcy odkryli, że makrofagi przekazują klatki białkowe bezpośrednio komórkom nowotworowym. Nikt wcześniej tego nie zaobserwował i nie opisał. Odkryte zjawisko nazwano TRAIN.\n\n– Badamy między innymi, jaka jest naturalna funkcja tego transportu i co dzieje się z tymi „klatkami” potem w komórkach nowotworowych. Czy przyłączając się do komórek nowotworowych mają za zadanie im pomóc, czy je zabić? Staramy się nasze odkrycie wykorzystać w terapii, żeby stworzyć takiego „konia trojańskiego” – tłumaczy badaczka.\n\nW Proof of Concept sprawdzi wyniki dotychczasowych badań na modelach „humanizowanych”, czyli poprzez celowanie w ludzkie komórki nowotworowe w modelu mysim oraz PDX (patient-derived xenograft – komórki pobrane z guza pacjenta wszczepione do myszy). Są to najbardziej wiarygodne modele przedkliniczne. Jeśli się powiodą, będzie to przełom w terapii onkologicznej. Kolejnym etapem byłaby komercjalizacja odkrycia.\n\nBadania podstawowe odkrytego mechanizmu prowadzone są na SGGW, zaś rozwijaniem terapii zajmuje się spółka Cellis, założona przez prof. Król w 2016 roku. Był to wówczas jeden z pierwszych biotechnologicznych start-upów założonych przez naukowców. Od tamtej pory opatentowano już poszczególne części procesu, całą konstrukcję „konia trojańskiego” oraz jego zastosowanie.\n\nProf. Magdalena Król jest specjalistką w zakresie onkologii eksperymentalnej. Pracuje na Wydziale Medycyny Weterynaryjnej SGGW, który ukończyła z wyróżnieniem w 2006 roku. Po uzyskaniu dyplomu lekarza weterynarii rozpoczęła pracę w całodobowej klinice weterynaryjnej. Podczas studiów doktoranckich (na macierzystym wydziale) odbyła staże naukowe w Szwecji i Holandii. Po złożeniu pracy wyjechała na staż podoktorski do Netherlands Cancer Institute w Amsterdamie. Od grudnia 2009 roku, po uzyskaniu stopnia doktora nauk weterynaryjnych, jest zatrudniona na stanowisku adiunkta w Katedrze Nauk Fizjologicznych. Habilitowała się w 2014 roku. Prowadzi pracownię Król Lab. Jest członkiem m.in. American Association of Cancer Research i European Association of Cancer Research. Należy do komitetu sterującego Europejskiego Programu Współpracy w Dziedzinie Badań Naukowo-Technicznych.\n\nW tegorocznym rozdaniu Proof of Concept wyłoniono 55 stypendystów z 17 krajów. Najwięcej z Niemiec (9), Hiszpanii i Izraela (po 5). Od 2011 roku granty PoC otrzymało w sumie ponad tysiąc osób. Prof. Magdalena Król dołączyła do dwójki dotychczasowych polskich laureatów: prof. Janusza Bujnickiego z Międzynarodowego Instytutu Biologii Molekularnej i Komórkowej (2012) i prof. Piotra Sankowskiego z Uniwersytetu Warszawskiego (2015).\n<div class=\"signature\">\n\nMariusz Karwowski\n\n</div>', 'Skomercjalizować „konia trojańskiego” ', '', 'publish', 'closed', 'closed', '', 'skomercjalizowac-konia-trojanskiego%e2%80%a9', '', '', '2020-05-19 10:58:48', '2020-05-19 08:58:48', '', 2514, 'https://miesiecznik.forumakademickie.pl/czasopisma/skomercjalizowac-konia-trojanskiego%e2%80%a9/', 0, 'rrp_magazine', '', 0),
(2520, 1, '2020-05-18 11:12:35', '2020-05-18 09:12:35', '<div>\n\n<img class=\"alignleft wp-image-2462\" src=\"https://miesiecznik.forumakademickie.pl/wp-content/uploads/2020/05/turbulencje-niespodzianki-gaciong-fa-05-2020-768x1024.jpg\" alt=\"\" width=\"180\" height=\"240\" />\n\nPo nagłych zmianach trybów głosowania, wymuszonych stanem epidemii, proces wyborczy na uczelniach idzie już pełną parą. „Uważam, że nie są nam dziś potrzebne napięcia generowane przez wyborcze spory i przeciągające się procedury. Odpowiedzialne rozstrzygnięcia powinny wspomagać nas we wspólnych działaniach, poprzez które stawimy czoło wyzwaniom najbliższej i dalszej przyszłości” – napisał prof. Stanisław Kistryn, wycofując się z wyścigu o fotel rektora Uniwersytetu Jagiellońskiego. Na placu boju został więc tylko prof. Jacek Popiel, prorektor ds. polityki kadrowej i finansowej.\n\nTam, gdzie wszystko odbyło się bez przeszkód, nie brakowało niespodzianek. Do pierwszej w tym roku porażki urzędującego rektora doszło na Warszawskim Uniwersytecie Medycznym. Prof. <b>Zbigniew Gaciong </b>pokonał prof. Mirosława Wielgosia stosunkiem głosów 118:80. Rektor elekt jest specjalistą chorób wewnętrznych i nadciśnienia tętniczego. Od 1998 r. kieruje Katedrą i Kliniką Chorób Wewnętrznych, Nadciśnienia Tętniczego i Angiologii WUM. Zasiada w Radzie Doskonałości Naukowej. W latach 1996–2002 był prodziekanem I Wydziału Lekarskiego, a następnie prodziekanem i do roku 2012 dziekanem Centrum Kształcenia Podyplomowego. Pełni funkcję prezesa Polskiego Towarzystwa Medycyny Personalizowanej. Był pierwszym polskim delegatem do Europejskiego Stowarzyszenia Specjalizacji Medycznych (UEMS).\n\n</div>\n<div>\n\n<img class=\"alignright wp-image-2466\" src=\"https://miesiecznik.forumakademickie.pl/wp-content/uploads/2020/05/turbulencje-niespodzianki-zawadzka-fa-05-2020.jpg\" alt=\"\" width=\"180\" height=\"240\" />Po raz pierwszy w 50-letniej historii Politechniki Koszalińskiej na jej czele stanie kobieta – dr hab. <b>Danuta Zawadzka</b>, prof. PK. Była jedyną kandydatką. Głosowało na nią 58 z 70 elektorów. Została dziewiątym rektorem uczelni, a pierwszym wywodzącym się z nietechnicznego kierunku (wszyscy jej poprzednicy byli inżynierami). W 1998 roku ukończyła Wydział Ekonomii i Zarządzania PK i od tamtej pory związana jest zawodowo ze swoją Alma Mater. Od 2011 r. pracuje w Katedrze Finansów na Wydziale Nauk Ekonomicznych PK. Jest członkiem Polskiego Stowarzyszenia Finansów i Bankowości, Athens Institute for Education and Research (ATINER) i Polskiego Towarzystwa Ekonomicznego.\n\n</div>\n<div>\n\n<img class=\"alignleft wp-image-2463\" src=\"https://miesiecznik.forumakademickie.pl/wp-content/uploads/2020/05/turbulencje-niespodzianki-koszelnik-fa-05-2020-768x1024.jpg\" alt=\"\" width=\"180\" height=\"240\" />Stojącego od 2016 roku na czele Politechniki Rzeszowskiej prof. Tadeusza Markowskiego (nie mógł startować z uwagi na ustawowy limit wieku) zastąpi dr hab. inż. <b>Piotr Koszelnik</b>, prof. PRz. Pokonał trzech kontrkandydatów, uzyskując już w pierwszej turze 54 głosy na 100 oddanych. Ukończył technologię chemiczną na PRz. Kieruje Zakładem Inżynierii i Chemii Środowiska na Wydziale Budownictwa i Inżynierii Środowiska PRz. Od 2012 do 2019 roku był dziekanem tego wydziału. Jego zainteresowania naukowe koncentrują się wokół zagadnień ochrony środowiska wodnego przed zanieczyszczeniami antropogenicznymi, w tym zanieczyszczeniami nowej generacji (emerging pollutants).\n\n</div>\n<div>\n\n<img class=\"alignright wp-image-2464\" src=\"https://miesiecznik.forumakademickie.pl/wp-content/uploads/2020/05/turbulencje-niespodzianki-wachowiak-fa-05-2020.jpg\" alt=\"\" width=\"180\" height=\"240\" />Rektorem Szkoły Głównej Handlowej będzie od 1 września dr hab. <b>Piotr Wachowiak</b>, prof. SGH. Stery uczelni przejmie z rąk prof. Marka Rockiego, który kieruje SGH już trzecią kadencję (w latach 1999–2005 i 2016–2020). W głosowaniu elektronicznym prof. Wachowiak, obecny prorektor ds. nauki i zarządzania, wygrał z prof. Marzenną Weresą, dziekan Kolegium Gospodarki Światowej (181:21). Rektor elekt ukończył Wydział Handlu Wewnętrznego SGPiS na kierunku organizacja i zarządzanie. Kieruje Instytutem Zarządzania SGH. Specjalizuje się w problematyce społecznej odpowiedzialności biznesu oraz zarządzania ludźmi w organizacji. Prowadzi badania na temat polityki personalnej w przedsiębiorstwach działających w Polsce, negocjacji, pomiaru kapitału intelektualnego przedsiębiorstw, zarządzania wiedzą w przedsiębiorstwach oraz społecznej odpowiedzialności biznesu. Przewodniczy Radzie ds. Przedsiębiorczości przy Prezydencie RP.\n\n</div>\n<div>\n\n<img class=\"alignleft wp-image-2461\" src=\"https://miesiecznik.forumakademickie.pl/wp-content/uploads/2020/05/turbulencje-niespodzianki-checinski-fa-05-2020-768x1024.jpg\" alt=\"\" width=\"180\" height=\"240\" />Nowych rektorów mają także dwie publiczne uczelnie zawodowe. W Gnieźnie, nietypowo, wybory przeprowadzono w trybie… korespondencyjnym. Najpierw do elektorów wysłano karty do głosowania. Mieli oni trzy dni na ich wypełnienie i przekazanie. Po otwarciu kopert okazało się, że za jedynym kandydatem, prof. <b>Pawłem Chęcińskim</b>, opowiedziało się 9 elektorów, 2 było przeciwnych, a 2 się wstrzymało. Następca dr. hab. Janusza Wiśniewskiego, prof. PWSZ, jest specjalistą z zakresu chirurgii ogólnej, chirurgii naczyniowej i angiologii. W latach 2004–2006 pełnił funkcję prezesa Polskiego Towarzystwa Chirurgii Naczyniowej. Od 2004 r. kieruje Kliniką Chirurgii Ogólnej, Naczyniowej i Angiologii Uniwersytetu Medycznego im. Karola Marcinkowskiego w Poznaniu. Od 2012 r. przewodniczy Komisji Bioetycznej UMP.\n\n</div>\n<div>\n\n<img class=\"alignright wp-image-2465\" src=\"https://miesiecznik.forumakademickie.pl/wp-content/uploads/2020/05/turbulencje-niespodzianki-wiszniowski-fa-05-2020.jpg\" alt=\"\" width=\"180\" height=\"240\" />Czwartym rektorem Państwowej Wyższej Szkoły Zawodowej im. Angelusa Silesiusa w Wałbrzychu został prof. <b>Robert Wiszniowski,</b> zastępując dr. hab. Piotra Jurka, prof. PWSZ (limit wieku). Od 2016 roku jest dziekanem Wydziału Nauk Społecznych Uniwersytetu Wrocławskiego. Pracuje w Instytucie Politologii UWr. W latach 1999–2019 był zatrudniony dodatkowo w PWSZ im. Witelona w Legnicy. Z wałbrzyską uczelnią związał się od tego roku akademickiego. Jego zainteresowania naukowe koncentrują się wokół teorii i praktyki marketingu politycznego i wyborczego, systemu politycznego Unii Europejskiej, komunikowania publicznego i politycznego oraz teorii państwa. Jest założycielem i redaktorem naczelnym „Polish Political Science Review. Polski Przegląd Politologiczny”.\n\nO reelekcję z powodzeniem ubiegali się w kwietniu profesorowie: Jerzy P. Gwizdała (Uniwersytet Gdański), Sylwester Czopek (Uniwersytet Rzeszowski), Arkadiusz Mężyk (Politechnika Śląska), Radzisław Kordek (Uniwersytet Medyczny w Łodzi), Krzysztof Polkowski (Akademia Sztuk Pięknych w Gdańsku), Wojciech Ślączka (Akademia Morska w Szczecinie), Arkadiusz Tofil (PWSZ w Chełmie).\n\n</div>\n<div class=\"signature\">\n\nkarma\n\n</div>', 'Turbulencje,  niespodzianki i status quo ', '', 'publish', 'closed', 'closed', '', 'turbulencje-%e2%80%a8niespodzianki-i-status-quo%e2%80%a9', '', '', '2020-05-19 10:44:49', '2020-05-19 08:44:49', '', 2514, 'https://miesiecznik.forumakademickie.pl/czasopisma/turbulencje-%e2%80%a8niespodzianki-i-status-quo%e2%80%a9/', 0, 'rrp_magazine', '', 0),
(2573, 93, '2020-05-20 15:55:43', '2020-05-20 13:55:43', '', 'Zamówienie prenumeraty', '', 'private', 'closed', 'closed', '', 'zamowienie-prenumeraty-18', '', '', '2020-05-20 15:55:43', '2020-05-20 13:55:43', '', 0, 'https://miesiecznik.forumakademickie.pl/rrp_order/zamowienie-prenumeraty-18/', 0, 'rrp_order', '', 0),
(2565, 1, '2020-05-19 08:46:16', '2020-05-19 06:46:16', '<img class=\"clearImage\" style=\"display: block; float: left;\" src=\"https://miesiecznik.forumakademickie.pl/wp-content/uploads/2020/05/dodatek-tabela-FNP-20202.jpg\" alt=\"\" /><img class=\"clearImage\" style=\"display: block; float: left;\" src=\"https://miesiecznik.forumakademickie.pl/wp-content/uploads/2020/05/dodatek-tabela-FNP-20203.jpg\" alt=\"\" /><img class=\"clearImage\" style=\"display: block; float: left;\" src=\"https://miesiecznik.forumakademickie.pl/wp-content/uploads/2020/05/dodatek-tabela-FNP-20204.jpg\" alt=\"\" /><img class=\"clearImage\" style=\"display: block; float: left;\" src=\"https://miesiecznik.forumakademickie.pl/wp-content/uploads/2020/05/dodatek-tabela-FNP-2020.jpg\" alt=\"\" />', '100 najzdolniejszych młodych naukowców', '', 'publish', 'closed', 'closed', '', 'tytul-artykulu-3', '', '', '2020-05-19 10:46:24', '2020-05-19 08:46:24', '', 2514, 'https://miesiecznik.forumakademickie.pl/czasopisma/fa-05-2020/tytul-artykulu-3/', 0, 'rrp_magazine', '', 0),
(2521, 1, '2020-05-18 11:12:35', '2020-05-18 09:12:35', '<img class=\"size-full wp-image-2487\" src=\"https://miesiecznik.forumakademickie.pl/wp-content/uploads/2020/05/online-takze-na-kierunkach-praktycznych-fa-05-2020-1024x609.jpg\" alt=\"\" width=\"1024\" height=\"609\" />\n\nKarpacka Państwowa Uczelnia w Krośnie w sytuacji obowiązujących ograniczeń epidemicznych sprawnie wdrożyła i realizuje kształcenie zdalne. To, co do niedawna uchodziło za przejaw nowoczesności i swego rodzaju ekstrawagancję, teraz stało się dla wielu ośrodków przykrą koniecznością. Nasze doświadczenia wskazują, że nie musi tak być. Ten sposób nauczania nie jest idealny w każdych warunkach. Jego niedoskonałości uwidaczniają się szczególnie w zakresie kształcenia praktycznego: nabywania przez studentów umiejętności mających składowe manualne, a zwłaszcza wymagających pracy laboratoryjnej i obsługi urządzeń, których posiadanie przekracza możliwości poszczególnych studentów. Można jednak, wykorzystując metody zdalne, kształtować w dużym stopniu także i ten zasób kompetencji.\n\nZastosowanie zróżnicowanych narzędzi nauczania, w tym audiowizualnej platformy komunikacyjnej umożliwiającej kontakt synchroniczny oraz asynchroniczny platform e-learningowych, wraz z wykorzystaniem tradycyjnych już e-maili oraz innych komunikatorów internetowych, w tym powiązanych z mediami społecznościowymi, zapewnia szerokie możliwości realizowania zajęć o różnym charakterze. W każdym przypadku istotne jest również udostępnianie studentom materiałów, prezentacji skryptów, zadań etc. Najprostsze do przeprowadzenia w tej formule są oczywiście wykłady, niewiele różniące się od „zwykłych”, prowadzonych w salach z udziałem studentów. Rekomendowana przez uczelnię platforma ZOOM pozwala wykładowcy na udostępnienie obrazu własnego pulpitu uczestnikom. Reszta zależy od dostępności oprogramowania i łącza internetowego. Uczestnicy w prosty sposób włączają się do telekonferencji za pomocą linku wygenerowanego przez prowadzącego zajęcia. Uczelnia kupiła dwadzieścia odrębnych hostów, dzięki którym możliwe jest zabezpieczenie dydaktyki zdalnej na wszystkich kierunkach.\n\nCo ważne, program ten funkcjonuje również w formie nieodpłatnej, pracuje stabilnie i łatwo uzyskać przy jego pomocy połączenie wykładowców z uczestnikami zajęć, również za pośrednictwem telefonu komórkowego. Ta ostatnia droga komunikacji została w krośnieńskiej KPU z powodzeniem zastosowana m.in. do prowadzenia zajęć terenowych na kierunku zielarstwo. Wykładowca wyrusza w teren i w odpowiednim miejscu łączy się ze studentami pozostającymi w swoich domach za pomocą telefonu komórkowego. Dzięki temu oglądają oni on-line prezentowane przez nauczyciela gatunki lecznicze, poznają ich cechy i obserwują siedliska, w których rośliny rosną. Nie jest to tylko bierny odbiór filmu, w którym jedynym aktorem jest prowadzący. Studenci mogą zadawać pytania, wymieniać się opiniami, a nawet nagrywać zajęcia i w razie potrzeby obejrzeć je ponownie. Wprowadzone rozwiązania są zgodne ze wskazaniami ministra nauki i szkolnictwa wyższego, który podkreślał, że metody on-line powinny być wdrażane, nawet jeśli wcześniejsze zapisy w kartach przedmiotów tego nie przewidywały.\n\nProwadzenie zajęć na odległość to tylko jeden z problemów, z którymi trzeba się w koronawirusowej rzeczywistości zmierzyć. Zawieszenie zajęć w uczelniach, które nastąpiło 12 marca, spowodowało również przerwanie procedur dyplomowania oraz zamrożenie zaliczeń i egzaminów studentów, którzy z różnych względów korzystali z przedłużenia zimowej sesji egzaminacyjnej. Po krótkim okresie niepewności co do dalszego rozwoju sytuacji i po analizie możliwości formalnoprawnych, a także po opracowaniu technicznych wskazań co do dalszego postępowania, rektor KPU w Krośnie, prof. Grzegorz Przebinda, wydał zarządzenie, na mocy którego wszystkie zaległe zaliczenia i egzaminy miały zostać przeprowadzone w krótkim czasie z wykorzystaniem technik zdalnych. Nakazywało ono również podjęcie przerwanych lub odłożonych 12 marca egzaminów dyplomowych. Procedurę ich oceny należy przeprowadzić na przesyłanych pocztą elektroniczną dokumentach w formacie pdf. Bez zmian pozostaje kontrola antyplagiatowa i ocena pracy.\n\nNiezwykle przydatny okazał się tu zapis regulaminu studiów, który powstał niemal rok wcześniej i dopuszczał, w uzasadnionych okolicznościach, przeprowadzenie egzaminu dyplomowego za pośrednictwem wideokonferencji. Wynikał on z porozumienia między KPU w Krośnie a Ukraińską Akademią Drukarstwa we Lwowie o wydawaniu wspólnych dyplomów na kierunku zarządzanie. Takie egzaminy odbyły się także na kierunkach inżynierskich: budownictwie, rolnictwie, produkcji i bezpieczeństwie żywności, informatyce, inżynierii środowiska, górnictwie i geologii, mechanice i budowie maszyn oraz na pielęgniarstwie. Studenci tego ostatniego kierunku zdążyli zdać część teoretyczną egzaminu przed zawieszeniem zajęć 12 marca. Budowanie narzędzi pozwalających przeprowadzić część praktyczną egzaminu trwało blisko dwa tygodnie. Ostatecznie ponad siedemdziesięciu absolwentów, na trzech hostach platformy komunikacyjnej jednocześnie, zdało ten wymagający sprawdzian i ukończyło uczelnię.\n\nPrzystąpienie do egzaminu dyplomowego poprzedzone było rozeznaniem przez kierowników zakładów możliwości uczestniczenia studentów w takiej formie egzaminu. Następnie wygenerowano wideokonferencje dla każdego studenta i członków komisji. Każdy zdający otrzymał osobne zaproszenie i swoje własne godziny wejścia na egzamin. Przyjęto dwie metody losowania pytań egzaminacyjnych. Na niektórych kierunkach przygotowano listy pytań identyczne ze znanymi studentom, ale o zmienionej kolejności. W rezultacie student wybierając numer pytania, nie wiedział, które wskazuje. Wybrane pytania były odczytywane przez przewodniczącego komisji, a same listy dołączane do protokołu egzaminacyjnego. Drugim sposobem było wykorzystanie generatora pytań, który w sposób niezależny losował numery z bazy pytań egzaminacyjnych. Obydwa sposoby spełniły swoje zadanie.\n\nPrzeprowadzenie egzaminów on-line jest ważne z wielu powodów. Dla studentów oznacza przypieczętowanie pewnego etapu kształcenia i osiągnięcia awansu zawodowego, co w wielu wypadkach stanowiło motywację do podjęcia studiów. Pandemia koronawirusa SARS-CoV-2, będąca przyczyną zawieszenia zajęć w polskich uczelniach, stawia przed nami jeszcze jedno wyzwanie. Potrzebujemy w placówkach służby zdrowia uzupełnień personelu medycznego: solidnie wykształconych pielęgniarek i pielęgniarzy. Już z pierwszych sygnałów, jakie docierają do uczelni z okolicznych szpitali, wiadomo, że działania podjęte w celu dokończenia egzaminów na pielęgniarstwie były oczekiwane i przyczynią się do podtrzymania funkcjonalności wielu oddziałów szpitalnych, na których nawet 25% personelu znajduje się na kwarantannie lub zwolnieniu lekarskim.\n\nMamy świadomość, że podobne do obecnej epidemii zjawiska mogą wystąpić również w przyszłości. Wypracowane ostatnio procedury i wytworzone zasoby dydaktyczne stanowią kapitał, który wzmacnia nas na wypadek kolejnych tego rodzaju wyzwań.\n<div class=\"signature\">\n\nDominik Wróbel\n\n</div>', 'On-line także na praktycznych ', '', 'publish', 'closed', 'closed', '', 'on-line-takze-na-praktycznych%e2%80%a9', '', '', '2020-05-19 10:44:58', '2020-05-19 08:44:58', '', 2514, 'https://miesiecznik.forumakademickie.pl/czasopisma/on-line-takze-na-praktycznych%e2%80%a9/', 0, 'rrp_magazine', '', 0),
(2522, 1, '2020-05-18 11:12:35', '2020-05-18 09:12:35', 'Kompleksowy System Informacyjny (KSI) powstawał w Uniwersytecie Łódzkim przez niemal dziesięć lat, a jego pełne wdrożenie nastąpiło w 2014 roku. Teraz, w trudnym dla wszystkich czasie pandemii, pozwala nam zarządzać zdalnie uczelnią bez żadnych negatywnych skutków zarówno dla jakości, jak i tempa pracy. Mija drugi miesiąc, odkąd nie spotykamy się w budynkach. Bilans: kryzysów zero, wydajność 100%, konstruktywnych lekcji i nowych pomysłów – wiele. KSI wdrażamy obecnie również na Śląsku…\n\nReforma systemu zarządzania UŁ rozpoczęła się od decentralizacji zarządzania wprowadzonej uchwałą Senatu z dnia 23 listopada 2009 roku. Na jej mocy do dyspozycji dziekanów wydziałów zostały przekazane prawie wszystkie środki finansowe, którymi wcześniej dysponował rektor. Kolejnym kamieniem milowym w tym procesie było wprowadzenie systemu oceny pracowniczej w 2012 r. Natomiast elementem spajającym wszystkie te działania stało się wdrożenie i uruchomienie od 1 kwietnia 2014 r. KSI, który umożliwił, między innymi, szybkie pozyskiwanie wielu różnorodnych informacji ze wszystkich obszarów działalności uczelni. Wśród wielu pozytywnych skutków zastosowania tego systemu można chociażby wskazać istotne ułatwienie realizacji projektów finansowanych ze źródeł zewnętrznych i konstruowanie ich rzetelnych budżetów, m.in. w oparciu o precyzyjne wyliczanie kosztów pośrednich.\n\nEfektem „ubocznym” wdrożenia KSI stała się konieczność sukcesywnej cyfryzacji większości realizowanych procesów i przenoszenia ich z obiegu tradycyjnego (papierowego) do obiegu elektronicznego.\n\nNa bazie rozwijanego know-how i w oparciu o doświadczenia zdobywane w kolejnych latach stosowania systemu, w 2017 roku Uniwersytet Łódzki stworzył wraz z Uniwersytetem Opolskim konsorcjum, mające na celu dalszy rozwój KSI oraz narzędzi informatycznych obsługujących ten system. Uczelnię ze Śląska przekonały między innymi spore oszczędności finansowe oraz organizacyjne, jakie gwarantuje używanie tej innowacji, wpisującej się w nurt zmian zachodzących w zarządzaniu uniwersytetami w Unii Europejskiej (tzw. menedżeryzacja uczelni).\n\nKSI składa się z dwóch w pełni ze sobą zintegrowanych części: podsystemu rachunkowości zarządczej oraz podsystemu rachunkowości finansowej. Umożliwia on uzyskiwanie szeregu szczegółowych danych analitycznych w ujęciu ex post i ex ante, np. takich jak koszty wynagrodzeń pracowników akademickich (zarówno miesięcznie, jak i godzinowe), koszty poszczególnych powierzchni: sal dydaktycznych, powierzchni biurowych, komercyjnych itp. (zarówno miesięcznie, jak i za godzinę lub za powierzchnię), koszty poszczególnych edycji pojedynczych kierunków studiów, koszty projektów badawczych itd. Upraszczając to w pewnym stopniu, można napisać, że KSI jest innowacyjną koncepcją zbierania danych finansowych i niefinansowych, a następnie prezentowania różnorodnych informacji w dowolnym przekroju analitycznym dla odbiorców wewnętrznych i zewnętrznych.\n\nZastosowanie opisywanego systemu w praktyce wymaga odpowiedniego połączenia dwóch elementów, bez których niemożliwym byłoby jego wdrożenie i wykorzystanie. Po pierwsze są to ludzie – z jednej strony odpowiednio przeszkoleni pracownicy zajmujący się obsługą tego systemu, zbieraniem informacji i tworzeniem raportów zarządczych, z drugiej zaś odbiorcy tych informacji (np. dziekani, kierownicy jednostek administracyjnych) posiadający odpowiednią wiedzę zarządczą umożliwiającą analizę i interpretację otrzymanych informacji. Po drugie to system informatyczny – narzędzie techniczne, dzięki któremu możliwa jest cyfryzacja realizowanych procesów i przetwarzanie dużej ilości danych.\n\nZarówno na etapie wdrażania KSI, jak również później, gdy był on już stosowany w codziennej praktyce uczelni, władze UŁ konsekwentnie kładły duży nacisk na podnoszenie kompetencji osób wykorzystujących go w swojej codziennej pracy. Setki godzin szkoleń dla kierowników wszystkich szczebli zarządzania – począwszy od całego kolegium rektorskiego, a skończywszy na pracownikach administracyjnych na wydziałach. Specjalnie opracowane, dedykowane studia podyplomowe i wiele innych działań zmieniły w ostatnich latach kulturę organizacyjną UŁ. Można stwierdzić, że uczelnia przeszła z etapu administrowania do etapu zarządzania. Aspekty behawioralne są niewątpliwie najważniejszym elementem decydującym o sukcesie opisywanej strategii.\n\nDrugi element sukcesu KSI – system informatyczny – jest chyba najbardziej widoczną w codziennej pracy zmianą dla każdego pracownika UŁ. Faktury zakupowe, wnioski socjalne, sprawy kadrowe, umowy o dzieło lub zlecenia, delegacje i wiele innych dokumentów; dzięki KSI w UŁ jeszcze przed pandemią wszystkie te procesy były wykonywane online.\n\nObecny czas i wynikające z niego trudności jedynie potwierdziły słuszność przyjętej ponad dekadę temu strategii daleko idącej informatyzacji uczelni. Dzięki wdrożeniu KSI pracownicy UŁ mają dzisiaj możliwość pracy zdalnej we własnych domach (100% pracowników administracji centralnej!), bez konieczności kontaktów bezpośrednich, co jest niezwykle istotne ze względu na zagrożenie epidemiczne. Nagła zmiana trybu pracy nie wpłynęła negatywnie na jakość zarządzania uczelnią. Co więcej, nowy tryb pracy pokazał wiele nowych możliwości systemu funkcjonującego w UŁ od 2014 r. Nie można w tym miejscu nie wspomnieć również o niezwykle istotnych aspektach behawioralnych obecnej sytuacji. Choć pracownicy UŁ nie mogą się na co dzień spotykać fizycznie, nie wpływa to na efektywność realizowanych przez nich procesów zarządczych. Uniwersytet Łódzki nie tylko zdał wewnętrzny egzamin z zarządzania kryzysowego, ale staje się on również prekursorem innowacji zarządczej dla innych jednostek. Realizuje w ten sposób jeden z trzech głównych elementów swojej misji (po nauce i dydaktyce) – oddziaływanie na otoczenie społeczno-gospodarcze. Dzięki KSI Uniwersytet Łódzki współtworzy obecną rzeczywistość i wyznacza standardy zarządcze ułatwiające innym organizacjom efektywne wykonywanie swojej działalności w tym trudnym czasie pandemii.\n<div class=\"signature\">\n\nJacek Kalinowski\n\n</div>', 'Budynki puste, praca wre ', '', 'publish', 'closed', 'closed', '', 'budynki-puste-praca-wre%e2%80%a9', '', '', '2020-05-19 10:45:08', '2020-05-19 08:45:08', '', 2514, 'https://miesiecznik.forumakademickie.pl/czasopisma/budynki-puste-praca-wre%e2%80%a9/', 0, 'rrp_magazine', '', 0),
(2523, 1, '2020-05-18 11:12:35', '2020-05-18 09:12:35', '<img class=\"size-full wp-image-2441\" src=\"https://miesiecznik.forumakademickie.pl/wp-content/uploads/2020/05/edukacja-pandemiczna2-fa-05-2020-1024x506.jpg\" alt=\"\" width=\"1024\" height=\"506\" />\n<h2>Co zadecydowało o sukcesie? Odpowiedź jest nadzwyczaj prosta: nie takie czy inne narzędzie informatyczne, nie trafne zarządzenia rektorów czy dziekanów, nie uczelniane ośrodki nauczania zdalnego, lecz przede wszystkim nauczyciele akademiccy! Choć to zabrzmi jak slogan, nauczyciele akademiccy są największym kapitałem naszych uczelni.</h2>\nKształcenie zdalne w Polsce przed pandemią było traktowane na uczelniach państwowych – w lekkim tylko uproszczeniu – po macoszemu, jako mało ważny dodatek do właściwego nurtu nauczania. Latami interesowało się nim jedynie grono entuzjastów – nauczycieli akademickich, którzy prowadząc zajęcia stacjonarne, dodatkowo korzystali z platform zdalnego nauczania nie uzyskując z tego tytułu żadnych gratyfikacji i uznania. Obowiązujące wtedy rozporządzenia MNiSW pogłębiały ten stan marazmu, uniemożliwiając uruchomienie w Polsce studiów w pełni zdalnych. Ogólnie, w kręgach decydentów, czy to na szczeblu ministerialnym, czy uczelnianym, panowała nieufność do nauczania zdalnego, które nigdy nie dorówna kształceniu tradycyjnemu, gdyż m.in. nie zapewnia właściwej relacji mistrz-uczeń. Problem w tym, że w nauczaniu tradycyjnym, szczególnie podczas studiów licencjackich w grupach ćwiczeniowych lub wykładowych liczących dziesiątki, a czasem setki studentów, owa więź mistrz-uczeń i tak była fikcją, rajem utraconym w „fabrykach edukacji”.\n\nGwoli rzetelności, Polska nie była wyjątkiem w Europie. Duże, stare, prestiżowe uczelnie na kontynencie europejskim (w krajach anglosaskich i nordyckich było nieco inaczej) z rezerwą odnosiły się do zdalnych metod kształcenia. Spektakularnych przykładem może być najstarszy w Europie Uniwersytet Boloński, gdzie kilka lat temu, po zmianie władz rektorskich, rozwiązano – jako niepotrzebne – tamtejsze centrum zdalnego nauczania.\n\nW Uniwersytecie Jagiellońskim mieliśmy jeden wyjątek, nie tylko na skalę polską. Władze dziekańskie Wydziału Lekarskiego jeszcze w poprzednim roku akademickim zadecydowały o rezygnacji z tradycyjnych wykładów i stopniowym (w okresie 2 lat) przechodzeniu na e-wykłady na platformie zdalnego nauczania. W każdym razie, w roku akad. 2018/19 mieliśmy w sumie w Uniwersytecie 5.468 zajęć aktywnych na naszej platformie zdalnego nauczania, co stanowiło 12,4% wszystkich zajęć dydaktycznych w UJ. Wprawdzie jak na polskie warunki był to w miarę dobry wynik, ale z drugiej strony w praktyce oznaczał on, że co najmniej 4 na 5 nauczycieli akademickich nie miało w ogóle styczności z nauczaniem zdalnym. Wybuchła pandemia i nagle z dnia na dzień 80% nauczycieli akademickich jednym zarządzeniem rektora UJ musiało zupełnie zmienić metody kształcenia. Podobnie było na innych uczelniach. Pokazuje to skalę wyzwania, przed którym niespodziewanie stanęła edukacja uniwersytecka. Czy byliśmy do tego przygotowani? Powiedzmy szczerze – nie. Ani z punktu widzenia formalnoprawnego (wspomniane rozporządzenie MNiSW), ani infrastrukturalnie (infrastruktura informatyczna nie uwzględniała gwałtownego kilkukrotnego wzrostu użytkowników w przeciągu kilku dni), ani metodycznie (dla przykładu w nieobowiązkowych szkoleniach z obsługi platform zdalnego nauczania wraz z metodyką nauczania zdalnego uczestniczyło każdego roku najwyżej stu kilkudziesięciu pracowników UJ).\n\n<img class=\"size-full wp-image-2507\" src=\"https://miesiecznik.forumakademickie.pl/wp-content/uploads/2020/05/edukacja-pandemiczna-wykres-fa-05-2020.jpg\" alt=\"\" width=\"454\" height=\"251\" />\n<h3>Pierwsze dwa tygodnie</h3>\nPrzez drugą połowę marca mailowy i telefoniczny HelpDesk Centrum Zdalnego Nauczania UJ działał 12 godzin na dobę przez 7 dni w tygodniu. O każdej porze dnia pojawiały się zapytania lub prośby o poradę – w sumie kilkadziesiąt dziennie. Ponad tysiąc osób dziennie korzystało wtedy z przewodników online, przygotowanych przez CZN, a poświęconych różnym aspektom kształcenia zdalnego.\n\nReprezentuję UJ w Education Innovation Working Group uniwersytetów Grupy Coimbra, stąd wiem, że i w innych uniwersytetach zrzeszonych w tej grupie w pierwszym okresie kluczowe było wsparcie dla nauczycieli akademickich oferowane przez uczelniane ośrodki zdalnego nauczania (lub ich odpowiedniki). Obok HelpDesku i przewodników online, na niektórych europejskich uczelniach sprawdziły się tzw. virtual afterwork sessions, czyli wymiana doświadczeń i pomysłów w gronie nauczycieli akademickich, którzy po raz pierwszy zaczynali przygodę z kształceniem zdalnym.\n\nW marcu w rozmowach nauczycieli akademickich pojawiły się takie terminy jak: Webex (produkt Cisco), BigBlueButton (oprogramowanie open-source’owe), Teams (produkt Microsoftu), a także Zoom, OpenMeetings, GoToMeeting itd. To przykłady narzędzi do spotkań zdalnych ze studentami w czasie rzeczywistym. Dzięki owym narzędziom wideokonferencyjnym udostępnia się na żywo, wraz z komentarzem, prezentacje dla studentów. Łatwe w obsłudze, a co najważniejsze najbardziej przypominające dotychczasową praktykę nauczania tradycyjnego, szybko stały się ulubionym środkiem dydaktycznym nauczycieli akademickich w czasie pandemii, szczególnie tych, którzy do tej pory nigdy nie zetknęli się z platformami zdalnego nauczania. Ulubionym środkiem dydaktycznym nauczycieli, ale niekoniecznie studentów. Wprawdzie narzędzia wideokonferencyjne zapewniają interaktywność, ale tak naprawdę dotyczy to nauki w małych grupach. Wyobraźmy sobie półtoragodzinny wykład dla stu studentów, siedzących (albo i nie) przed komputerami (laptopami, tabletami, telefonami komórkowymi) z wyłączoną kamerką internetową. Mało interaktywności, mało intensywności. Nic dziwnego, że na podobne aspekty zwrócono uwagę w ankiecie przygotowanej przez Samorząd Studentów UJ, a dotyczącej pierwszych tygodni kształcenia „pandemicznego”.\n\nSprzyjającą okolicznością było to, że jeszcze przed pandemią wiele uczelni w Polsce posiadało dostęp (licencje) do pakietu Office 365, w skład którego wchodzi m.in. narzędzie MS Teams. Ku mojemu zaskoczeniu serwery Microsoftu (poza kilkoma dniami na początku) dość dobrze radziły sobie ze wzrastającą liczbą użytkowników. W UJ przynajmniej połowa spotkań zdalnych ze studentami w czasie rzeczywistym odbywała się za pośrednictwem MS Teams.\n<h3>Synchronicznie czy asynchronicznie?</h3>\nSpotkania zdalne ze studentami w czasie rzeczywistym to przykład aktywności synchronicznych. Abstrahując nawet od pewnych niedogodności związanych z aktywnościami synchronicznymi (konieczność dostosowania się do konkretnego terminu, przeciążenia, wręcz niestabilność w dostępie do Internetu przez studentów), ważniejsze z punktu widzenia kształcenia zdalnego są aktywności asynchroniczne, a więc testy samosprawdzające przyswojenie wiedzy przez studentów, moderowane fora merytoryczne, przesyłanie plików z rozwiązaniem zadań, tworzenie baz wiedzy typu wiki itp. Platformy zdalnego nauczania (Moodle, Canvas, Blackboard itd.) wspierają właśnie aktywności asynchroniczne w procesie kształcenia. Kwiecień 2020 roku był w UJ czasem wprowadzania metod asynchronicznych przez nauczycieli – nowicjuszy zdalnego nauczania. Coraz częściej zamiast wykładu na żywo za pośrednictwem MS Teams proponowano studentom wykład w postaci nagrania wideo, który powstał przez nagranie komentarza do prezentacji przygotowanej w narzędziu MS PowerPoint. Wykład wideo był uzupełniony o testy, zadania i fora. Porównaliśmy na Pegazie (to nazwa platformy zdalnego nauczania UJ opartej na oprogramowaniu Moodle) tydzień 31 marca – 6 kwietnia 2020 r. z tym samym tygodniem sprzed roku. Okazało się, że w 2020 r. było na tej platformie ponad 18 razy więcej zasobów dydaktycznych dla studentów! To musi budzić szacunek, bo za tą liczbą kryje się wiele godzin pracy nauczycieli akademickich poświęconych przygotowaniu e-materiałów dydaktycznych, które byłyby pomocne dla studentów. O tym, że proces przechodzenia z nauczania tradycyjnego na zdalne nie jest w UJ pozorny, świadczą też dane o aktywności (głównie studentów) na Pegazie podczas Świąt Wielkanocnych 2020: Niedziela Wielkanocna, 12 kwietnia: 3.760 użytkowników; Poniedziałek Wielkanocny, 13 kwietnia: 6.672 użytkowników.\n\nUwzględniając niezbyt korzystny punkt startu, przyznam, że nie spodziewałem się, iż proces przechodzenia z kształcenia tradycyjnego na zdalne przebiegnie w UJ w miarę sprawnie. Z informacji uzyskanych od kolegów zajmujących się nauczaniem zdalnym w innych polskich i europejskich uczelniach też wyłania się pozytywny obraz przemian w edukacji akademickiej. Nie twierdzę, że tak jest na każdej uczelni oraz że podobnie udanie przebiega edukacja zdalna na poziomie szkół podstawowych i średnich. Co zadecydowało o tym cząstkowym sukcesie? Odpowiedź jest nadzwyczaj prosta: nie takie czy inne narzędzie informatyczne, nie trafne zarządzenia rektorów czy dziekanów, nie uczelniane ośrodki nauczania zdalnego (to były warunki konieczne, lecz niewystarczające), lecz przede wszystkim nauczyciele akademiccy! Choć to zabrzmi jak slogan, nauczyciele akademiccy są największym kapitałem naszych uczelni.\n\nDlaczego piszę o „cząstkowym” sukcesie? Bo najważniejsze wyzwanie dopiero stoi przed uczelniami – to egzaminy zdalne. Czyha tu wiele niebezpieczeństw różnorodnej natury (finansowej, informatycznej, formalnoprawnej i etycznej).\n<h3>Po pandemii</h3>\nPo pandemii świat będzie inny, także w aspekcie edukacji. Jeśli pozostaną z nami na co dzień nawyki intensywniejszych kontaktów ze studentami pomiędzy zajęciami stacjonarnymi (o ile takie zajęcia stacjonarne pozostaną w przyszłych programach studiów); aktywności asynchroniczne na platformie zdalnego nauczania (a nie przy korzystaniu z nieprzystosowanego do tego pakietu Office 365) staną się codziennością edukacji akademickiej; nastąpi zmiana niekorzystnych przepisów ministerialnych i będzie można uruchamiać studia w pełni zdalne, m.in. z myślą o Polonii na Wschodzie i na Zachodzie (Uniwersytet Języka i Kultury Polskiej?); zrezygnujemy z anachronicznych tradycyjnych wykładów przy kompromitującej frekwencji studentów – czas edukacji „awaryjnej” podczas pandemii nie zostanie zmarnowany.\n<div class=\"signature\">\n\nJacek Urbaniec\n\n</div>', 'Edukacja „pandemiczna” czyli o kształceniu zdalnym na uczelniach ', '', 'publish', 'closed', 'closed', '', 'edukacja-pandemiczna%e2%80%a8czyli-o-ksztalceniu-zdalnym-na-uczelniach%e2%80%a9', '', '', '2020-05-19 10:45:19', '2020-05-19 08:45:19', '', 2514, 'https://miesiecznik.forumakademickie.pl/czasopisma/edukacja-pandemiczna%e2%80%a8czyli-o-ksztalceniu-zdalnym-na-uczelniach%e2%80%a9/', 0, 'rrp_magazine', '', 0),
(2572, 92, '2020-05-20 15:46:20', '2020-05-20 13:46:20', '', 'Zamówienie pojedynczego artykułu', '', 'private', 'closed', 'closed', '', 'zamowienie-pojedynczego-artykulu-20', '', '', '2020-05-20 15:46:20', '2020-05-20 13:46:20', '', 0, 'https://miesiecznik.forumakademickie.pl/rrp_order/zamowienie-pojedynczego-artykulu-20/', 0, 'rrp_order', '', 0);
INSERT INTO `wp_posts` (`ID`, `post_author`, `post_date`, `post_date_gmt`, `post_content`, `post_title`, `post_excerpt`, `post_status`, `comment_status`, `ping_status`, `post_password`, `post_name`, `to_ping`, `pinged`, `post_modified`, `post_modified_gmt`, `post_content_filtered`, `post_parent`, `guid`, `menu_order`, `post_type`, `post_mime_type`, `comment_count`) VALUES
(2524, 1, '2020-05-18 11:12:35', '2020-05-18 09:12:35', '<img class=\"alignnone wp-image-2440\" src=\"https://miesiecznik.forumakademickie.pl/wp-content/uploads/2020/05/dwa-w-jednym-fa-05-2020-766x1024.jpg\" alt=\"\" width=\"420\" height=\"561\" />\n<h2>Powinien być to system umożliwiający awans akademicki w dużej liczbie ośrodków naukowych, ale pozostający pod ścisłą kontrolą instytucji centralnej (czyli RDN).</h2>\nDyskusja dotycząca modelu awansu akademickiego w Polsce przebiega często zgodnie z ruchem wahadła: od lewej do prawej i z powrotem. Kolejne dekady cechują się wychyleniem to w jedną (liberalną), to w drugą (centralistyczną) stronę. Dzieje się tak dlatego, że system jest złożony i działa pod wpływem wielu czynników. Warto zacząć zatem te rozważania od tego, jakie cele przed nim stawiamy. A mogą być co najmniej dwa. Po pierwsze, system awansowy służyć musi rozwojowi nauki jako takiej. Po drugie – jego celem jest rozwój twórczych, efektywnych kadr naukowych i naukowo-dydaktycznych.\n\nJakkolwiek byłby zorganizowany, system awansów musi uwzględniać obiektywne warunki funkcjonowania nauki w Polsce. Należą do nich: głęboki niedobór liczebny kadr akademickich w Polsce (np. w porównaniu do podobnej populacyjnie do nas Hiszpanii to jest jak 1:1,8); zróżnicowanie poziomu naukowego środowisk akademickich pomiędzy ośrodkami akademickimi i całymi regionami kraju; aspiracje krajowe oraz lokalne i regionalne do posiadania ośrodka akademickiego.\n\nNa dyskusję o systemie awansu nakładają się tradycyjne zarzuty o kastowości, feudalnym charakterze hierarchii akademickiej, hamowaniu rozwoju młodej kadry itp. Z drugiej zaś strony mamy do czynienia z chronicznym niedofinansowaniem nauki, niewysokim, biorąc pod uwagę kwalifikacje, uposażeniem kadry akademickiej oraz niedostatkami infrastrukturalnymi. Dyskusja powinna także uwzględnić skumulowane dane o efektach rozmaitych zabiegów dokonywanych wobec tego systemu w przeszłości. Dyskutanci często podnoszą dwie główne kwestie: drożności systemu awansów oraz jakości postępowań awansowych (tj. efektów ich działania). Jak się wydaje, jest to główna oś organizująca dyskusję. Jak więc pogodzić cel, polegający na udrożnieniu systemu, tak aby w naszym kraju pojawiło się więcej kadry akademickiej i aby jednocześnie jej jakość rosła?\n\nDodam, że wiele rozwiązań dotyczących obecnej Rady Doskonałości Naukowej uważam za dobre i chciałbym ich utrzymania. Uważam, że system powinien zostać w pewnym zakresie zdecentralizowany, tj. więcej niż obecnie ośrodków powinno posiadać uprawnienia do nadawania stopni naukowych. Jednocześnie powinien on zostać scentralizowany pod kątem nadzoru nad procesem awansowym. I tak np. nie widzę powodu, dla którego nadanie stopnia doktora habilitowanego nie miałoby podlegać zarówno kontroli (w pewnym zakresie istniejącej obecnie), jak i zatwierdzaniu przez RDN. Tym bardziej tytuł naukowy profesora powinien podlegać ścisłemu nadzorowi Rady. Tak więc powinien być to system umożliwiający awans akademicki w dużej liczbie ośrodków naukowych, ale pozostający pod ścisłą kontrolą instytucji centralnej (czyli RDN). Zwykle przy propozycjach takich rozwiązań podnoszą się głosy, że są silne środowiska akademickie, które nie wymagają takiego nadzoru, bo same stosują wyższe wymagania i kryteria niż te ogólne. Uważam, że jest inaczej, a mówię to na podstawie doświadczeń recenzenckich, dotyczących także wniosków pochodzących z „flagowych” ośrodków. Podstawową przesłanką jakości postępowań awansowych oraz nadzoru nad nimi powinna być ich jawność oraz czytelne, jednakowe dla wszystkich zasady.\n\nTaki system wymaga jednak pewnej istotnej zmiany, m.in. wzmocnienia prawnego, administracyjnego oraz kadrowego Rady Doskonałości Naukowej. Sądzę także, że – w uzasadnionych przypadkach – powinna ona mieć dużą swobodę w przeprowadzaniu własnej oceny wniosków awansowych, poprzedzającej zatwierdzenie nadania stopnia.\n\nZasadę obowiązującą od kilku lat, że nadanie stopnia naukowego doktora habilitowanego nie podlega zatwierdzeniu przez organ centralny, uważam finalnie za szkodliwą.\n\nMam oczywiście wątpliwości, czy MNiSW oraz nasze środowisko są gotowe ponieść takie ofiary jak wzrost kosztów utrzymania RDN oraz zwiększenie jej roli decyzyjnej.\n<div class=\"signature\">\n\nProf. dr hab. Wojciech Pisula pracuje w Instytucie Psychologii PAN. Zajmuje się psychologią porównawczą i ewolucyjną, bada m.in. relacje ludzi i zwierząt.\n\n</div>', 'Dwa w jednym ', '', 'publish', 'closed', 'closed', '', 'dwa-w-jednym%e2%80%a9', '', '', '2020-05-19 10:59:26', '2020-05-19 08:59:26', '', 2514, 'https://miesiecznik.forumakademickie.pl/czasopisma/dwa-w-jednym%e2%80%a9/', 0, 'rrp_magazine', '', 0),
(2592, 1, '2020-06-17 07:34:01', '2020-06-17 05:34:01', '', 'czytelnia-czasopism-uam-fa-06-2020', '', 'inherit', 'open', 'closed', '', 'czytelnia-czasopism-uam-fa-06-2020', '', '', '2020-06-17 07:34:01', '2020-06-17 05:34:01', '', 0, 'https://miesiecznik.forumakademickie.pl/wp-content/uploads/2020/06/czytelnia-czasopism-uam-fa-06-2020.jpg', 0, 'attachment', 'image/jpeg', 0),
(2525, 1, '2020-05-18 11:12:35', '2020-05-18 09:12:35', '[caption id=\"attachment_2445\" align=\"alignnone\" width=\"420\"]<img class=\"wp-image-2445\" src=\"https://miesiecznik.forumakademickie.pl/wp-content/uploads/2020/05/galasinski-768x1024.jpg\" alt=\"\" width=\"420\" height=\"560\" /> Fot. Arch. prywatne[/caption]\n<h2>Jeśli poważnie traktować przepisy ustawy, polska nauka ma więcej osób zmieniających jej tory niż reszta galaktyki!</h2>\nW 1991 roku, rok po uzyskaniu doktoratu z filologii polskiej, wyjechałem do Wielkiej Brytanii. Przez lata byłem częścią międzynarodowego systemu postępowań awansowych, które zresztą dość znacznie różnią się między sobą. Jedne uczelnie najpierw dokonują wstępnej selekcji, inne nie, jedne mają recenzentów tylko spoza uczelni, inne nie. Przez te blisko 30 lat procedury były dopracowywane (kto np. powinien napisać prośbę o recenzje, jak lepiej wyłaniać stosownych recenzentów, jakie dokumenty wysłać recenzentowi), jednak esencja postępowania awansowego pozostawała niezmienna. Kilka osób na odpowiednim poziomie naukowym ma się wypowiedzieć na temat dorobku naukowego kandydata, pozostałych kilka osób wyrabia sobie zdanie na podstawie recenzji. Nic więcej.\n\nW nauce polskiej, mam wrażenie, jest inaczej. Dyskusje na temat tego, jak ma wyglądać profesura czy habilitacja, ba, czy w ogóle habilitacja jest potrzebna, trwają, odkąd pamiętam. Trzech recenzentów, kolokwium, superrecenzent i CK; czterech recenzentów, kolokwium i rada wydziału; czterech recenzentów, brak kolokwium i rada wydziału, ale postępowania publiczne; teraz częściowo wracamy do kolokwium (tego niesamowitego obrzędu pokazywania habilitantowi, gdzie jego miejsce), ale zamieniamy radę wydziału na radę dyscypliny, a sama habilitacja nie jest obowiązkowa. W głowie się kręci!\n\nDyskusje oczywiście się nie skończyły, jestem też pewien, że będą nadal stanowiły ważny element polskiego sztafażu akademickiego. Nadal też będziemy sobie rwać resztki włosów z głów czy kolokwium dla wszystkich, czy kontrola zewnętrzna, a na dodatek, w jakich to dyscyplinach będziemy w ogóle mogli habilitację robić. Podobnie z tytułem naukowym.\n\nGdy zastanawiałem się, skąd ta różnica między nauką polską a tą, w której funkcjonowałem przez trzy dekady, odpowiedź zawsze pozostawała ta sama. Otóż fundamentem wszelkich postępowań awansowych „tam” było i jest silne zaufanie do rzetelności osądu recenzenckiego. Nigdy nie spotkałem się z dyskusją podważającą wypowiedź recenzenta (a w różnych rolach przeczytałem i omówiłem kilkaset recenzji awansowych w kilku krajach). Gdy recenzenci się nie zgadzali, komisje awansowe usiłowały dociec źródeł niezgody, zawsze pozostając jednak na stanowisku, że niezgoda jest autentyczna i pochodzi z odmiennej, acz zawsze rzetelnej, oceny dorobku kandydata.\n\nA teraz popatrzmy na sytuację polską. Ręce można załamać, czytając na łamach FA rubrykę prof. Marka Wrońskiego. Nie, nie dlatego, że pracownicy nauki są nieuczciwi (wszędzie bywają), ale dlatego, że nawet najlepsze uczelnie chcą zamieść te nieuczciwości pod dywan, a na postępowaniach dyscyplinarnych można się uczyć braku przejrzystości. Osiem lat istnienia blogu http://habilitant2012.pl/ to osiem lat lektury o postępowaniach awansowych, które odbierają chęć do życia.\n\nNegatywne recenzje z pozytywnymi konkluzjami, recenzje z karygodnymi błędami, recenzje od szefów, rodzice jako promotorzy, przepisywanie autoreferatów do recenzji, kłótnie o naturę dyscypliny, recenzje habilitacyjne na profesorskich blogach, tuzy polskiej nauki, którzy umawiają się, kto nie dostanie habilitacji… A przecież to tylko niewielka część tego wszystkiego, co czytamy w postępowaniach habilitacyjnych i profesorskich. Strach myśleć o tym, czego nie czytamy. A wszystko, rzecz jasna, oblane pompatycznym sosem znacznego wkładu w naukę. Nie, nie w naukę polską, w naukę w ogóle. Jeśli poważnie traktować przepisy ustawy, polska nauka ma więcej osób zmieniających tory nauki niż reszta galaktyki!\n\nI gdy czytam to wszystko, odmawiam poważnej debaty na temat tego, jak ma wyglądać habilitacja czy profesura. Jakakolwiek zmiana postępowań awansowych nie spowoduje tego, że recenzenci piszący nierzetelne recenzje nagle doznają objawienia uczciwości akademickiej; odpowiednie komisje zaczną wypalać żelazem nieuczciwość akademicką, a każdy habilitant czy profesorant będzie dobrze wiedział, że niepowodzenie wynika z uczciwego namysłu nad dorobkiem. Warto uświadomić sobie, że nawet upublicznienie recenzji nie spowodowało tego, że recenzenci zaczęli choćby weryfikować to, co piszą. Nie zrobi też tego żadna kolejna zmiana w procedurze.\n\nI w ten sposób dochodzimy do sedna sprawy. Odnoszę wrażenie, że gorące dyskusje nad tym, czy organizować kolokwia habilitacyjne (przeżyłem dwa – mam, absurdalnie, dwie habilitacje) są próbą niedyskutowania o tym, że wśród nas zasiadają, piastują, namaszczają osoby, o których pisze Wroński i anonimowy habilitant2012. I dopóki my wszyscy będziemy tolerować nieuczciwe czy nierzetelne zachowania, bo jeden przecież tylko zapomniał zacytować, a drugi troszczył się wszak o dobro, dopóty nie ma sensu dyskutować o postępowaniach awansowych.\n\nZanim zaczniemy się martwić o to, jak przeprowadzać habilitacje czy profesury, potrzebna jest uczciwa dyskusja na temat fundamentów nauki, którą uprawiamy. Nie, nie na temat nieuczciwości (ona była, jest i będzie), ale na temat tego, jak sobie z nią radzić. Plagiaty, koleżeńskie recenzje, ustawki awansowe, dopisywanie się do artykułów, komisje dyscyplinarne, to wszystko wymaga bolesnej debaty i środowiskowego popatrzenia w lustro, bez zastanawiania się, co na zachodzie, a co gdzie indziej.\n\nNie wykluczam, że z tej debaty nie wyniknie nic. Jednak bez niej nauka polska nadal będzie funkcjonować we wszechświecie równoległym. Pozostanie nam tylko radość z tego, że to my, a nie reszta świata, mamy ustawowo zagwarantowany znaczny wkład w naukę. No i kolejne dekady dyskusji.\n<div class=\"signature\">\n\nProf. dr hab. Dariusz Galasiński jest absolwentem polonistyki.Habilitował się z lingwistyki oraz psychologii. Jest profesorem nauk humanistycznych. Prowadzi badania na styku lingwistyki i psychologii. Po 30 latach pracy w Wielkiej Brytanii wrócił do Polski. Wykładał na SWPS, a obecnie pracuje na Wydziale Anglistyki UAM.\n\n</div>', 'W świecie równoległym ', '', 'publish', 'closed', 'closed', '', 'w-swiecie-rownoleglym%e2%80%a9', '', '', '2020-05-19 10:59:38', '2020-05-19 08:59:38', '', 2514, 'https://miesiecznik.forumakademickie.pl/czasopisma/w-swiecie-rownoleglym%e2%80%a9/', 0, 'rrp_magazine', '', 0),
(2526, 1, '2020-05-18 11:12:35', '2020-05-18 09:12:35', '[caption id=\"attachment_2472\" align=\"alignnone\" width=\"312\"]<img class=\"size-full wp-image-2472\" src=\"https://miesiecznik.forumakademickie.pl/wp-content/uploads/2020/05/w-nowym-opakowaniu-fa-05-2020.jpg\" alt=\"\" width=\"312\" height=\"416\" /> Źródło: UO[/caption]\n<h2>Wiara w to, że zmiana przepisów zmieni ludzi jest miła, ale naiwna. Doświadczenie uczy, że rewolucja często polega na zastąpieniu starej sitwy nową.</h2>\nNiektóre zarazy mają charakter sezonowy i nawiedzają nas w regularnych odstępach czasu. Jedną z nich jest dyskusja o stopniach i tytule naukowym oraz ścieżkach kariery akademickiej. Kiedyś objawiała się co pokolenie, teraz praktycznie co kwartał. Sprowadza się ona do wspólnego mianownika: „zróbmy, żeby było jak na Zachodzie”, a każdy z jej uczestników, wliczając pewnie i piszącego te słowa, ma jakąś wizję akademickiego Opactwa Telemy, jak nie w wersji Franciszka Rabelais to Aleistera Crowleya. (Moja jest prosta: dostęp do źródeł, ekspres do kawy, nieograniczone fundusze i proszę mi nie zawracać głowy punktami, stopniami i awansami. Mam ciekawsze rzeczy do zrobienia niż kolekcjonowanie kolejnych tubek z dyplomami. He/She who dies with the most degrees &amp; titles still dies, a ja niekoniecznie chcę być najbardziej utytułowanym nieboszczykiem na cmentarzu.) Problem w tym, a jest to tylko pierwszy z wielu, że prawo to nie fizyka. Nie ma jednego słusznego zbioru reguł. Importowanie obcych rozwiązań prawnych jest sztuką dobrze znaną prawnikom komparatystom. Zwykle mówimy o niej jako o legal transplants, co bardziej medycznie usposobieni prawnicy tłumaczą jako transplantacje prawnicze, a ci z nas, którzy wolą uprawiać swój ogródek, jako flancowanie. Niezależnie od tego, który obraz bardziej przemawia do czytelnika, prawo, transplantologia i ogrodnictwo mają jedną cechę wspólną: nie wszystko da się zrobić metodą „kopiuj – wklej”. Świetnie wiemy, że nie każdy organ można przeszczepić, a jak się da, to dawca i biorca muszą być zgodni, w dodatku biorca potem wymaga stałej opieki medycznej. Żaden rozsądny ogrodnik nie poprze też dziś pomysłów łysenkistów i nie powie, że wystarczy kupić nasiona, na polskich nizinach będziemy zbierać ryż, a w Tatrach uprawiać kawę (Burzliwe dzieje gruszek na wierzbie (redPor), https://wyborcza.pl/1,75400,524313.html, odsłona 29.05.2020), prawda? Jednocześnie ci sami ludzie, którzy wyśmialiby takie pomysły jako szarlatanerię, myślą, że można przenieść dowolny kawałek obcego systemu prawnego, wpisać do polskiej ustawy, ignorując zupełnie historię, kontekst kulturowy tudzież reguły rządzące systemem, który kopiujemy i będzie „jak na Zachodzie”.\n\nPopatrzmy zatem, jak w dużym uproszczeniu mogą wyglądać systemy, z których możemy skopiować ścieżki kariery i jak na ich tle wygląda twórczość krajowa.\n\nModel nr 1 – imperialny, z silną centralizacją procedur awansowych, centralnym ciałem odpowiadającym za awanse i uczonymi będącymi urzędnikami państwowymi podzielonymi na gildie niczym rosyjscy kupcy w XIX w. Do tego dochodzi klasyfikacja dyscyplin gorsza niż u Deweya. Awanse są sformalizowane i każda kolejna reforma komplikuje obraz. We Francji po zreformowaniu wszystkiego po raz kolejny coś w rodzaju habilitacji (doctorat d’État) zastąpiła l’habilitation à diriger des recherches (HDR), bardziej ponoć liberalna. Oczywiście dla prawa, zarządzania i politologii jest wyjątek i tam po staremu można awansować przez concours d’agrégation. Na ten model prawdopodobnie zapatrzyli się Rosjanie ze swoją Centralną Komisją i stopniami kandydata i doktora nauk, a potem w pewnym stopniu i my. Frankofilów wśród prawników nie brakuje.\n\nModel nr 2 – germański. Istnieje stały system rang, ale decydowanie kto ma być doktorem, docentem i profesorem, jest w zasadzie w gestii uczelni. Uczony jest urzędnikiem, który od pewnego etapu dostaje pełną samodzielność i w ramach swojego stosunku pracy jest praktycznie nieusuwalny. Niezależność w tym systemie symbolicznie podkreśla mianowanie na stopień urzędniczy profesora przez głowę państwa w ramach jej konstytucyjnych kompetencji. Profesor, podobnie jak sędzia czy oficer, służy państwu niezależnie od bieżących koniunktur politycznych.\n\nModel 3 – nazwijmy go zakładowym: jest konsensus co do tego, jak nazywają się stanowiska służbowe, ale nie ma rozbudowanej hierarchii stopni i tytułów. Jest doktorat jako stopień ostateczny, gdzieniegdzie uzupełniany przez alternatywne doktoraty praktyczne różnego kalibru, równoważne klasycznemu lub nie. W awanse państwo zasadniczo się nie wtrąca, a każda uczelnia ustala własne reguły gry, dostosowane do jej misji i miejsca w hierarchii dziobania. Promować doktorów może w zasadzie każdy, komu uczelnia pozwoli. Niektóre, i to całkiem niezłe, uniwersytety nie wymagają od promotora nawet doktoratu.\n\nModel 4 – hybrydowy: jest organ centralny odpowiedzialny za tytuły i stopnie, ale pracownicy są zwykłymi etatowymi pracownikami nie podlegającymi szczególnej ochronie. Jest wyższy stopień naukowy, ale nie jest konieczny do awansu na profesora, za to tytuł profesora po staremu przyznaje prezydent, ale już nie w ramach swoich konstytucyjnych prerogatyw. Autonomia uczelni jest bardzo mocno ograniczona przez istnienie organu centralnego, ale uniwersytety mają dużą swobodę w kreowaniu polityki kadrowej. Czyli uroczy, krajowy galimatias.\n\nSystem z centralnym organem ułatwia sterowanie uczelniami publicznymi. Ale w takiej sytuacji – trzeba powiedzieć to sobie wyraźnie – autonomia jest fikcją, a uczony jest urzędnikiem publicznym. Systemy z habilitacją i profesurą zapewniają w teorii porównywalność kwalifikacji, no i pozwalają zawęzić pulę kandydatów na stanowisko do tych, którzy spełniają minimalne kryteria. Za to utrudniają wejście do systemu ludziom, którzy kariery robili w krajach „bezhabilitacyjnych”. Problem ten łagodzi się, wprowadzając rozmaite zastępcze ścieżki awansu, w których trzeba wykazać się osiągnięciami analogicznymi do tych, które są podstawą habilitacji, tylko nie używamy tego brzydkiego słowa. W modelu „zakładowym” nie mamy tych problemów, mamy jednak mniejszą ostrość kryteriów awansu i w każdym miejscu pracy trzeba zgadywać, co robić, żeby przejść wyżej. Brak ustawowej regulacji awansów łączy się często także z systemem zarządzania, w którym społeczność akademicka jest albo odpodmiotowiona, albo ma ograniczony wpływ na rzeczywistość. W konsekwencji pozycja prawna uczonych w takiej organizacji jest słabsza.\n\nKażdy z tych systemów wyrósł w innej kulturze politycznej i prawnej, każdy z nich był przeszczepiany za granicę z różnymi skutkami. Nawet habilitacja nie jest żywą skamieliną – wprowadzili ją niedawno Włosi i Rumuni. We wszystkich tych systemach pojawiają się podobne problemy: blokowanie awansów, koterie, nieprzejrzyste reguły gry. W żadnym chyba z krajów reformujących system zmiana przepisów nie spowodowała przezbrojenia moralnego. Ba, są nadal takie (i to przodujące!), w których niezbyt swojsko brzmiące nazwisko może przekreślić szanse na etat i awans. Wszędzie też, choć z różnym natężeniem, pojawiają się „brudne wspólnoty”. Dlatego prosta zmiana modelu awansu wywoła takie skutki, jak obcinanie bojarom bród przez cara Piotra. Francuzami się nie stali, za to byli ogoleni i wściekli. Wiara w to, że zmiana przepisów zmieni ludzi jest miła, ale naiwna. Doświadczenie uczy, że „brudne wspólnoty” wykazują się dużą trwałością, a rewolucja często polega na zastąpieniu starej sitwy nową, której członkowie, mimo najlepszych z początku chęci, po prostu wejdą w istniejącą kulturę organizacyjną i staną się nowymi despotami, gorliwie tępiącymi złogi starego systemu i promującymi swoich.\n\nWspólne dla wszystkich tych systemów jest jedno – to członkowie cechu, mistrzowie, decydują o tym, czy wyzwolić czeladnika z terminu. I jest obojętne, czy robią to w bardziej, czy mniej formalnej procedurze, czy czeladnik dostaje licentiam ubique docendi, czy tylko status mistrzowski na swojej uczelni. Zasada pozostaje ta sama. Przepis nadaje jej tylko formę mniej lub bardziej praktyczną.\n\nIstotne jest co innego: jak wygląda kultura cechu? Czy mistrzowie dbają o czeladników, czy rozwijają – przepraszam za nowomowę – coaching i mentoring? Czy młodszy kolega lub koleżanka są kolegami właśnie, czy konkurencją w walce o władzę, fundusze i prestiż? Póki nie wymyślimy, jak zmienić kulturę cechu na bardziej przyjazną, nie dłubmy za bardzo przy systemie awansów. Najwyżej poprawmy parę oczywistych niedoróbek. Jeśli bowiem będziemy zmieniać formę przy niezmienionej treści, dostaniemy to samo, co już mamy, ale w nowym, błyszczącym opakowaniu.\n<div class=\"signature\">\n\nDr hab. prof. UO Piotr Stec jest prawnikiem, dziekanem Wydziału Prawa  Uniwersytetu Opolskiego. Specjalizuje się w prawie własności intelektualnej  i prawie cywilnym porównawczym.\n\n</div>', 'W nowym opakowaniu ', '', 'publish', 'closed', 'closed', '', 'w-nowym-opakowaniu%e2%80%a9', '', '', '2020-05-19 10:45:54', '2020-05-19 08:45:54', '', 2514, 'https://miesiecznik.forumakademickie.pl/czasopisma/w-nowym-opakowaniu%e2%80%a9/', 0, 'rrp_magazine', '', 0),
(2527, 1, '2020-05-18 11:12:35', '2020-05-18 09:12:35', '<h2>Proponowana przez nas fakultatywność habilitacji jest kompromisem, który zapewne nie usatysfakcjonuje wszystkich, ale da możliwość weryfikacji, czy jesteśmy gotowi na faktyczną autonomię jednostek naukowych w naszym kraju.</h2>\n[caption id=\"attachment_2508\" align=\"alignnone\" width=\"300\"]<img class=\"wp-image-2508\" src=\"https://miesiecznik.forumakademickie.pl/wp-content/uploads/2020/05/wojtulek-768x1024.jpg\" alt=\"\" width=\"300\" height=\"400\" /> Piotr M. Wojtulek[/caption]\n\nNiebawem miną dwa lata od uchwalenia ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce. Ten najważniejszy dla naukowców w Polsce akt prawny budzi znaczne emocje w środowisku akademickim, podgrzane jeszcze niedawną dymisją spiritus movens reformy, wicepremiera Jarosława Gowina. Ocena reformy byłego już ministra jest nierzadko skrajna. Niektóre środowiska krytykują ją za niszczenie uczelnianej demokracji i autonomii, inne z kolei za nadmierną zachowawczość. Z kolei sam wicepremier kilkakrotnie przyznawał, że niektóre plany kierowanego przez niego MNiSW nie zostały zrealizowane, a pierwotny kształt zmian został zdeformowany na etapie prac parlamentarnych. My chcielibyśmy natomiast wskazać, z perspektywy młodych naukowców pracujących w naukach ścisłych, przyrodniczych i technicznych, że reforma ma szansę osiągnąć pozytywne efekty jedynie pod warunkiem, że jej założenia będą nie tylko realizowane, ale także konsekwentnie udoskonalane.\n\n[caption id=\"attachment_2459\" align=\"alignnone\" width=\"300\"]<img class=\"wp-image-2459\" src=\"https://miesiecznik.forumakademickie.pl/wp-content/uploads/2020/05/struktury-ograniczaja-wolnosc-kaminski-fa-05-2020.jpg\" alt=\"\" width=\"300\" height=\"400\" /> Radosław Kamiński[/caption]\n\nJednym z tematów budzących gorące dyskusje w środowisku akademickim stała się w ostatnim czasie kwestia systemu awansowego w Polsce. Ustawa 2.0 miała wprowadzić w tym względzie korektę polegającą na powrocie do modelu z nieobowiązkową habilitacją. Krokiem w tym kierunku była, w zamierzeniu ustawodawcy, możliwość zatrudniania na stanowisku profesora uczelni osób, które nie posiadają stopnia naukowego doktora habilitowanego. Z perspektywy czasu widać jednak, że rozwiązanie to, niezabezpieczone żadnymi uprawnieniami dla profesorów bez habilitacji, jest nieskuteczne. Dowodzą tego m.in. pojawiające się konkursy na zatrudnienie, formułujące obowiązek posiadania stopnia dr. hab. lub tytułu prof. (zob. np. uchwała Rady Młodych Naukowców nr 2/2020 z dnia 16.01.2020 r. lub interpelacja poselska nr 5181 w Sejmie obecnej kadencji z dnia 27.04.2020 r.). Wydaje się zatem, że w kwestii awansów progresywne stronnictwo wśród naukowców powinno czuć się rzeczywiście zawiedzione. Zostało po staremu, z iście wertykalną strukturą awansów naukowych, w której to formalne stopnie, a nie dorobek naukowy, definiują położenie naukowca w systemie. Przekłada się to także na strukturę stanowisk w jednostkach badawczych (tj. aby uzyskać wyższe stanowisko, często są wymagane kolejne stopnie, a nie kompetencje czy dorobek). System ten, wprowadzony w Polsce w latach 50., ma się zatem w dalszym ciągu świetnie, a jego utrzymywanie uzasadniane jest koniecznością utrzymywania kontroli nad jakością naukowców chcących pracować samodzielnie. Pojawiają się postulaty, że zmniejszenie tej kontroli doprowadzi do upadku obyczajów akademickich i w związku z tym awanse powinny być tym obszarem, gdzie autonomia uczelni i innych jednostek naukowych powinna być (i obecnie jest) ograniczana. Z drugiej strony sporu pojawiają się postulaty zupełnej likwidacji habilitacji (i profesury tytularnej) oraz oddania kwestii awansów pod jurysdykcję niezależnych, zagranicznych zespołów naukowców, nawet na zasadach quasi-outsourcingu. Tym bardziej szkoda, że ustawodawca nie zdecydował się na kompromis między oboma podejściami, tj. nie podjął się wprowadzenia realnie fakultatywnej habilitacji.\n\n[caption id=\"attachment_2457\" align=\"alignnone\" width=\"300\"]<img class=\"wp-image-2457\" src=\"https://miesiecznik.forumakademickie.pl/wp-content/uploads/2020/05/struktury-ograniczaja-wolnosc-jarzembska-fa-05-2020-768x1024.jpg\" alt=\"\" width=\"300\" height=\"400\" /> Katarzyna N. Jarzembska[/caption]\n\nW ramach tej fakultatywności istniałyby zatem dwie równoległe ścieżki dochodzenia do faktycznej samodzielności naukowej. Pierwsza ścieżka, tak jak dotychczas, wymagałaby uzyskania habilitacji jako uprawnienia m.in. do pełnienia funkcji promotora prac doktorskich. Druga natomiast habilitacji by nie wymagała, realizując w pewnym stopniu ideę spłaszczonej (w sensie stopni naukowych) struktury uniwersytetu, znanej w systemach anglosaskich. Zgodnie z taką koncepcją, jeśli w odpowiednio przeprowadzonym konkursie (np. na stanowisko adiunkta, który w naszym rozumieniu powinien odpowiadać stanowisku assistant professor w USA) najlepszym pod względem dorobku kandydatem okazałaby się osoba bez habilitacji, otrzymywałaby ona stosowne stanowisko, co też automatycznie wiązałoby się z uzyskaniem choć tych najbardziej kluczowych uprawnień, które posiadają osoby ze stopniem dr. hab. (w szczególności możliwość promowania doktorów). Nietrudno dostrzec przynajmniej trzy zalety takiego rozwiązania. Po pierwsze, otwarcie konkursów na osoby nieposiadające stopnia dr. hab. zwiększyłoby konkurencję i poprawiłoby jakość kadry akademickiej, wszak stałyby się one otwarte także na naukowców z zagranicy, którzy pracują w systemach niewymagających habilitacji. Po drugie, możliwość zatrudnienia takich osób pomogłaby uczelniom uelastycznić politykę zatrudnienia, zwiększając tym samym ich autonomię. Po trzecie, zmniejszyłoby to fetyszyzację stopni i tytułu, a naukowcy mniej koncentrowaliby się na formalnych postępowaniach awansowych, a bardziej na prowadzeniu badań i budowaniu swojego (i uczelni) dorobku. Te właśnie zalety fakultatywnej habilitacji zrozumiano już w latach ‘80 w Niemczech, gdzie udało się poprzez realną fakultatywność habilitacji oraz pełną transparentność reguł oceny dorobku spłaszczyć hierarchię w nauce. Dziś niemieccy uczeni mogą wybrać między tradycyjną karierą w wersji pruskiej – z habilitacją a karierą w wersji anglosaskiej – z uzyskaniem samodzielności jako doktor bez habilitacji. W Polsce nadal wyboru niestety nie ma. Bez habilitacji uzyskanie pełnej samodzielności (a potem i stanowiska profesora) jest trudne. Natomiast ze względu na brak dodatkowych uprawnień piastowanie stanowiska profesora uczelni przez doktora pozbawione jest większego sensu. Pytamy wszakże, po co zatrudniać profesora, który nie ma uprawnień do wypromowania doktorów, a jedynie otrzymuje większą pensję? Czy tylko dla dodatkowych punktów z algorytmów wpływających na wysokość subwencji, które mogą się zresztą w dowolnym momencie istotnie zmienić?\n\n[caption id=\"attachment_2458\" align=\"alignnone\" width=\"300\"]<img class=\"wp-image-2458\" src=\"https://miesiecznik.forumakademickie.pl/wp-content/uploads/2020/05/struktury-ograniczaja-wolnosc-jastrzebska-fa-05-2020-738x1024.jpg\" alt=\"\" width=\"300\" height=\"416\" /> Agnieszka Jastrzębska[/caption]\n\nWielką zaletą wprowadzenia fakultatywności habilitacji, byłaby możliwość sprawdzenia, czy nauka w Polsce jest gotowa do zmiany modelu kariery naukowej. To, że obecny model wymaga gruntownych zmian, nie podlega bowiem dyskusji. W Polsce zdecydowanie za późno uzyskuje się samodzielność naukową, a władze większości jednostek naukowych są nierzadko wiekowe. Liczni młodzi naukowcy w Polsce skarżą się z kolei na paternalizm ze strony tzw. pracowników samodzielnych, co wynika ze znacznej dysproporcji w uprawnieniach związanych ze stopniami. W tym kontekście źródła prawdziwych problemów niektórzy upatrują w rozwiniętym w Polsce akademickim feudalizmie, a także we wzajemnym braku zaufania powszechnym wśród naukowców na różnych płaszczyznach. Tymczasem nauka potrzebuje wolności, aby mogła się rozwijać. Wolności tej nie zwiększają formalne stopnie, które w polskich warunkach przekształcone zostały de facto w bariery rozwoju. Zwłaszcza że stopnie te wcale nie gwarantują jakości, czego dowodzi choćby rubryka „Z archiwum nierzetelności naukowej” Marka Wrońskiego, publikowana co miesiąc w „Forum Akademickim”. Widać to także w takich konkursach grantowych, jak np. OPUS NCN, w którym laureatami niekoniecznie są naukowcy posiadający habilitację. Naszym zdaniem o jakości naukowca świadczy bowiem jego (recenzowany) dorobek naukowy. To przede wszystkim artykuły i/lub monografie, opublikowane w toku nieobarczonej konfliktem interesów procedurze peer review, powinny stanowić co do zasady podstawę rzetelnej oceny pracownika. Rola takiej oceny na uczelniach powinna ustawicznie rosnąć, a one same powinny mieć możliwość sprawnego pożegnania się z pracownikiem niewykazującym postępów w pracy badawczej. Należy przy tym zaznaczyć, że uczelnie powinny wypracowywać efektywne narzędzia do weryfikacji wymagań stawianych swoim pracownikom, a system prawny musi dawać im możliwość realnego egzekwowania własnych postanowień.\n\nUważamy, że pozostawienie wertykalnego systemu stopni naukowych bez rzeczywistych zmian będzie jednym z powodów, dla którego Ustawa 2.0 nie osiągnie zakładanych celów w postaci wzrostu konkurencyjności i atrakcyjności nauki w Polsce. Nie sprzyjają temu zmiany pozorne, zgodnie z zasadą, że herbata nie staje się słodsza wyłącznie od mieszania łyżeczką. Powodują one jedynie zamieszanie w środowisku akademickim, dekoncentrują i zwodzą naukowców, zamiast zapewniać im poczucie swobody i bezpieczeństwa pracy badawczej. Nie uważamy też, że źródłem wszelkich problemów jest niedofinansowanie nauki. Sądzimy, że źródła te są przynajmniej dwóch rodzajów: zarówno finansowe, jak i strukturalne. Z tych powodów, nie wyrzekając się oczywiście postulatu zwiększenia nakładów na naukę, optujemy jednocześnie za dalszymi pracami nad zmianami niekorzystnych struktur, które ograniczają wolność badań naukowych w Polsce. Proponowana przez nas fakultatywność habilitacji jest kompromisem, który zapewne nie usatysfakcjonuje wszystkich, ale da możliwość weryfikacji, czy jesteśmy gotowi na faktyczną autonomię jednostek naukowych w naszym kraju. Mimo że obecny system jest nieefektywny i mało projakościowy, w naszej ocenie takie ewolucyjne przejście do modelu bliższego anglosaskiemu jest korzystniejsze niż szybkie wprowadzanie radykalnych zmian. Niemniej jednak bez podjęcia odpowiednich działań i ich konsekwentnej realizacji m.in. temat definitywnej likwidacji lub zachowania habilitacji pozostanie tematem spornym w środowisku akademickim.\n<div class=\"signature\">\n\nPiotr M. Wojtulek, Uniwersytet Wrocławski (piotr.wojtulek@uwr.edu.pl), przewodniczący Rady Młodych Naukowców Radosław Kamiński, Uniwersytet Warszawski (rkaminski85@uw.edu.pl), członek Rady Naukowej Dyscypliny „Nauki Chemiczne” na UW Katarzyna N. Jarzembska, Uniwersytet Warszawski (katarzyna.jarzembska@uw.edu.pl), członkini Rady Młodych Naukowców, członkini Rady Naukowej Dyscypliny „Nauki Chemiczne” na UW Agnieszka Jastrzębska, Politechnika Warszawska (agnieszka.jastrzebska@pw.edu.pl), członkini Rady Naukowej Dyscypliny :Inżynieria Materiałowa” na PW\n\n</div>', 'Struktury ograniczają wolność ', '', 'publish', 'closed', 'closed', '', 'struktury-ograniczaja-wolnosc%e2%80%a9', '', '', '2020-05-19 11:01:30', '2020-05-19 09:01:30', '', 2514, 'https://miesiecznik.forumakademickie.pl/czasopisma/struktury-ograniczaja-wolnosc%e2%80%a9/', 0, 'rrp_magazine', '', 0),
(2528, 1, '2020-05-18 11:12:35', '2020-05-18 09:12:35', '<h2>Nie wątpię, że gdzieś istnieje instytucja opisywana przez autorów, z trzystopniowymi awansami, ramami czasowymi, płaską strukturą i jasno zdefiniowanymi grupami badawczymi prowadzonymi przez wyłonione w jawnych konkursach osoby po stażu podoktorskim.</h2>\n[caption id=\"attachment_2509\" align=\"alignnone\" width=\"420\"]<img class=\"wp-image-2509\" src=\"https://miesiecznik.forumakademickie.pl/wp-content/uploads/2020/05/Jerzy-Kociatkiewicz-1-768x1024.jpg\" alt=\"\" width=\"420\" height=\"560\" /> Źródło: researchgate.net[/caption]\n\nW tekście Wolność i odpowiedzialność (FA 4/2020) Marcin Nowotny, Natalia Letki i Barbara Klajnert-Maculewicz postulują zastąpienie habilitacji i profesury systemem awansów uczelnianych, acz ocenianych przez zewnętrznych ekspertów. Na pewno można wartościowo dyskutować, czy i jak należy zmieniać strukturę polskiej akademii. Wspomniany tekst nie zawiera jednak wyłącznie propozycji, ale również ich uzasadnienie, i jemu właśnie chciałbym poświęcić kilka słów. To paradygmatyczny wręcz przykład argumentum ad urbem aureum: bajki o złotym mieście na wzgórzu, dokładnej, ze szczegółami, choć miasta tego argumentujący nie widzieli nawet przez lunetę.\n\nMamy więc plan zniesienia centralnie przyznawanych stopni i tytułów naukowych (habilitacji i profesury – autorzy nie tłumaczą, dlaczego doktorat należałoby utrzymać) uzasadniony powołaniem się na sprawdzone praktyki, powszechne „w krajach o wysoko rozwiniętej nauce”. Dalej czytelnik może się dowiedzieć, że chodzi o kraje anglosaskie, które „odnoszą największe sukcesy w nauce”, czyli od razu odrzucane są rozwiązania np. niemieckie, francuskie bądź skandynawskie (nie mówiąc o np. chińskich). Sednem artykułu jest jednak wyliczenie owych praktyk i wyjaśnienie czytelnikowi, jak to właściwie jest w świecie anglosaskim.\n\nTak się składa, że przepracowałem jako pracownik naukowy trzynaście lat (do grudnia zeszłego roku) na brytyjskich uniwersytetach. Przyznam, że niezależnie od pozycji tych instytucji w rankingach mam wątpliwości co do doskonałości wielu rozpowszechnionych w Wielkiej Brytanii rozwiązań (było to jeden z powodów, dla których zdecydowałem się przenieść do Francji), a częste fale strajków w angielskich uniwersytetach sugerują, że nie jestem w moim sceptycyzmie całkowicie odosobniony. Tu jednak moim celem nie jest polemika z wizją zmian przedstawionych w „Wolności i odpowiedzialności,” ale wyrażenie mojego głębokiego zaskoczenia opisem świata anglosaskiego wyłaniającego się z tego tekstu. Co istotne, autorzy nie przedstawiają swoich propozycji jako rozwiązań wybranych przez nich z gamy funkcjonujących w opisywanym przez siebie środowisku, ale jako powszechnie obowiązujące zasady. Mimo to, wiele z nich jest dla mnie całkowitą nowością, niespotykaną ani przeze mnie, ani przez konsultowanych przeze mnie kolegów z innych instytucji. Pozwolę więc sobie przytoczyć kilka stwierdzeń autorów wraz z komentarzem porównującym je do mojego doświadczenia.\n<h3>Na pewno nie jedyny</h3>\n„System funkcjonujący w świecie anglosaskim to trójstopniowa promocja: assistant professorship, associate professorship i wreszcie full professorship”. Oczywiście istnieje taka struktura i chyba jest dość rozpowszechniona, np. w Stanach Zjednoczonych. Na pewno jednak nie jest to jedyny sposób organizacji szczebli kariery uniwersyteckiej. Na przykład w Wielkiej Brytanii powszechna jest również wersja Lecturer, Senior Lecturer, Reader i Professor (czterostopniowa). Na górze miewamy Distinguished Professor (zwłaszcza w Stanach Zjednoczonych). W wielu nowszych instytucjach w Wielkiej Brytanii istnieje także dodatkowy szczebel na dole drabiny, często zajmowany przez osoby bez doktoratu (i wtedy mamy progresję Lecturer, Senior Lecturer, Principal Lecturer, bywający ekwiwalentem Senior Lecturer z innych uczelni). Do tego dochodzą instytucje tenure w Stanach Zjednoczonych i probation w Wielkiej Brytanii, dokładające kolejne fałdy do systemu. I rosnąca grupa sprekaryzowanych bezetatowców: adjunct professors (w Stanach Zjednoczonych i „zero hour lecturers” (w Wielkiej Brytanii)..\n\n„Do każdego etapu wyznaczone są ramy czasowe”. Na pewno w wielu miejscach są. Ale poza okresem próbnego zatrudnienia (probation, trwającego od trzech do pięciu lat) w żadnej instytucji, gdzie pracowałem, takich ram nie było. Zatrudnienie czasowe spotykałem w kontekście finansowanych z zewnętrznych grantów projektów badawczych, nijak niepowiązanych z formalnymi etapami kariery akademickiej.\n\n„Każda promocja na kolejny stopień zawiera zewnętrzną ocenę osiągnięć naukowych kandydata”. Znów, na pewno są instytucje, gdzie taka ocena jest konieczna, ale nie była ona częścią procesu na znanych mi uczelniach, a już na pewno nie na każdym stopniu promocji.\n\n„W krajach anglosaskich, które odnoszą największe sukcesy w nauce, struktura ta jest płaska. Instytucje składają się z dobrze zdefiniowanych grup badawczych”. W znanych mi instytucjach brytyjskich grupy badawcze są najczęściej słabo zdefiniowane i poza kluczowymi osobami kierującymi grupą lista ich członków bywa nieoczywista. Struktura organizacyjna jest często smukła (katedry, departamenty, szkoły, wydziały, administracja centralna), mętna, matrycowa (organizacja zadań badawczych krzyżuje się z organizacją nauczania) i podatna jest na okresowe odgórne reorganizacje.\n\n„Kierownicy tych grup są wyłaniani w otwartych konkursach”. Przez wspomniane wyżej trzynaście lat nie widziałem takiego konkursu. Niejednokrotnie widziałem natomiast mianowania nowych kierowników grup badawczych przez władze wydziału bądź władze wyższego szczebla, nawet centralne.\n\n„Najczęściej są to ludzie zaraz po stażu podoktorskim, w najbardziej aktywnym, dynamicznym okresie działalności naukowej i najbardziej twórczym okresie życia”. W znanych mi instytucjach kierownikami grup badawczych zostawały zwykle osoby z największym stażem lub największym prestiżem w danej jednostce – najczęściej profesorowie.\n\n„To kierownik grupy badawczej jest oceniany, a nie każdy jego podwładny”. We wszystkich znanych mi przypadkach wyniki badań każdego naukowca rozliczane były indywidualnie, a wprowadzane ostatnio zmiany w formule centralnej (czyli ogólnokrajowej) okresowej oceny dorobku badawczego instytucji (REF, Research Excellence Framework) zwiększyły nacisk na poddawanie ocenie dorobku wszystkich pracowników. Instytuty i centra badawcze również były rozliczane ze swoich sukcesów, ale nie spotkałem się z sytuacją, w której zastąpiłoby to ocenę indywidualną.\n\n„Ocena pracowników w danej grupie pozostaje w gestii jej lidera”. Nigdzie nie spotkałem takiego rozwiązania: osiągnięcia naukowe poszczególnych pracowników oceniane były na poziomie szkoły lub wydziału.\n<h3>Żadne nie dotyczy wszystkich</h3>\nPowyższa lista nie wyczerpuje wszystkich przypadków, w których moje doświadczenie nie zgadza się z opisem przedstawianym przez autorów artykułu, wystarczy jednak chyba do ilustracji sedna problemu. Nie wątpię, że gdzieś istnieje instytucja opisywana przez autorów, z trzystopniowymi awansami, ramami czasowymi, płaską strukturą i jasno zdefiniowanymi grupami badawczymi prowadzonymi przez wyłonione w jawnych konkursach osoby po stażu podoktorskim. Być może istnieją również uczelnie, w których indywidualna ocena pracowników leży w gestii młodych, dynamicznych kierowników centrów badawczych (choć zdziwiłbym się, gdyby dotyczyło to etatowych pracowników brytyjskich uniwersytetów). Jednak autorzy postulują nie tylko istnienie takiej placówki, twierdzą także, że opisane przez nich rozwiązania stanowią „system anglosaski”, który polskie uczelnie powinny naśladować.\n\nMam pewność, że „system anglosaski” tak nie wygląda. Nie ma jednolitości rozwiązań, w samej Wielkiej Brytanii spotkać można daleko idącą różnorodność. Będzie ona jeszcze większa, gdy do systemu anglosaskiego zaliczymy Stany Zjednoczone, Australię, Nową Zelandię, a może również Kanadę i Irlandię. Mało które spośród stwierdzeń autorów dotyczyć będzie większości instytucji, żadne nie będzie dotyczyć wszystkich. To, czy w Polsce należy naśladować system anglosaski, jest tematem na zupełnie inną dyskusję. Ale jeśli nawet, to potrzebujemy w tym celu rzetelnej informacji o stosowanych rozwiązaniach, ich heterogeniczności i rozpowszechnieniu (najlepiej połączonej z refleksją, co na ich temat sądzą rozmaici interesariusze).\n\nJeśli zabierzemy się za naśladowanie wycinków rzeczywistości poznanych przez czasowych uczestników systemów, a przedstawianych następnie jako powszechnie obowiązujące normy, pozostaniemy, w najlepszym wypadku, z nieudolną kopią koślawej karykatury podziwianego systemu.\n<div class=\"signature\">\n\nJerzy Kociatkiewicz jest profesorem zarządzania zasobami ludzkimi  w Institut Mines-Télécom Business School we Francji. Wcześniej pracował na uczelniach  w Wielkiej Brytanii, Szwecji i Polsce. zajmuje się teorią organizacji, przestrzenią organizacyjną, doświadczaniem rzeczywistości organizacyjnej, nadawaniem sensu  i procesami narracyjnymi związanymi z organizowaniem.\n\n</div>', 'Wolność wyobraźni i odpowiedzialność obserwatora ', '', 'publish', 'closed', 'closed', '', 'wolnosc-wyobrazni-i-odpowiedzialnosc-obserwatora%e2%80%a9', '', '', '2020-05-19 11:00:21', '2020-05-19 09:00:21', '', 2514, 'https://miesiecznik.forumakademickie.pl/czasopisma/wolnosc-wyobrazni-i-odpowiedzialnosc-obserwatora%e2%80%a9/', 0, 'rrp_magazine', '', 0),
(2591, 1, '2020-06-17 07:34:00', '2020-06-17 05:34:00', '', 'czytelnia-czasopism-pk-fa-06-2020', '', 'inherit', 'open', 'closed', '', 'czytelnia-czasopism-pk-fa-06-2020', '', '', '2020-06-17 07:34:00', '2020-06-17 05:34:00', '', 0, 'https://miesiecznik.forumakademickie.pl/wp-content/uploads/2020/06/czytelnia-czasopism-pk-fa-06-2020.jpg', 0, 'attachment', 'image/jpeg', 0);
INSERT INTO `wp_posts` (`ID`, `post_author`, `post_date`, `post_date_gmt`, `post_content`, `post_title`, `post_excerpt`, `post_status`, `comment_status`, `ping_status`, `post_password`, `post_name`, `to_ping`, `pinged`, `post_modified`, `post_modified_gmt`, `post_content_filtered`, `post_parent`, `guid`, `menu_order`, `post_type`, `post_mime_type`, `comment_count`) VALUES
(2529, 1, '2020-05-18 11:12:35', '2020-05-18 09:12:35', '<strong>Rozmowa z dr Anną Budzanowską, podsekretarzem stanu w Ministerstwie Nauki i Szkolnictwa Wyższego </strong>\n<h2>Kształcenie zdalne, które musieliśmy wprowadzić nagle na tak dużą skalę, nie jest rozwiązaniem docelowym. To, co na czas epidemii okazało się optymalną konstrukcją, stworzoną i wykorzystywaną w sytuacji nadzwyczajnej, w przyszłości może być sposobem alternatywnym lub uzupełniającym.</h2>\n<strong><b>Czy możemy mówić o zamknięciu uczelni w wyniku epidemii? </b></strong>\n\nNie. W formie tradycyjnej wydają się nam wymarłe, ale w formie zdalnej żyją pełnią życia, ujawniają obszary, o których dotychczas nie mieliśmy pojęcia lub mieliśmy tylko mgliste wyobrażenia. One zaczęły funkcjonować w innej przestrzeni – wirtualnej. Wprowadzenie ograniczeń w funkcjonowaniu uczelni nie oznacza, że są one zamknięte. Zawieszone zostało tradycyjne kształcenie, natomiast nadal prowadzone są zajęcia, tyle że w formie zdalnej. Działy IT uczelni mocno przyspieszyły. Gdyby nie one, przejście do nowego typu funkcjonowania nie byłoby możliwe. Administracja też przeszła na inny poziom, musiała się całkowicie przebudować. Rektorzy mają obowiązek zapewnienia funkcjonowania uczelni, ale jednocześnie dla ochrony pracowników w rozporządzeniu MNiSW dopuszczono zdalne świadczenie pracy, gdy tylko jest to możliwe.\n\n<strong><b>A działalność naukowa? </b></strong>\n\nZ pewnością pandemia COVID-19 zmieniła sposób prowadzenia działalności badawczej. Jest ona kontynuowana z zachowaniem wszelkich reguł bezpieczeństwa, ale w bardzo ograniczonym zakresie. Obecnie naukowcy poświęcają więcej czasu na zbieranie materiałów, pisanie artykułów czy recenzowanie prac. Choć wielu z nich rzadziej przebywa w laboratoriach, nadal pracują zdalnie nad projektami oraz rozwijają kontakty międzynarodowe w przestrzeni online. Jak podkreślają, sytuacja, w jakiej się znaleźli, często wręcz otwiera drogę do bardziej nieformalnej i szybszej współpracy. Niemal zupełnie stanęły jednak badania doświadczalne – te, które wymagają laboratoriów, eksperymentów. Oczywiście nie licząc badań związanych z wirusami czy z ochroną zdrowia. Nie wiem, czy zrobiliśmy słusznie, jako środowisko akademickie, ograniczając tak mocno pracę w laboratoriach, ale skoro była decyzja o lockdown, to nie było innego wyjścia.\n\n<strong><b>Ministerstwo zmieniło termin i okres ewaluacji działalności naukowej. </b></strong>\n\nMamy oczywiście świadomość, że dynamika działalności naukowej w wielu obszarach uległa spowolnieniu z uwagi na pandemię. Analizowaliśmy to, co się dzieje na świecie w zakresie mobilności i badań. W tej chwili została zawieszona współpraca międzynarodowa w formule tradycyjnej, zamknięto ogromną część laboratoriów, nawet nasze krajowe są wyłączone z normalnego trybu pracy. Wiele wskazuje na to, że szybko nie wrócimy do stanu sprzed epidemii. Fikcją byłoby twierdzenie, że możemy utrzymać termin ewaluacji. Przesunięcie o rok terminu najbliższej ewaluacji jakości działalności naukowej oraz objęcie nią pięciu zamiast czterech lat jest racjonalną odpowiedzią na to, co się dzieje w nauce. Przygotowujemy teraz nowelizację rozporządzenia w sprawie ewaluacji. Chciałabym zapewnić, że jej celem nie jest wprowadzanie istotnych zmian do zasadniczych elementów ewaluacji. Nowelizacja ma charakter w głównej mierze techniczny. Przede wszystkim dostosuje przepisy do nowego terminu ewaluacji. Ma także na celu doprecyzowanie niektórych przepisów, co jest niezbędne w świetle uwag i wątpliwości interpretacyjnych zgłaszanych przez środowisko naukowe.\n\n<strong><b>Jakie formy przybrała działalność dydaktyczna? Czy wszystkim udało się skutecznie przejść do nowej rzeczywistości? </b></strong>\n\nNa początku epidemii zrobiliśmy ankietę, żeby się zorientować, czy w ogóle rozwiązania dotyczące kształcenia zdalnego zostały wdrożone. Wyniki są optymistyczne. Uczelnie w miarę posiadanych zasobów infrastrukturalnych organizują nauczanie, wykorzystując metody i techniki kształcenia na odległość. Chodzi o to, aby sprawnie, zgodnie z przyjętym harmonogramem zakończyć semestr w tych obszarach studiów, gdzie jest to możliwe. Przykładowe narzędzia do nauczania zdalnego udostępniliśmy na stronie ministerstwa, w zakładce „Kształcenie na odległość”. Uruchomiliśmy również specjalny adres e-mail (e-learning@opi.org.pl), pod którym uczelnie mogą zgłaszać zapotrzebowanie na wsparcie merytoryczne lub organizacyjne. W wyborze odpowiednich narzędzi mają jednak całkowitą dowolność – to one wiedzą najlepiej, które metody będą dla nich najodpowiedniejsze. Niektóre korzystają z własnych platform e-learningowych, inne używają ogólnie dostępnych narzędzi, zarówno bezpłatnych, jak i komercyjnych. Uczelnie muszą nie tylko zapewnić infrastrukturę technologiczną umożliwiającą prowadzenie nauczania zdalnego oraz legalny i bezpłatny dostęp do stosowanych narzędzi wszystkim uczestnikom takiego kształcenia, ale także udzielić studentom, doktorantom oraz nauczycielom akademickim wsparcia w zakresie obsługi systemu wykorzystywanego do prowadzenia zajęć dydaktycznych online. Są też zobowiązane do zapewnienia studentom uzyskania takich samych efektów, jakie dawało kształcenie tradycyjne. Uczelnie muszą również weryfikować efekty kształcenia uzyskiwane podczas nauczania na odległość. Obecnie obowiązujące przepisy pozwalają, aby wszystkie zaliczenia i egzaminy, w tym egzaminy dyplomowe, mogły się odbywać zdalnie z wykorzystaniem technologii informatycznych. Na pewno jednak kształcenie zdalne, które musieliśmy wprowadzić nagle na tak dużą skalę, nie jest rozwiązaniem docelowym. To, co na czas epidemii okazało się optymalną konstrukcją, stworzoną i wykorzystywaną w sytuacji nadzwyczajnej, w przyszłości może być sposobem alternatywnym lub uzupełniającym. Myślę, że ten okres zmienił nasze nastawienie do kształcenia zdalnego. Być może kontraktowanie wybitnego wykładowcy z odległej uczelni do przeprowadzenia zdalnie zajęć nie będzie już budziło zdziwienia. Będą zatem pozytywne rezultaty kryzysowo wprowadzonych rozwiązań. Jakie? Zobaczymy.\n\n<strong><b>Czy w formie zdalnej da się zrealizować program kształcenia w odpowiednim zakresie i na odpowiednim poziomie? Jeśli nie, to co dalej? </b></strong>\n\nZdecydowana większość programów studiów może zostać w pełni zrealizowana w formie zdalnej, widzę takie możliwości zwłaszcza w przypadku kierunków humanistycznych, społecznych. Myślę zatem, że te kierunki zakończą zajęcia w terminie. Inaczej może być z tymi, które wymagają pracy studentów w laboratoriach czy dużej dawki zajęć praktycznych. Mam świadomość, że brak dostępu do laboratoriów może zakłócić cykl wakacyjny. Dlatego, jeśli tylko sytuacja epidemiczna na to pozwoli, będziemy starali się otwierać uczelnie tam, gdzie to możliwe i konieczne, aby odrobić przynajmniej te zajęcia, w których powstały zaległości. Uczelnie dobrze radzą sobie z sytuacją, która je dotknęła. Już planują sposób odmrożenia. Przygotowaliśmy – we współpracy ze środowiskiem i GIS – rekomendacje dotyczące przywracania pracy uczelni. Liderami tego projektu były Gdański Uniwersytet Medyczny i Politechnika Gdańska, którym bardzo dziękuję. Tak czy inaczej, studenci mają obowiązek uczestniczenia w zajęciach prowadzonych na odległość oraz wykonywania i raportowania wszystkich zleconych zadań. Obowiązkiem nauczyciela akademickiego jest natomiast przygotowanie materiałów dydaktycznych zapewniających każdemu studentowi obciążenie pracą na zajęciach, zgodnie z liczbą godzin przypisaną w planie i programie studiów. Prowadzący zajęcia musi również regularnie monitorować i dokumentować proces uczenia się studentów. Konieczna jest też weryfikacja efektów uczenia się uzyskanych podczas nauki zdalnej. Może ona zostać przeprowadzona w trybie online, przy użyciu narzędzi informatycznych.\n\n<strong><b>Czy dotyczy to także obron prac dyplomowych, a może i doktorskich? </b></strong>\n\nMoże. I mieliśmy już tego przykłady.\n\n<strong><b>Czy ministerstwo przewiduje odgórne skrócenie okresu wakacji akademickich, przedłużenie czasu trwania zajęć, zaliczania przedmiotów i zdawania egzaminów w tym roku akademickim? </b></strong>\n\nObowiązujące przepisy określają tylko daty rozpoczęcia i zakończenia roku akademickiego, który trwa, przypomnę, od 1 października do 30 września następnego roku i tych terminów nie ma potrzeby zmieniać. Organizacja roku akademickiego pozostaje w gestii uczelni i to one będą podejmować decyzję w tym zakresie. Już teraz napływają do nas sygnały o możliwych przesunięciach terminów sesji egzaminacyjnych na sierpień.\n\n<strong><b>Czy oprócz samych ustaw „covidowych”, tarcz, trzeba coś zmieniać, np. w statutach uczelni czy Prawie o szkolnictwie wyższym i nauce, aby realizować działalność uczelni i instytutów w czasie epidemii? </b></strong>\n\nZmiany niezbędne do zapewnienia ciągłości funkcjonowania uczelni i instytutów w warunkach epidemii zostały już wprowadzone. Należą do nich choćby rozwiązania umożliwiające organom uczelni i instytutów przeprowadzanie posiedzeń i głosowanie z wykorzystaniem technologii informatycznych. Obecnie trwają prace m.in. nad nowelizacją rozporządzenia w sprawie studiów, które ma ułatwić prowadzenie dokumentacji przebiegu studiów z wykorzystaniem narzędzi informatycznych. O nowelizacji swoich aktów wewnętrznych uczelnie czy instytuty powinny decydować samodzielnie. Np. w związku z przesunięciem terminu egzaminów maturalnych i rezygnacji z ich części ustnej, do nowych rozstrzygnięć powinny być dostosowane uchwały rekrutacyjne na rok akademicki 2020/2021.\n\n<strong><b>Jak sobie pani wyobraża rekrutację na studia na kolejny rok akademicki? </b></strong>\n\nJestem dobrej myśli. Już kilka tygodni temu Konferencja Rektorów Akademickich Szkół Polskich informowała, że uczelnie są gotowe czekać na wyniki matur i tak zorganizować proces rekrutacji, żeby przeprowadzić go jak najsprawniej. Oczywiście liczymy się z tym, że późne wyniki matur, w tym egzaminów poprawkowych, mogą spowodować niewielkie przesunięcia terminów rozpoczęcia zajęć na studiach, ale są one do odrobienia w trakcie roku akademickiego.\n\n<strong><b>Akurat mamy wybory rektorów. Jak ich przebieg ocenia ministerstwo nauki? </b></strong>\n\nWybory rektorskie w czasie pandemii są nowym doświadczeniem dla uczelni. Społeczność akademicka jest przyzwyczajona do tradycyjnych form demokracji. Już reforma otworzyła wiele nowych obszarów, a tu nagle kolejne zmiany! Doskonale rozumiem obawy uczeni, które nie chciały w ogóle podjąć dyskusji na temat wyborów zdalnych z wykorzystaniem narzędzi elektronicznych. Argumenty były bardzo różne, choćby brak zaufania do narzędzi informatycznych czy trudności w prowadzeniu kampanii wyborczych. Wydaje się, że koniec końców uda się je przeprowadzić.\n\n<strong><b>Jednak wybory w przemyskiej uczelni zawodowej zostały anulowane… </b></strong>\n\nTak, z powodów formalnych. Jak dotąd nie mamy innych niepokojących sygnałów. Niemniej skierowaliśmy do szkół wyższych zapytanie ankietowe w celu ustalenia, czy proces wyborczy nie jest u nich zagrożony. Zalecamy, aby jednak zagwarantować w statutach formę głosowania zdalnego, bo przed nami kolejne wybory innych organów uczelni, a nie wiemy, kiedy epidemia się skończy i czy nie powróci. W ostatnich dniach niemal codziennie napływają do ministerstwa informacje o wyłonieniu kolejnych rektorów. Wybory zakończyły się już w ponad jednej czwartej szkół wyższych nadzorowanych przez MNiSW. Przypomnę, że ostateczny wybór rektora powinien się zakończyć w takim terminie, aby elekt mógł objąć urząd 1 września. Zatem uczelnie mają jeszcze trochę czasu i sądzę, że pomimo różnorodnych trudności wszystkim uda się w ustawowym czasie wyłonić nowe władze.\n\n<strong><b>Czy stan epidemii zamraża postępowania awansowe, czy też toczą się one dalej? Czy ewentualne zdalne obrony doktoratów nie zostaną potem zakwestionowane? </b></strong>\n\nWprowadziliśmy regulacje prawne umożliwiające prowadzenie, kontynuację postępowań awansowych w trybie zdalnym, tj. z wykorzystaniem technologii informatycznych. Dotyczy to również postępowań toczących się przed Radą Doskonałości Naukowej oraz Centralną Komisją do spraw Stopni i Tytułów. To od podmiotów przeprowadzających postępowania zależy, czy z tego skorzystają. Możliwość zdalnej obrony rozprawy doktorskiej wynika wprost z przepisów i nie należy się obawiać zakwestionowania jej wyniku. W ramach prac nad tzw. tarczą 3.0 udało się także zrealizować postulat środowiska doktorantów, aby wydłużyć o rok termin, w którym niezakończone przewody doktorskie, wszczęte na poprzednich zasadach przed 30 kwietnia 2019 r., zostaną z mocy ustawy zamknięte (z 31 grudnia 2021 na 31 grudnia 2022). Ponadto zostanie przedłużony o rok okres stosowania przejściowych zasad dotyczących wymogów publikacyjnych w ramach postępowań awansowych (do 31 grudnia 2021 r.), a w przypadku osób ubiegających się o stopień doktora habilitowanego, których podstawowy dorobek oparty jest na cyklach artykułów naukowych – bezterminowo, co usuwa zgłaszane wątpliwości środowiska akademickiego dotyczące możliwości przedkładania jako minimalnego dorobku artykułów naukowych opublikowanych przed 2019 r.\n\n<strong><b>Co z umiędzynarodowieniem kształcenia i badań? Jak wielu studentów obcokrajowców pozostało w kraju, ilu wyjechało? </b></strong>\n\nCzęść studentów zagranicznych pozostała w Polsce. Okazuje się, że czują się u nas bezpiecznie. Część kontynuuje kształcenie zdalne z własnych domów, oczekując złagodzenia restrykcji epidemicznych. Z danych zebranych przez Narodową Agencję Wymiany Akademickiej wynika, że w Polsce pozostała zdecydowana większość stypendystów rządu polskiego. Tym, którzy wyjechali, ale kontynuują kształcenie z wykorzystaniem środków kształcenia na odległość, wypłacane są stypendia w niezmienionej wysokości. Dla pozostających w kraju stworzona została oferta szybkich, jednorazowych zapomóg. Aplikowało o nie już 1400 studentów zagranicznych.\n\nMNiSW monitoruje sytuację zagranicznych studentów. Cieszy nas duża liczba inicjatyw wychodzących naprzeciw potrzebom tej grupy. Uczelnie bardzo przyłożyły się do zapewnienia im odpowiednich warunków. Nie zamknięto akademików, ale rozrzedzono lokatorów; zaopiekowano się studentami zagranicznymi. Wiele uczelni obniżyło opłaty za akademiki na czas kryzysu spowodowanego epidemią, rozwijane są formy wsparcia online. Chcę za to bardzo podziękować rektorom i społecznościom uczelni.\n\n<strong><b>Co z rekrutacją zagraniczną w tej sytuacji? </b></strong>\n\nPrzewidujemy, że zdecydowana część tego procesu będzie się odbywać online. Niestety prognozowana jest również mniejsza liczba przyjęć studentów cudzoziemców, spowodowana globalnymi obostrzeniami związanymi z COVID-19. Sytuacja polskich uczelni nie jest tu wyjątkiem, z podobnymi problemami i wyzwaniami zmagają się uczelnie na całym świecie. Aby zwiększyć konkurencyjność naszych uczelni, planujemy dopuścić, aby na kierunkach studiów o profilu ogólnoakademickim do 75% efektów uczenia się (a nie, tak jak dotychczas, 50%) mogło być uzyskane na zajęciach prowadzonych z wykorzystaniem metod i technik kształcenia na odległość. Mam nadzieję, że ta zmiana pozwoli na większe uelastycznienie kształcenia i będzie miała wpływ na wybór polskich uczelni przez zagranicznych studentów.\n\n<strong><b>Epidemia zmieni naukę i szkolnictwo wyższe? </b></strong>\n\nNie wiem jak bardzo. Objawiły się jednak nowe obszary, które się dynamizują, przechodzą rewolucję cyfrową, która nie miałaby miejsca, gdyby nie wybuchła epidemia. Reformą nauki otworzyliśmy tyle nowych obszarów, że już ten dodatkowy, związany z epidemią, trudno było sobie wyobrazić. A jednak! Działalność uczelni jest poddana pewnym mechanizmom, a COVID-19 całkowicie zmienił reguły gry. Uczelnie, które przy okazji reformy przeanalizowały swą strukturę, poznały zasoby, określiły cele, przejdą dobrze także zderzenie z Covidem. Chciałam bardzo podziękować dydaktykom. Prowadzący zajęcia zdalne są dziś mistrzami świata. Szczególne podziękowania należą się paniom, które kształcąc studentów, równocześnie pomagają w lekcjach, również zdalnych, swoim pociechom. To ogromny wysiłek i warto go docenić. Z mojej strony wielkie brawa.\n<div class=\"signature\">\n\nRozmawiał Piotr Kieraciński\n\n&nbsp;\n\n</div>\n<div class=\"frame\">\n\n[caption id=\"attachment_2453\" align=\"alignnone\" width=\"208\"]<img class=\"wp-image-2453\" src=\"https://miesiecznik.forumakademickie.pl/wp-content/uploads/2020/05/dydaktycy-sa-dzis-mistrzami-swiata-fa-05-2020-scaled.jpg\" alt=\"\" width=\"208\" height=\"280\" /> Źródło: MNiSW[/caption]\n\nDr Anna Budzanowska (ur. w 1976 r.) jest absolwentką Wydziału Studiów Międzynarodowych i Politycznych Uniwersytetu Jagiellońskiego. Jej zainteresowania naukowe koncentrują się na doktrynach politycznych i prawnych, systemach ustrojowych oraz na politykach publicznych. Jest specjalistką z zakresu myśli politycznej francuskiej prawicy i stypendystką rządu francuskiego. Ukończyła również Podyplomowe Studia Menedżerskie prowadzone przez Gdańską Fundację Kształcenia Menedżerów i Uniwersytet Gdański. Była wicedyrektorem Instytutu Adama Mickiewicza, kierowała Departamentem Sportu w Ministerstwie Sportu i Turystyki oraz pełniła funkcję dyrektora ds. współpracy instytucjonalnej w Kancelarii Prezydenta. W MNiSW pracuje od 2016 r., początkowo jako dyrektor generalny, a od grudnia 2019 r. jest podsekretarzem stanu. Współtwórczyni Narodowego Kongresu Nauki oraz cyklu konferencji „Polonia Restituta. Dekalog dla Polski w 100-lecie odzyskania niepodległości”. Odpowiadała za projekty strategiczne w ministerstwie; przewodniczy pracom zespołu ds. wdrażania reformy szkolnictwa wyższego i nauki. Członek Rady Polsko-Amerykańskiej Komisji Fulbrighta z ramienia MNiSW.\n\n</div>\n&nbsp;', 'Dydaktycy  są dziś mistrzami świata ', '', 'publish', 'closed', 'closed', '', 'dydaktycy-%e2%80%a8sa-dzis-mistrzami-swiata%e2%80%a9', '', '', '2020-05-19 11:07:23', '2020-05-19 09:07:23', '', 2514, 'https://miesiecznik.forumakademickie.pl/czasopisma/dydaktycy-%e2%80%a8sa-dzis-mistrzami-swiata%e2%80%a9/', 0, 'rrp_magazine', '', 0),
(2568, 89, '2020-05-19 18:46:38', '2020-05-19 16:46:38', '', 'Zamówienie prenumeraty', '', 'private', 'closed', 'closed', '', 'zamowienie-prenumeraty-17', '', '', '2020-05-19 18:46:38', '2020-05-19 16:46:38', '', 0, 'https://miesiecznik.forumakademickie.pl/rrp_order/zamowienie-prenumeraty-17/', 0, 'rrp_order', '', 0),
(2530, 1, '2020-05-18 11:12:35', '2020-05-18 09:12:35', '[caption id=\"attachment_2474\" align=\"alignnone\" width=\"1024\"]<img class=\"size-full wp-image-2474\" src=\"https://miesiecznik.forumakademickie.pl/wp-content/uploads/2020/05/wykaz-stal-sie-bodzcem-do-zmian-tkk-2009-fa-05-2020-1024x683.jpg\" alt=\"\" width=\"1024\" height=\"683\" /> Fot. Piotr Kieraciński[/caption]\n<h2>Chcąc poruszyć problemy wydawnictw akademickich, nasza redakcja zwróciła się do dyrektorów uczelnianych oficyn wydawniczych i innych zainteresowanych osób z szeregiem pytań. Interesuje nas m.in.: jaka jest obecnie polityka uczelni wobec wydawnictw, jaki przyjmują one model biznesowy i jak się kształtują koszty, finansowanie i sprzedaż w segmencie książek akademickich. Pytaliśmy również, co się zmieniło po wprowadzeniu ministerialnego wykazu wydawców, jak wpływa na jakość książki akademickiej finansowanie ich wydawania z grantów oraz na czym mogą dzisiaj polegać dobre praktyki recenzyjne i wydawnicze. Czy zastąpienie części tytułów drukowanych publikacjami elektronicznymi poprawia sytuację książki i wydawnictw? Czego można oczekiwać od upowszechnienia platform cyfrowych? Czy książki akademickie trafiają do bibliotek publicznych? Jakie jest miejsce wydawnictwa akademickiego pośród wydawców książek naukowych? Publikujemy wypowiedzi wydawców, którym serdecznie dziękujemy za zabranie głosu.</h2>\nUczelnie mają dużą autonomię i chyba nie istnieje jeden wspólny model polityki wobec własnych wydawnictw. W większości szkół wyższych wydawnictwa są wewnętrznymi jednostkami organizacyjnymi, które podlegają rektorowi lub prorektorowi. W Politechnice Łódzkiej tak było jeszcze kilka lat temu – wtedy Wydawnictwo PŁ, jeszcze jako Wydawnictwa Naukowo-Dydaktyczne, było samodzielną jednostką i podlegało rektorowi. Ale od 2013 roku zostało włączone w struktury Biblioteki Politechniki Łódzkiej jako jeden z jej oddziałów.\n\nNaszą działalność wydawniczą określa uchwała Senatu Politechniki Łódzkiej z 1998 roku w sprawie zasad prowadzenia działalności wydawniczej. Jest to dokument, który nie uwzględnia wielu aspektów współczesnego rynku książki (zwłaszcza książki elektronicznej). Dlatego pracujemy nad nowym regulaminem, który zostanie przestawiony Senatowi Politechniki Łódzkiej oraz będzie lepiej odpowiadał rzeczywistemu modelowi działania współczesnego wydawnictwa akademickiego.\n\nSama podstawa działania prawdopodobnie nie ulegnie zmianie – wydawnictwo będzie finansowane przez uczelnię, a koszty wydania poszczególnych publikacji ponosić będą jednostki, które wydanie danego tekstu zleciły. Ustalone są stawki honorariów dla recenzentów oraz autorów skryptów i podręczników. Dystrybucja książek opierać się będzie na sklepie stacjonarnym i sprzedaży internetowej, choć liczymy na wzrost zysków z uwagi na szerszą współpracę z platformami sprzedającymi treści elektroniczne.\n<h3>Koszty, finansowanie i sprzedaż</h3>\nW Politechnice Łódzkiej finansowanie publikacji leży po stronie jednostek politechnicznych – wydziałów, katedr, instytutów itp. – i opiera się na uprzednio sporządzonym planie wydawniczym. Liczba publikacji oraz nakłady w danym roku muszą być zaplanowane również ze względu na umowę z drukarnią, choć oczywiście zdarzają się publikacje, które nie zostały wcześniej zgłoszone przez dziekanów poszczególnych wydziałów lub kierowników jednostek ogólnouczelnianych. W ostatnich latach koszty wydania książki wynosiły od kilkuset do nawet kilkunastu tysięcy złotych. Wszystko zależy od objętości, nakładu, honorariów i ceny usługi poligraficznej. Całość kosztów ponosi jednostka, która zleca wydanie publikacji. Pochodzą one z pieniędzy przeznaczonych na działalnością naukową lub dydaktyczną, ewentualnie związane są z realizowanymi projektami lub uzyskanymi grantami.\n\nKsiążki są dystrybuowane w wolnym dostępie poprzez własne platformy cyfrowe (repozytoria i bibliotekę cyfrową) albo trafiają do sprzedaży we własnej księgarni. Wszystko zależy od wstępnych ustaleń z autorami oraz od zapisów zawartych w umowach wydawniczych lub licencyjnych. Tytuły, które rokują wyższą sprzedaż (np. podręczniki), wydawane są w większych nakładach (250-500 egzemplarzy), zaś dla książek mocno specjalistycznych, które potencjalnie będą miały bardzo wąską grupę odbiorców (np. monografie przygotowywane na podstawie rozpraw habilitacyjnych), ustalane są niskie nakłady (np. 50-100 egzemplarzy). Oprócz dystrybucji we własnych kanałach książki są zamawiane przez hurtownie oraz księgarnie naukowe.\n\nAle w praktyce zmagamy się z takimi samymi problemami jak inne wydawnictwa akademickie. Nie mamy większych szans na ogólnopolską dystrybucję swoich publikacji, zwłaszcza tych, które wydawane są w językach innych niż polski. Nasze publikacje bywają mocno specjalistyczne, w związku z czym mają ograniczone grono odbiorców, a wiele z nich to prace, których wydanie wymagane jest przez uczelnię (prace doktorskie lub rozprawy habilitacyjne). Nie dysponujemy środkami na inwestycje czy prowadzenie polityki reklamowej.\n<h3>Po wprowadzeniu wykazu wydawców</h3>\nPrzede wszystkim zwiększyła się liczba zapytań o możliwość wydania monografii naukowych, materiałów konferencyjnych czy prac zbiorowych – i to nie tylko przez pracowników Politechniki Łódzkiej, ale też wiele innych instytucji oraz osób prywatnych. Chcą z nami współpracować instytucje, które nie znalazły się w ministerialnym wykazie.\n\nWykaz stał się dla nas bodźcem do zmian. Spełnialiśmy podstawowe kryteria, ale nie chcieliśmy się na tym zatrzymać. Więc po jego wprowadzeniu zaczęliśmy kłaść nacisk na ulepszenie procesu wydawniczego, jakość tekstów oraz usprawnienie procesu recenzowania. Już wcześniej opracowaliśmy zasady etyki publikacyjnej i procedury recenzowania tak, by były zgodne z wytycznymi ministerstwa i COPE, ale dodatkowo je uszczegółowiliśmy. Uporządkowaliśmy, zaktualizowaliśmy i uzupełniliśmy informacje na stronie internetowej wydawnictwa. Wprowadziliśmy dystrybucję identyfikatorów DOI, finalizujemy umowy z platformami dystrybuującymi treści cyfrowe oraz z dostawcą systemu antyplagiatowego, rozwijamy platformę bazującą na Open Journal System, na której udostępniane są elektroniczne wersje czasopism i zeszytów naukowych. Pracujemy też nad angielską wersją językową naszej strony internetowej.\n\nNa pytanie redakcji „Forum Akademickiego” jak wpływa na jakość książki akademickiej finansowanie wydawania z grantów odpowiem krótko: Utrzymujemy taką samą jakość publikacji niezależnie od źródła finansowania, a wszystkie przechodzą taki sam proces wydawniczy.\n\nPadło również pytanie o dobre praktyki recenzyjne i wydawnicze.\n\nMoim zdaniem wystarczy konsekwentnie stosować się do rekomendowanych przez ministerstwo i inne instytucje zasad związanych z procesem wydawniczym i recenzyjnym. Są one bardzo szczegółowe i precyzyjne, obejmują praktycznie każdy podmiot i każdy aspekt procesu wydawniczego. Dlatego istotne jest, aby deklarowanie przez wydawnictwo respektowania określonych zasad – na przykład wytycznych Komitetu do spraw Etyki Publikacyjnej COPE – nie było tylko pustym sloganem.\n<h3>Publikacje elektroniczne a sytuacja książki</h3>\nPrestiż wydawnictwa wciąż przekłada się na jakość publikacji, niezależnie od tego, czy będzie ona wydana jako książka elektroniczna, czy jako tradycyjna książka drukowana. W przypadku Wydawnictwa Politechniki Łódzkiej nie ma znaczenia, jaka będzie to postać, książki przechodzą taki sam proces wydawniczy i recenzyjny. Coraz więcej przemawia za tym, że publikacje elektroniczne będą odgrywać coraz większą rolę. Takiej formy poszukują studenci, taka forma umożliwia najszybszą dystrybucję treści (jest to ważne zwłaszcza w naukach technicznych) i z takiej formy coraz częściej korzystają sami naukowcy. Zjawisko to ma miejsce również w segmencie czasopism naukowych, które coraz częściej porzucają wersję drukowaną na rzecz elektronicznej i platform do kompleksowego zarządzania procesem wydawniczym.\n\nRozwój platform komercyjnych typu Amazon czy innych serwisów, które sprzedają, wypożyczają lub udostępniają elektroniczne publikacje, pokazuje, że to przyszłość rynku książki, także książki naukowej. Nie oznacza to końca książki drukowanej, ale wszystko zmierza w kierunku publikacji czytanych na ekranie telefonu, tabletu, komputera lub czytnika… Na pewno nie tratujemy ich jako wroga, nie jest to zło konieczne. Platformy cyfrowe nie tylko pomagają zwiększyć zasięg publikacji, ale również przyspieszają ich dystrybucję. Stanowią jedno z wykorzystywanych przez wydawnictwo narzędzi promocji.\n\nCzy książki akademickie trafiają do bibliotek publicznych? Wydawnictwo przekazuje egzemplarze obowiązkowe bibliotekom według ustawowego rozdzielnika, natomiast z bibliotekami publicznymi dokonujemy innego typu transakcji – czasami otrzymujemy prośby o przekazanie egzemplarzy, czasami jest to po prostu zakup przez sklep internetowy. Nie są to częste przypadki, ale się zdarzają.\n\nJakie jest miejsce wydawnictwa akademickiego wśród wydawców książek naukowych? W znacznym stopniu wydawnictwa akademickie skupiają się na publikowaniu prac pracowników macierzystych uczelni, co przekłada się na ich swoistą działalność usługową wobec uczelni. Wydają to, co jest wymagane przez uczelnię (np. rozprawy habilitacyjne, publikacje wynikające z realizowanych projektów czy materiały z konferencji), a nie to, co będzie się sprzedawać. W takich przypadkach większa część nakładu nie trafia do sprzedaży, tylko jest przekazywana do dyspozycji autora lub wydziału, który daną publikację sfinansował. W znacznie mniejszym stopniu wydawnictwa akademickie prowadzą typową działalność komercyjną – ta opiera się przede wszystkim na podręcznikach i skryptach.\n\nWobec wydawców książek naukowych (przede wszystkim ogólnopolskich wydawnictw naukowych) wydawnictwa akademickie mają znacznie słabszą pozycję na rynku, ograniczony zasięg oraz otrzymują niewielkie nakłady na aktywny i systematyczny marketing. Co nie zmienia faktu, że są niezbędnym ogniwem funkcjonowania każdej uczelni.\n<div class=\"signature\">\n\nMgr Jolanta Szczepaniak, redaktor i kierownik zespołu Wydawnictwa Politechniki Łódzkiej\n\n</div>', 'Wykaz  stał się bodźcem do zmian ', '&nbsp;\n\nW Politechnice Łódzkiej finansowanie publikacji leży po stronie jednostek politechnicznych – wydziałów, katedr, instytutów itp. – i opiera się na uprzednio sporządzonym planie wydawniczym. (...) W ostatnich latach koszty wydania książki wynosiły od kilkuset do nawet kilkunastu tysięcy złotych. (...)<img class=\"alignnone size-medium wp-image-2449\" src=\"https://miesiecznik.forumakademickie.pl/wp-content/uploads/2020/05/jakosc-jest-najwazniejsza-krak-salon-wydawcow-akad-2009-fa-05-2020-300x200.jpg\" alt=\"\" width=\"300\" height=\"200\" /> Całość kosztów ponosi jednostka, która zleca wydanie publikacji.', 'publish', 'closed', 'closed', '', 'wykaz-%e2%80%a8stal-sie-bodzcem-do-zmian%e2%80%a9', '', '', '2020-06-26 15:15:39', '2020-06-26 13:15:39', '', 2514, 'https://miesiecznik.forumakademickie.pl/czasopisma/wykaz-%e2%80%a8stal-sie-bodzcem-do-zmian%e2%80%a9/', 0, 'rrp_magazine', '', 0),
(2531, 1, '2020-05-18 11:12:35', '2020-05-18 09:12:35', '<strong>Rozmowa z Ewą Bluszcz, dyrektorem i redaktorem naczelnym  Wydawnictwa Uniwersytetu Łódzkiego </strong>\n<h2>Wydawnictwa akademickie w Polsce są obecnie najważniejszym, specjalistycznym i sprofesjonalizowanym miejscem publikowania wyników badań naukowych.</h2>\n[caption id=\"attachment_2460\" align=\"alignnone\" width=\"228\"]<img class=\"size-full wp-image-2460\" src=\"https://miesiecznik.forumakademickie.pl/wp-content/uploads/2020/05/tresci-naukowe-sa-dobrem-publicznym-zrodlo-olszyn24-com-fa-05-2020.jpg\" alt=\"\" width=\"228\" height=\"374\" /> Źródło: olsztyn24.com[/caption]\n\n<strong><b>Jak można określić politykę, którą prowadzą władze Uniwersytetu Łódzkiego wobec swojego wydawnictwa? </b></strong>\n\nWydawnictwo jest bardzo mocno wspierane przez władze Uniwersytetu Łódzkiego i przez władze poszczególnych wydziałów uczelni, zarówno merytorycznie, jak i finansowo. Kwestie publikowania utworów pracowników uniwersytetu i autorów niebędących pracownikami UŁ zostały precyzyjnie uregulowane w specjalnym zarządzeniu rektora i w regulaminie zarządzania prawami własności intelektualnej naszej uczelni. Mówi się w nich o tzw. prawie pierwszeństwa publikowania, wskazuje na tryb zwolnienia z prawa pierwszeństwa publikowania i reguluje również kwestie związane z organizacją wydawania czasopism naukowych.\n\nWydawnictwo razem z władzami uczelni uruchomiło specjalny program wspierania rozwoju czasopism naukowych afiliowanych przy UŁ, który razem z programami ministerialnymi pomaga redakcjom w uruchomieniu działań na rzecz podnoszenia jakości, umiędzynarodowienia, zwiększenia liczby cytowań i skutecznego aplikowania do renomowanych baz treści naukowych.\n\nOczywiście nie wszystko da się uregulować, zakres tematyczny i formalny naszych publikacji jest tak szeroki, że istnieje konieczność stosowania rozwiązań zindywidualizowanych. Mamy na taką okoliczność kilka opracowanych rozwiązań organizacyjnych.\n\n<strong>Co państwo robią, aby podnieść poziom czasopism?</strong>\n\nZa poziom merytoryczny i konkurencyjność treściową odpowiadają redakcje czasopism, w szczególności jest to główna odpowiedzialność redaktora naczelnego. Jednak jest też cała skomplikowana sfera administracyjna i organizacyjna działalności czasopism, od której zależy m.in. skuteczność w aplikowaniu do baz referencyjnych. Obecność w bazach wskazanych przez Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego i wskaźniki cytowalności przekładają się bezpośrednio na ocenę jakości czasopisma. Uniwersytet Łódzki stworzył swój własny program wsparcia czasopism, odmienny od ministerialnego, bo obejmujący działania przede wszystkim na rzecz wzmocnienia profesjonalizacji cyklu wydawniczego, rozwoju narzędzi na rzecz zarządzania procesem publikacyjnym, w tym inwestycje w platformy elektroniczne, takie jak Digital Commons by Elsevier i Open Journal Systems, które umożliwiają zdalne sterowanie procesem dostarczania, oceny, selekcji, redagowania i upowszechniania (w tym promowania) treści artykułów naukowych. Chcielibyśmy, by nasze teksty były widoczne i błyskawicznie dostępne dla naukowców z całego świata, by autorzy postrzegali Uniwersytet Łódzki jako prestiżowe miejsce publikowania, a w konsekwencji, by nasi autorzy byli szeroko cytowani w innych publikacjach naukowych.\n\n<strong>Wróćmy do książek. Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego należy do niewielkiej grupy oficyn uczelnianych, których oferta wybiega poza krąg odbiorców specjalistów. A więc nie tylko monografie i zbiorówki pokonferencyjne, lecz także książka popularnonaukowa, poradniki… Czy taki profil i zarazem model biznesowy uda się w przyszłości utrzymać?</strong>\n\nGłównym zadaniem Wydawnictwa UŁ jest oczywiście wydawanie książek naukowych i te stanowią 95% naszej produkcji. Opracowujemy i wydajemy również serie o bardziej popularnym charakterze, gdyż daje to dużo szersze możliwości promowania wiedzy naszych naukowców. W ten sposób zdobywamy nowych odbiorców, którzy zachęceni sięgną być może kiedyś po bardziej wymagającą literaturę, a w każdym razie zapamiętają, że można jej szukać w naszym wydawnictwie. Nasi naukowcy współtworzą z nami serie popularnonaukowe, wspomagają nas fachową wiedzą i wspólnie staramy się wypracować model książki popularnej tworzonej z myślą o szerokim odbiorcy. Może uda nam się wypracować taką polską formułę popularyzowania wiedzy, która zmniejszy uzależnienie od tłumaczeń literatury obcej, głównie anglojęzycznej. Nie sądzę, byśmy kiedykolwiek zostali wydawnictwem poradnikowym, nie jest to naszym celem. Przygotowaliśmy parę krótkich poradników dla seniorów w ramach serii „Jesień Życia”, ale główną motywacją wydawniczą był fakt, że uniwersytet prowadzi w tym zakresie badania socjologiczne i demograficzne. Mamy wielu specjalistów piszących poważne monografie dotyczące procesów starzenia się społeczeństwa. Dlaczego nie skorzystać z ich wiedzy, z ich kontaktów w środowisku zajmującym się tą problematyką? Podobnie jest z tematyką biznesową. Nie kreowaliśmy poradników, chodziło nam raczej o publikacje eksperckie dla praktyków, napisane „przy okazji” konferencji i seminariów uniwersyteckich, jak np. seria „Akademia Samorządowa”. Na naszym wydziale pedagogicznym pojawiły się badania dotyczące rozwoju krytycznego myślenia u dzieci, których wyniki są sformułowane w programie „Edukacja dla Mądrości”. Pomyśleliśmy, że to znakomity materiał dla nauczycieli i rodziców, że trzeba to koniecznie spopularyzować i wydać w takiej formie, aby mogli z tych opracowań korzystać. Takich przykładów jest wiele.\n\nNasz model biznesowy jest bardzo prosty, wydajemy te publikacje tanio. Książki mają małą objętość i są zręcznie zaprojektowane, tak aby nie generowały nadmiernych kosztów graficznych i kosztów druku, zaś treści autorskie, do których – trzeba przyznać – mamy ułatwiony dostęp, pisane są specjalnie dla nas przez autorów uniwersyteckich. Stawki autorskie są ustalone dla całego uniwersytetu w specjalnym zarządzeniu rektora. Mam nadzieję, że wyjaśniłam, dlaczego wydajemy nie tylko literaturę naukową i dlaczego ta aktywność wydawnicza przynosi korzyści zarówno Uniwersytetowi Łódzkiemu, jak i czytelnikom, i powinna być utrzymana w przyszłości.\n\n<strong><b>Jak się kształtują koszty, finansowanie i sprzedaż w segmencie książek akademickich? </b></strong>\n\nTo pytanie na rozległy raport. Odpowiem więc nieco skrótowo, że publikacje naukowe będące wynikiem prac badawczych naukowców zatrudnionych na danej uczelni finansowane są ze środków uczelni i – częściowo – z przychodów ze sprzedaży wypracowywanych przez wydawnictwo akademickie. Innym źródłem finansowania są granty badawcze realizowane w ramach różnych programów i projektów naukowych, na które organizowane są konkursy ministerialne. Sprzedaż monografii naukowych uzależniona jest na ogół od tematyki badań, na niektóre treści jest większy popyt, na niektóre mniejszy. Warto jednak przypomnieć, że treści naukowe jako dobro publiczne powinny być – zgodnie z zaleceniami wdrażania polityki otwartego dostępu – udostępniane za darmo po zakończeniu tzw. okresu karencji. Inaczej wygląda finansowanie publikacji zamawianych przez wydawnictwo, pisanych na zlecenie. Tu model finansowy jest prosty, komercyjny, sprzedaż musi pokryć koszty wydania publikacji i minimalny zysk.\n\n<strong><b>Co się zmieniło po wprowadzeniu ministerialnego wykazu wydawców? </b></strong>\n\nWedług mnie nic. Wzrosło rozczarowanie w odniesieniu do tego narzędzia, które nie daje wydawcom publikacji naukowych żadnych konkretnych wskazówek ani co miałoby się zmienić w systemie ich pracy, by wydawnictwo „zasłużyło” na lepszą punktację, ani jak podnosić jakość publikowania. Padło hasło i na tym koniec. Wszystkie wydawnictwa akademickie zostały zakwalifikowane do jednej grupy punktowej i potraktowane na równi z małymi oficynami wydającymi kilka publikacji rocznie. Nie rozumiemy, jakie kryteria zostały wzięte pod uwagę przy tworzeniu tej listy.\n\n<strong><b>Czy zastąpienie części tytułów drukowanych publikacjami elektronicznymi poprawia sytuację książki i wydawnictw? </b></strong>\n\nOczywiście, wzrasta dostępność publikacji, łatwiej z nich korzystać, wyszukiwać treści, dzielić się nimi i przetwarzać. Pod warunkiem, że narzędzia elektroniczne są sprawne i rzeczywiście wypełnione dobrymi treściami. Czasem słyszę od kolegów z naszego działu deponowania treści elektronicznych, że wykonują nadmiarową pracę, wysyłając do różnych baz tematycznych, które być może powinny być już dawno zagregowane z innymi, co ułatwiłoby czytelnikom przeszukiwanie i dostęp. A co do publikacji drukowanych, sądzę, że zawsze będzie na nie popyt, jednak w przypadku książek naukowych to będzie coraz mniej znaczący kanał udostępniania.\n\n<strong><b>Jakie jest miejsce wydawnictwa akademickiego wśród wydawców książek naukowych? </b></strong>\n\nWydawnictwa akademickie w Polsce są obecnie najważniejszym, specjalistycznym i sprofesjonalizowanym miejscem publikowania wyników badań naukowych. Żadna inna instytucja nie jest w stanie ponieść kosztów wydawania wszystkich treści naukowych, które muszą być udostępnione społeczeństwu w jak najkrótszym czasie, tak by można było z nich skorzystać. Trzeba też uwzględnić dostęp do kompetencji autorskich, dążenie do podnoszenia jakości, wiedzę o technikach recenzowania i selekcjonowania materiału do wydania. Inna jest sytuacja na świecie, istnieją duże komercyjne wydawnictwa naukowe, które gwarantują zarówno jakość, jak i sprzedawalność tytułów. Sądzę, że polskie wydawnictwa komercyjne mają z tym ogromne problemy, a ich funkcjonowanie uzależnione jest zapewne od inwestycji w inne typy publikacyjne i inne serwisy.\n<div class=\"signature\">\n\nRozmawiał Grzegorz Filip\n\n</div>', 'Treści naukowe  są dobrem publicznym ', '<img class=\"alignnone size-medium wp-image-2460\" src=\"https://miesiecznik.forumakademickie.pl/wp-content/uploads/2020/05/tresci-naukowe-sa-dobrem-publicznym-zrodlo-olszyn24-com-fa-05-2020-183x300.jpg\" alt=\"\" width=\"183\" height=\"300\" />\n\nWydawnictwa akademickie w Polsce są obecnie najważniejszym, specjalistycznym i sprofesjonalizowanym miejscem publikowania wyników badań naukowych.', 'publish', 'closed', 'closed', '', 'tresci-naukowe-%e2%80%a8sa-dobrem-publicznym%e2%80%a9', '', '', '2020-06-26 15:16:54', '2020-06-26 13:16:54', '', 2514, 'https://miesiecznik.forumakademickie.pl/czasopisma/tresci-naukowe-%e2%80%a8sa-dobrem-publicznym%e2%80%a9/', 0, 'rrp_magazine', '', 0);
INSERT INTO `wp_posts` (`ID`, `post_author`, `post_date`, `post_date_gmt`, `post_content`, `post_title`, `post_excerpt`, `post_status`, `comment_status`, `ping_status`, `post_password`, `post_name`, `to_ping`, `pinged`, `post_modified`, `post_modified_gmt`, `post_content_filtered`, `post_parent`, `guid`, `menu_order`, `post_type`, `post_mime_type`, `comment_count`) VALUES
(2532, 1, '2020-05-18 11:12:35', '2020-05-18 09:12:35', '<h2>Kontaktując się na co dzień z pracownikami naukowymi naszej i innych uczelni, mamy głęboką świadomość, że pracujemy właśnie dla nich. Jeśli osiągnięcia badaczy z UW będą znane szerszemu gronu również zagranicznych odbiorców, przełoży się to na ich docenienie na arenie międzynarodowej, na nowe ciekawe projekty badawcze, na lepszą pozycję naszej uczelni w nauce światowej.</h2>\n[caption id=\"attachment_2448\" align=\"alignnone\" width=\"1024\"]<img class=\"size-full wp-image-2448\" src=\"https://miesiecznik.forumakademickie.pl/wp-content/uploads/2020/05/jakosc-jest-najwazniejsza-klio-2010-fa-05-2020-1024x683.jpg\" alt=\"\" width=\"1024\" height=\"683\" /> Fot. Piotr Kieraciński[/caption]\n\nOficyny związane z uczelniami, takie jak Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego (WUW), z jednej strony zajmują wyjątkową pozycję wśród wydawnictw naukowych choćby z tego względu, że dla uczelni posiadanie własnego wydawnictwa jest na ogół jednym z celów statutowych. Z drugiej jednak strony na wolnym rynku wydawnictwo uczelniane nie ma żadnego handikapu – jest bowiem tylko jedną z wielu oficyn, spośród których może wybierać potencjalny autor.\n\nNie jest tak, że pracownik UW musi wydać swoją książkę akurat w WUW, chociaż wielu badaczy, z różnych względów, decyduje się na takie właśnie rozwiązanie. Czasem przeważają argumenty o charakterze – powiedzmy – „ideologicznym”, które można podsumować stwierdzeniem: „Moja uczelnia, moje wydawnictwo”. Z pewnością wiele zależy od wcześniejszych doświadczeń. Obserwujemy wyraźną prawidłowość, że autorzy, którzy raz wydali u nas książkę, nie tylko chętnie wracają z kolejnymi publikacjami, lecz także polecają nas swoim koleżankom i kolegom. Wielu naszych autorów podkreśla też, że przy aplikowaniu o granty krajowe i zagraniczne podanie WUW jako potencjalnego wydawcy stanowi dodatkowy atut w postępowaniu kwalifikacyjnym. Nie bez znaczenia jest również fakt, że obecny zespół rektorski uniwersytetu zdecydowanie popiera i rekomenduje pracownikom wydawanie publikacji w WUW, czemu daje wyraz przy różnych okazjach.\n\nPublikują u nas jednak również badacze z innych uczelni, deklarując, że zależy im na rzetelnym procesie wydawniczym, który gwarantuje marka Wydawnictw Uniwersytetu Warszawskiego. Współpracują z nami chętnie (i długofalowo) także różne instytucje zewnętrzne, m.in. Instytut Francuski czy Niemiecki Instytut Historyczny.\n<h3>Zależy od formy dystrybucji</h3>\nW funkcjonowaniu każdego wydawnictwa – i wydawca akademicki nie jest tu wyjątkiem – są pewne kluczowe kwestie, które szczególnie interesują autorów. Jedną z nich jest nakład publikacji. Ci, którzy pamiętają czasy wielotysięcznych nakładów, zwykle są rozczarowani, słysząc, że obecnie książek akademickich sprzedaje się nieporównywalnie mniej. Oczywiście WUW ma w ofercie prawdziwe evergreeny (np. Mitologia Słowian Aleksandra Gieysztora czy Jak napisać pracę dyplomową. Poradnik dla humanistów Umberta Eco), które od kilku lat są systematycznie dodrukowywane i sprzedają się w sporych, jak na książkę akademicką, nakładach. Jednak w większości przypadków pierwsze nakłady naszych publikacji sięgają maksymalnie kilkuset egzemplarzy.\n\nWarto dodać, że nakład w dużej mierze zależy też od formy dystrybucji. Jeśli publikacja pojawia się od razu w otwartym dostępie, przeważnie w ogóle nie przewidujemy sprzedaży nakładu papierowego. Z naszych doświadczeń wynika, że w takiej sytuacji zainteresowanie książką w formie tradycyjnej jest znikome. Podobnie jeśli publikacja jest wydawana w języku obcym, zazwyczaj planujemy niewielki nakład (maksymalnie do stu egzemplarzy), ponieważ rynek polski nie jest w stanie wchłonąć większej liczby takich książek wydanych w formie tradycyjnej. W przypadku książek obcojęzycznych zdecydowanie stawiamy na sprzedaż e-booków.\n\nObecnie coraz częściej nasi autorzy deklarują, że zależy im na możliwości udostępnienia publikacji w otwartym dostępie nie od razu, tylko po pewnym czasie od wydania. Z jednej strony chcą, żeby książka znalazła się w tradycyjnych kanałach dystrybucji i trafiła do księgarń, z drugiej – są często zobligowani sugestiami lub wręcz wymaganiami macierzystej jednostki, która oczekuje od nich szerszego udostępniania wyników pracy. Jako wydawca akademicki mamy przede wszystkim służyć interesom badaczy, którzy u nas publikują, dlatego w takich przypadkach przyjmujemy pośredni model działania: planujemy nieco mniejszy nakład, do sprzedaży w ciągu roku, a po tym czasie akceptujemy udostępnienie dzieła w otwartym dostępie.\n<h3>Doceniają sprawną dystrybucję</h3>\nKolejnym ważnym czynnikiem wpływającym na model funkcjonowania WUW jest przyjęte niegdyś założenie, że wydawnictwo nie czerpie zysków ze sprzedaży książek pracowników naukowych UW, a przynajmniej nie w przypadku pierwszych wydań. Po oszacowaniu nakładu handlowego i wyliczeniu kosztu wydania publikacji odejmujemy od niego tzw. zwrot z rynku, czyli kwotę, którą spodziewamy się odzyskać po sprzedaniu nakładu. Kwotę tę wydawnictwo niejako „kredytuje”. Różnicę między kosztem wydania a zwrotem z rynku musi pokryć dotacja. Po sprzedaniu całego nakładu odzyskujemy zatem tylko nasz wkład początkowy.\n\nWprowadzenie ministerialnego wykazu wydawnictw w 2019 roku nie przyniosło zasadniczych zmian w naszej działalności. Już wcześniej stosowaliśmy ściśle określone procedury związane z recenzowaniem i opracowywaniem publikacji. W przypadku wydawcy o ustalonej renomie, takiego jak WUW, trudno też mówić o nagłym przypływie autorów w wyniku znalezienia się na liście.\n\nObserwujemy za to zwiększone zainteresowanie działaniami podejmowanymi przez WUW w związku z realizacją wytycznych Ustawy 2.0 w zakresie zwiększania cytowalności publikacji. Między innymi już od roku nadajemy numery DOI nie tylko artykułom w czasopismach, ale również wszystkim publikacjom książkowym, w tym poszczególnym tekstom w tomach zbiorowych. Od kilku lat wprowadzamy też nasze publikacje do bazy CEEOL (co często jest wymogiem w przypadku grantów). W zeszłym roku zgłosiliśmy publikacje książkowe WUW do baz Scopus i Web of Science i zostaliśmy przez nie zaakceptowani (obecnie trwa wielomiesięczna procedura zmierzająca do pojawienia się naszych publikacji w tych bazach). Członkowie zespołu WUW zaangażowani w nadawanie numerów DOI czy aplikowanie do międzynarodowych baz nie generują bezpośrednich zysków dla wydawnictwa, niemniej jednak wiemy, że ich działania to inwestycja czasu i zasobów ludzkich na rzecz uczelni i jej pracowników.\n\nAutorzy coraz bardziej doceniają też sprawną dystrybucję naszych publikacji (własna księgarnia internetowa, współpraca z jedną z największych polskich hurtowni – Azymut, z księgarniami internetowymi w zakresie sprzedaży e-booków). Dostępność książki staje się bowiem obecnie istotnym elementem w ocenie wydawcy.\n\nPublikacje WUW są dotowane albo przez uczelnię (ze środków pozostających w dyspozycji rektora/wydziału/instytutu), albo z grantów, czasem z dotacji od instytucji zewnętrznych. Sposób finansowania nie wpływa jednak w żaden sposób na jakość usługi wydawniczej. W WUW dobre praktyki wydawnicze są takie same w przypadku każdej publikacji. Obowiązują dwie recenzje wydawnicze, które zamawiamy u niezależnych recenzentów, niezwiązanych z macierzystą uczelnią autora. Otrzymują oni z WUW konkretne wskazówki co do kształtu recenzji, aby uniknąć opinii o charakterze zbyt ogólnym. Od autora oczekujemy merytorycznej odpowiedzi na recenzję. Recenzje stanowią decydujące kryterium przy podejmowaniu decyzji o włączeniu książki do planu wydawniczego WUW; w przypadku negatywnych opinii recenzentów pracy nie przyjmujemy. Następnie każda publikacja przechodzi proces redakcyjny, który w WUW obejmuje opracowanie redakcyjne tekstu przez doświadczonego redaktora merytorycznego (przed składem) oraz dwie korekty redakcyjne i rewizję (po składzie). Każdą publikacją opiekuje się redaktor prowadzący WUW, zarówno dbając o kwestie organizacyjne (terminowość prac, sprawy formalnoprawne), jak i sprawując nadzór merytoryczny nad pracą redaktorów, korektorów oraz składu. Mimo rozmaitych dyskusji na ten temat stoimy zdecydowanie na stanowisku, że skracanie procesu odbija się poważnie na jakości publikacji. Wydajemy książki w rozsądnych, kilkumiesięcznych terminach, jeśli jednak autor oczekuje wydania swojego tekstu w ciągu miesiąca – najlepiej razem z recenzjami, bo i takie przypadki się zdarzały – musi się liczyć z odmową. Na tym właśnie polegają dobre praktyki wydawnicze. Niestety, naszym zdaniem ten aspekt pracy wydawnictwa jest wciąż niedoceniany przez gremia decydujące o ocenie wydawcy.\n\n[caption id=\"attachment_2449\" align=\"alignnone\" width=\"1024\"]<img class=\"size-full wp-image-2449\" src=\"https://miesiecznik.forumakademickie.pl/wp-content/uploads/2020/05/jakosc-jest-najwazniejsza-krak-salon-wydawcow-akad-2009-fa-05-2020-1024x683.jpg\" alt=\"\" width=\"1024\" height=\"683\" /> Fot. Piotr Kieraciński[/caption]\n<h3>Usługa druku na życzenie</h3>\nJeszcze kilka lat temu e-book nie był oczywistą formą wydania publikacji naukowej. Od kilku lat w WUW jest normą, że równocześnie wydajemy książkę w postaci tradycyjnej oraz elektronicznej. Sprzedaż e-booków z roku na rok wzrasta, nie są to jednak liczby, które miałyby znaczący wpływ na wynik finansowy. Obecnie nie można jeszcze mówić o zastąpieniu książek drukowanych elektronicznymi, w przeważającej mierze formy te występują równolegle, choć publikacji w postaci wyłącznie elektronicznej powoli przybywa. Zdarza się nam jednak również tak, że autorzy, którym zależy na wydaniu w formie elektronicznej i w otwartym dostępie, chcieliby zachować możliwość druku pewnej liczby egzemplarzy w późniejszym terminie – na wypadek pojawienia się zainteresowania wersją papierową. Najwyraźniej autorom też trudno się całkowicie rozstać z tradycyjną formą publikacji. Dla takich osób i instytucji uruchomiliśmy trzy lata temu usługę druku na życzenie.\n\nZ punktu widzenia odbiorcy upowszechnienie platform cyfrowych z pewnością ułatwia dostęp do poszukiwanych tekstów. Z punktu widzenia wydawcy natomiast, jeśli zwiększa się obecność publikacji na platformach otwartego czy nawet półotwartego dostępu, znacząco wpływa to na poziom finansowania działalności wydawniczej. W takim modelu, jaki stosuje WUW, przy publikacji w otwartym dostępie dotacja musi pokryć całkowity koszt wydania, ponieważ nie pojawia się zwrot z rynku. Brak sprzedaży powoduje zatem wzrost kosztów wydania. Już teraz, kiedy porównujemy publikacje wydawane w otwartym dostępie z publikacjami o podobnych parametrach, ale przeznaczonymi do sprzedaży, widzimy wyraźnie, że różnica w kosztach może być znacząca.\n\nOprócz podstawowych kanałów dystrybucyjnych, takich jak sprzedaż za pośrednictwem własnej księgarni internetowej czy poprzez hurtownię, publikacje WUW trafiają też oczywiście do obiegu bibliotecznego. Realizujemy obowiązek ustawowy, rozsyłając egzemplarze obowiązkowe, dzięki czemu nasze książki są dostępne w największych bibliotekach w kraju. Dodatkowe egzemplarze – na mocy wieloletniej umowy – otrzymuje od nas biblioteka macierzystej uczelni, czyli BUW. Jeśli chodzi o sposób docierania do innych odbiorców instytucjonalnych, jak np. biblioteki publiczne, to hurtownia Azymut rozsyła newsletter zawierający wszystkie nowości zarówno do księgarzy, jak i do innych odbiorców – od nich zależy, czy zamówią daną książkę, czy też nie. My ze swej strony prężnie prowadzimy też działalność informacyjną w naszych mediach społecznościowych (Facebook, Twitter, Instagram), dzięki czemu możemy szybko przekazać informacje o nowościach i dotrzeć z nimi do szerszego grona zainteresowanych odbiorców, zarówno instytucjonalnych, jak i indywidualnych.\n<h3>Oczekuje się postawy misyjnej</h3>\nSpecyfiką wydawnictwa akademickiego jest jego umiejscowienie w obrębie uczelni. Niezależnie od istniejących różnic między poszczególnymi uczelniami, związanych z zarządzaniem takim wydawnictwem czy z modelem jego finansowania, od wydawnictwa uczelnianego oczekuje się zwykle swego rodzaju postawy misyjnej. Oczywiście musi ono – podobnie jak każde inne wydawnictwo naukowe – prowadzić określoną politykę finansową, tak aby jego działalność się bilansowała, niemniej jednak wsparcie uczelni pozwala na nieco większą elastyczność. Możemy zatem wydać wybitną, lecz wąsko specjalistyczną publikację w bardzo małym nakładzie czy zainwestować w tłumaczenie ważnej książki autorstwa zagranicznego badacza, bez pewności, że ta inwestycja się zwróci. Dzięki współfinansowaniu przez uniwersytet możemy też stale poszerzać naszą ofertę publikacji w językach obcych, co bardzo pozytywnie wpływa na odbiór WUW jako oficyny realizującej misję podniesienia poziomu cytowalności oraz umiędzynarodowienia publikacji polskich naukowców. W przypadku Uniwersytetu Warszawskiego, który w ubiegłym roku akademickim uzyskał status uniwersytetu badawczego, istnienie sprawnie funkcjonującego wydawnictwa wydającego książki rzetelnie, z zachowaniem wszelkich zasad dobrego edytorstwa naukowego, jest szczególnie istotne. Kontaktując się na co dzień z pracownikami naukowymi naszej i innych uczelni, mamy głęboką świadomość, że pracujemy właśnie dla nich. Jeśli osiągnięcia badaczy z UW będą znane szerszemu gronu również zagranicznych odbiorców, przełoży się to na ich docenienie na arenie międzynarodowej, na nowe ciekawe projekty badawcze, na lepszą pozycję naszej uczelni w nauce światowej – i w tym wszystkim my, jako wydawnictwo akademickie, powinniśmy mieć swój udział.\n<div class=\"signature\">\n\nBeata Jankowiak-Konik pełni obowiązki dyrektora Wydawnictw Uniwersytetu Warszawskiego\n\n</div>', 'Jakość jest najważniejsza ', '<img class=\"alignnone size-medium wp-image-2448\" src=\"https://miesiecznik.forumakademickie.pl/wp-content/uploads/2020/05/jakosc-jest-najwazniejsza-klio-2010-fa-05-2020-300x200.jpg\" alt=\"\" width=\"300\" height=\"200\" />\n\nKontaktując się na co dzień z pracownikami naukowymi naszej i innych uczelni, mamy głęboką świadomość, że pracujemy właśnie dla nich. Jeśli osiągnięcia badaczy z UW będą znane szerszemu gronu również zagranicznych odbiorców, przełoży się to na ich docenienie na arenie międzynarodowej, na nowe ciekawe projekty badawcze, na lepszą pozycję naszej uczelni w nauce światowej.', 'publish', 'closed', 'closed', '', 'jakosc-jest-najwazniejsza%e2%80%a9', '', '', '2020-06-26 15:18:02', '2020-06-26 13:18:02', '', 2514, 'https://miesiecznik.forumakademickie.pl/czasopisma/jakosc-jest-najwazniejsza%e2%80%a9/', 0, 'rrp_magazine', '', 0),
(2590, 1, '2020-06-17 07:33:36', '2020-06-17 05:33:36', '', 'artysta-na-politechnice4-fa-06-2020', '', 'inherit', 'open', 'closed', '', 'artysta-na-politechnice4-fa-06-2020', '', '', '2020-06-17 07:33:36', '2020-06-17 05:33:36', '', 0, 'https://miesiecznik.forumakademickie.pl/wp-content/uploads/2020/06/artysta-na-politechnice4-fa-06-2020.jpg', 0, 'attachment', 'image/jpeg', 0),
(2533, 1, '2020-05-18 11:12:35', '2020-05-18 09:12:35', '<h2>Nie jest oczywiście tak, że w polskiej nauce nie było i nie ma mistrzów i nauczycieli, którzy mogli i mogą konkurować z zagranicznymi uczonymi. Można ich bowiem znaleźć nie tylko w odległej przeszłości, ale i w czasach nam bliższych.</h2>\n[caption id=\"attachment_2501\" align=\"alignnone\" width=\"740\"]<img class=\"size-full wp-image-2501\" src=\"https://miesiecznik.forumakademickie.pl/wp-content/uploads/2020/05/mistrzowie-i-nauczyciele-w-nauce-fa-05-2020-740x1024.jpg\" alt=\"\" width=\"740\" height=\"1024\" /> Rys. Sławomir Makal[/caption]\n\nW czasach tak wielu zmian, z jakimi mamy obecnie do czynienia, niełatwo znaleźć akademickich mistrzów i nauczycieli, którzy potrafią przetrwać nieco dłużej niż jedno czy dwa pokolenia. Łatwiej natomiast znaleźć znaczących uczonych przekonanych, że zawodowy sukces zawdzięczają w głównej mierze swoim zdolnościom i pracowitości. Jednak nawet oni czasami skłonni są przyznać, że „szlifowali” talenty i zdobywali doświadczenie u jakichś mistrzów. Tak czy inaczej, również dzisiaj w nauce trudno się obejść bez autentycznych mistrzów i nauczycieli.\n<h3>Mistrzowie z przeszłości</h3>\nStosunkowo łatwo ich wskazać filozofom – nie tylko dlatego, że mieli ich wielu, ale także, a nawet przede wszystkim dlatego, że ten rodzaj relacji, jaki występował i występuje między mistrzem i nauczycielem oraz jego uczniami, był w znacznej mierze wykreowany przez starożytnych filozofów, a później został zaakceptowany w akademickiej kulturze. Jednym z takich filozoficznych mistrzów był Sokrates (469–399 p.n.e.). Wszystkie informacje na temat jego poglądów pochodzą z drugiej ręki, bowiem nie pozostawił żadnego świadectwa pisanego (prawdopodobnie był niepiśmienny). Jak często bywa w takich sytuacjach, wizerunek tego filozofa pojawiający się w przekazach jest rozbieżny. W świetle relacji bezpośredniego ucznia, Platona (ok. 428–347 p.n.e.), był on nie tylko wielkim filozofem, lecz także nauczycielem, który chciał i potrafił dzielić się mądrością z każdym, nawet z tymi, których przypadkowo spotykał na ulicach ówczesnych Aten. Podobnie postrzegał go po wielu wiekach Georg W.F. Hegel (1770-1831). W jego Wykładach z historii filozofii Sokrates przedstawiany jest jako „jedna z owych posągowych postaci, które wykute są z jednej bryły”, tj. „z bryły mądrości, skromności, niezłomności i prawości”. Co do tego mieli wątpliwości już niektórzy współcześni Sokratesowi, a u zaczepianych na ulicy niejednokrotnie wywoływał agresję; w Poglądach i żywotach sławnych mężów Diogenes Laertios napisał, że „bili go po twarzy i szarpali za włosy”. Równie niekorzystnie wypadał Sokrates w oczach Ateńczyków, którzy postawili go przed sądem i skazali na śmierć. Z ich punktu widzenia bowiem był on osobnikiem aspołecznym, który zamiast wykonywać wyuczony zawód kamieniarza włóczył się po mieście i deprawował młodzież filozofowaniem o bogach (że nie istnieją) oraz o ludziach (że kierują się przesądami).\n\nInteresującym przykładem mistrza i nauczyciela jest również Galileusz (wł. Galileo Galilei, 1564–1634). Do historii przeszedł nie tylko za sprawą dokonań naukowych, lecz także kilkunastoletniego procesu przed sądem inkwizycyjnym, zakończonego zmuszeniem go do wyrzeczenia się kopernikańskiego poglądu o „układzie świata”. Jego Dialog o dwu najważniejszych układach świata Ptolemeuszowym i Kopernikowym ukazuje jego mistrzostwo w myśleniu o owych „układach” i w przekonywaniu innych do poglądów Kopernika. Zanim jednak stał się mistrzem, był pilnym uczniem „w szkole” kopernikańskiej i podziwiał mistrza m.in. za zaufanie do intelektu i umiejętność korzystania z niego „we wznoszeniu się ponad zmienne świadectwo zmysłów”. Jego biograf, James Reston Jr., przedstawia go jako mistrzowskiego nauczyciela (Galileusz był wykładowcą matematyki i astronomii na uniwersytecie w Padwie), który potrafił tak wykorzystywać bogaty repertuar środków przekazu, aby trafić do przekonania uczniów (m.in. „najpierw grał na uczuciach słuchaczy, a potem odwoływał się do wiedzy jako przeciwieństwa zabobonu”). Spore mistrzostwo wykazywał również w trakcie wspomnianego procesu; w końcu jest sporą sztuką być przez tyle lat „za”, a nawet „przeciw”. Nawet wówczas, gdy już jego sędziowie się zorientowali, że w gruncie rzecz jest on za teorią Kopernika, wychodząc z sali sądowej miał ponoć powiedzieć: „A jednak się porusza”. Jest to wprawdzie tylko legenda, ale legenda jakże budująca pozytywny wizerunek tego mistrza i nauczyciela.\n<h3>Mistrzowie nowych czasów</h3>\nMyślę o tym okresie w nauce, w którym dokonano epokowych odkryć i sformułowano nowatorskie teorie, m.in. w takich dyscyplinach jak biologia ewolucyjna i fizyka teoretyczna. Te pierwsze kojarzą się przede wszystkim z takimi uczonymi jak Karol Darwin (1809–1882), natomiast te drugie z takimi jak Albert Einstein (1879–1955). Byli oni mistrzami nie tylko w różnych dyscyplinach naukowych, ale także na różny sposób.\n\nDarwin należał do tego typu uczonych, którzy do najbardziej znaczących osiągnięć dochodzą powoli; jego sztandarowa rozprawa pt. O pochodzeniu gatunków ukazała się w 1858 roku i pod niektórymi względami wymagała istotnych uzupełnień (zostały one wprowadzone w późniejszych wydaniach). Przyczyniały się do tego m.in. wyniesione z dzieciństwa oraz z okresu akademickiego kształcenia przekonania religijne (na studiach teologicznych w Cambridge otrzymał wykształcenie ortodoksyjnego anglikanina). W Autobiografii przyznał, że podczas odbytej w latach 1831-1836 podróży na pokładzie statku Beagle miał tak religijne przekonania, że był „wyśmiewany przez kilku oficerów za cytowanie Biblii jako niepodważalnego autorytetu”. W portrecie własnym wskazał również na uczonych, których uznawał za mistrzów i nauczycieli – jednym z nich był szwedzki przyrodnik Karol Linneusz (1707–1778), natomiast innym ekonomista i duchowny anglikański Thomas Malthus (1766–1834). Pojawiają się tam również nazwiska współczesnych mu uczonych, z którymi współpracował i z którymi konkurował o „palmę” pierwszeństwa w sformułowaniu teorii ewolucji (jednym z nich był Alfred Russel Wallace).\n\nDarwin nie był typem uczonego, który dobrze czuje się w atmosferze akademickich sporów i dyskusji oraz poszukuje potwierdzenia swojej pozycji ze strony uczelnianej profesury (po ukończeniu studiów nie tylko nie zabiegał o żadne stanowisko uczelniane, lecz także unikał kontaktów z profesurą). Rzecz jasna jego poglądy na pochodzenie gatunków były przedmiotem akademickich dyskusji. Nie tylko zresztą za sprawą jego bezpośrednich uczniów (takich m.in. jak Thomas Henry Huxley), ale także, a nawet przede wszystkim, wielu przeciwników, którzy postrzegali je jako zagrożenie dla wierzeń religijnych.\n\nInnego typu mistrzem w nauce był Albert Einstein. Czuł się on bowiem dobrze w środowisku akademickim, a także w akademickich sporach z tymi, którzy nie podzielali jego poglądów. Jednym z najgłośniejszych był spór z Nielsem Bohrem w kwestii realności kwantów światła. Dosyć wcześnie, bowiem już w latach dwudziestych minionego stulecia, Einstein zaczął funkcjonować jako celebryta i wypowiadać się w taki sposób, jakby się znał na wszystkim. Niektóre jego stwierdzenia (np. „Pan Bóg nie gra w kości”) zrobiły światową karierę, a ich autor stał się osobą chętnie zapraszaną do dyskusji na różne tematy. W końcu sam zaczął się uważać za wielkiego fizyka i filozofa, który jest w stanie sensownie odpowiedzieć na każde pytanie i każdą, nawet ironiczną uwagę (żeby tylko, tytułem przykładu, przywołać uwagę Maxa Borna, aby w końcu przestał podpowiadać Bogu, co ma robić). Rzecz jasna, nie zawsze miał rację, nawet w tych kwestiach, w których był autentycznym specjalistą (w sporze z Bohrem racja była po stronie jego oponenta). Jednak wraz z umacnianiem się jego pozycji jako mistrza i nauczyciela ludzkości z coraz większym trudem przychodziło mu przyznawanie się do błędu czy chociażby do jakiejś niestosowności wypowiedzi (np. na temat swoistego upośledzenia intelektualnego kobiet).\n\nAutorzy jego biografii, R. Highfield i P. Carter, napisali, że „Einstein stał się dla środków masowego przekazu mędrcem, o którego opinie zabiegano jak świat długi i szeroki”. Jakąś część winy za to, że stał się „wszechwiedzący”, przypisują oni światowym mediom. Co by się jednak nie powiedziało o słabościach tego uczonego, to jednak był on światowego formatu mistrzem i nauczycielem nie tylko dla studentów, którzy słuchali jego uniwersyteckich wykładów (wykładał na kilku prestiżowych uczelniach), ale także dla kolejnych pokoleń uczonych.\n<h3>Mistrzowie krajowi</h3>\nNie jest oczywiście tak, że w polskiej nauce nie było i nie ma mistrzów i nauczycieli, którzy mogli i mogą konkurować z zagranicznymi uczonymi. Można ich bowiem znaleźć nie tylko w odległej przeszłości, ale i w czasach nam bliższych, i nie jest to wyłącznie Maria Curie-Skłodowska. Warto przy okazji powiedzieć, że nawet Einstein skłonny był ją uznawać za naukowego mistrza (tyle tylko, że traktował ją jako swoisty „wypadek przy naukowej pracy”). Z naszymi mistrzami i nauczycielami nie jest jednak aż tak bogato, jak można by sądzić, czytając nekrologi zmarłych profesorów lub słuchając mów pogrzebowych ich uczniów i współpracowników. W tej części rozważań nie mam jednak zamiaru ani deprecjonować znaczenia takich mów, ani też podejmować próby sporządzenia listy polskich uczonych, których zasługują ma miano mistrzów (zapewne zarówno to pierwsze, jak i to drugie znalazłoby wielu oponentów). Chciałbym natomiast podzielić się kilkoma uwagami na temat występujących w naszym dzisiejszym życiu akademickim sposobów ich kreowania.\n\nJedne są bardziej tradycyjne, inne bardziej nowoczesne. Do tradycyjnych należy kreowanie wizerunku naukowych mistrzów przez tych uczniów, którzy poczuwają się do „długu wdzięczności” wobec nich. Odwołam się tutaj do przykładu Kazimierza Twardowskiego (1866–1938), filozofa uznawanego za założyciela szkoły lwowsko-warszawskiej. W pamięci uczniów i kontynuatorów działalności tej szkoły zapisał się on nie tyle jako wybitny filozof, co wielkiej miary akademicki nauczyciel, na którego wykłady tłumnie przychodzili studenci. Zarówno przez studentów, jak i przez tych, którzy później stali się znaczącymi filozofami, ceniony był za swoją punktualność, pomysłowość w doborze tematów i lektur oraz precyzję w formułowaniu sądów i opinii. Jeden z tych filozofów, Tadeusz Kotarbiński, napisał nieco żartobliwie, że „wiało od niego grozą”, bowiem był to „człowiek władczy i onieśmielający rzeszę dowolną”, jednak „stawał się po macierzyńsku niemal opiekuńczy dla tych, którzy należeli do grona jego ścisłych uczniów i z własnej chęci godzili się na jego przewodnictwo”.\n\nDzisiaj przy różnych okazjach są przywoływane słowa zawarte w jego wykładzie zatytułowanym O godności Uniwersytetu. Znajdują się w nim wskazania dotyczące akademickiego mistrza i nauczyciela, np. takie, że „jest on przede wszystkim sługą prawdy obiektywnej, przedstawicielem jej i głosicielem wśród młodzieży”. Podaję ten przykład nie tyle po to, aby nieco odświeżyć w pamięci obraz i słowa tego autentycznego mistrza i nauczyciela, ile po to, aby skłonić do nieco większego autokrytycyzmu tych, którzy dzisiaj dosyć swobodnie posługują się pojęciem naukowej szkoły i wynoszą „na pomniki” uczonych, którzy wprawdzie byli na swój sposób oryginalni, jednak gdyby jeszcze żyli, to być może niektórzy z nich protestowaliby przeciwko nazywaniu ich mistrzami.\n\nPewną kombinacją tradycyjności i nowoczesności jest dzisiaj kreowanie akademickich mistrzów i nauczycieli przez studentów, którzy oceniają zajęcia dydaktyczne. Mam jednak istotne wątpliwości na temat wiarygodności i obiektywizmu tych ocen. Czyż bowiem może być wiarygodna i obiektywna ocena w sytuacji, gdy oceniający nie mają obowiązku brania udziału w zajęciach dydaktycznych i niejednokrotnie z osobą przez nich ocenianą spotykają się po raz pierwszy podczas egzaminu, a na formułowane przez nich oceny rzutuje w istotny sposób to, czy na tym egzaminie zostali potraktowani z daleko idącą wyrozumiałością?\n\nNatomiast do całkowicie nowoczesnych sposobów kreowania mistrzów należy ten, który bazuje na liczbie cytowań publikacji danego uczonego. Do jego wiarygodności i obiektywności nie tylko ja mam spore wątpliwości. Zgłaszałem je już zresztą niejednokrotnie. Dodam zatem jedynie, że dzisiaj mamy do czynienia ze swoistym mistrzostwem z opanowaniem tej „sztuki”, która polega nie tyle na wyczarowaniu przysłowiowego „królika z kapelusza”, co na wyczarowaniu wielu punktów z tak niewielu publikacji. Co gorsza, również w tych publikacjach trudno niejednokrotnie znaleźć oryginalne wyniki badań. Liczą się jednak nie tyle wyniki, ile to, że publikacje te ukazały się w wysoko punktowanych czasopismach. Niejeden dawny mistrz i nauczyciel w nauce mógłby się uczyć od tych „mistrzów” swoistej „sztuki”. Przypuszczam, że przynajmniej niektórych z nich trudno byłoby jednak do tego rodzaju praktyk przekonać.', 'Mistrzowie i nauczyciele w nauce ', '<img class=\"alignnone size-medium wp-image-2501\" src=\"https://miesiecznik.forumakademickie.pl/wp-content/uploads/2020/05/mistrzowie-i-nauczyciele-w-nauce-fa-05-2020-217x300.jpg\" alt=\"\" width=\"217\" height=\"300\" />\n\nNie jest oczywiście tak, że w polskiej nauce nie było i nie ma mistrzów i nauczycieli, którzy mogli i mogą konkurować z zagranicznymi uczonymi. Można ich bowiem znaleźć nie tylko w odległej przeszłości, ale i w czasach nam bliższych.', 'publish', 'closed', 'closed', '', 'mistrzowie-i-nauczyciele-w-nauce%e2%80%a9', '', '', '2020-06-26 15:23:01', '2020-06-26 13:23:01', '', 2514, 'https://miesiecznik.forumakademickie.pl/czasopisma/mistrzowie-i-nauczyciele-w-nauce%e2%80%a9/', 0, 'rrp_magazine', '', 0),
(2534, 1, '2020-05-18 11:12:35', '2020-05-18 09:12:35', '<strong>Rozmowa z dr. Pawłem Poszytkiem, dyrektorem generalnym Fundacji Rozwoju Systemu Edukacji </strong>\n<h2>Analizujemy wpływ inicjatyw europejskich na różne obszary edukacji. Tkwi w nich spory kapitał wiedzy, którego nie sposób dłużej ignorować, bo Erasmus i inne programy zmieniły oblicze szkolnictwa wyższego w całej Europie. Chcemy wydobyć ten potencjał i szeroko go upowszechniać.</h2>\n<strong><b>Proszę przypomnieć, jakim programem jest Erasmus, czego i kogo dotyczy? </b></strong>\n\nErasmus+, bo tak się nazywa jego obecna wersja, to program Unii Europejskiej w dziedzinie edukacji, szkoleń, młodzieży i sportu na lata 2014–2020. Jego całkowity budżet wynosi 14,7 mld euro. Do 34 krajów uczestniczących w programie należy 27 państw członkowskich Unii Europejskiej, a także inne, nienależące do UE: Republika Macedonii Północnej, Islandia, Liechtenstein, Norwegia, Turcja, Serbia, Wielka Brytania. Wymiana studencka w ramach programu Erasmus oraz jego następcy, czyli programu Erasmus+, jest organizowana w Europie już od 30 lat. Komisja Europejska uruchomiła program 15 czerwca 1987 r. Na zagraniczne studia w ramach Erasmusa Polacy wyjeżdżają od 1998 r. Łączna kwota dofinansowania projektów Erasmusa+ koordynowanych przez polskich beneficjentów od początku realizacji programu, tj. od roku 2014, na koniec 2020 r. osiągnie ok. 1 mld euro. W sektorze szkolnictwa wyższego w Polsce od początku obecnej perspektywy finansowej kwotą 338.310,721 euro dofinansowane zostały 2122 projekty Erasmusa+, a liczba mobilności z Polski przekroczyła 115 tysięcy.\n\n<strong><b>Jakie są plany rozwoju Erasmusa+ w kolejnej perspektywie finansowej UE? </b></strong>\n\nRok 2020 jest ostatnim rokiem realizacji Erasmusa+ na aktualnych zasadach. Sukces programu skłonił KE do zaproponowania jego nowej edycji w latach 2021–2027 z większym rozmachem, jeśli chodzi o dostępny budżet i możliwości dla instytucji edukacyjnych. Komisja Europejska zamierza zdecydowanie zwiększyć zasięg programu, ułatwić dostęp do niego grupom defaworyzowanym i instytucjom mniej doświadczonym poprzez ograniczenie obciążeń administracyjnych, a także zmaksymalizować wpływ programu na instytucje edukacyjne. Mają one współdziałać w ramach wspólnego Europejskiego Obszaru Edukacyjnego, zaś mobilność zagraniczna powinna być standardowym elementem edukacji w Europie. W prowadzonych obecnie dyskusjach nikt nie wyobraża sobie całkowitego przeniesienia Erasmusa+ na internetowe platformy.\n\nNasza fundacja wpisuje się w plany rozwijania współpracy ze środowiskiem akademickim także na innych polach. Niedawno ogłosiliśmy konkurs na najlepsze prace naukowe poświęcone edukacji i programom FRSE – wydamy je w naszym wydawnictwie. Od niemal 30 lat wspieramy szkolnictwo wyższe, przydzielając środki nie tylko na wyjazdy studenckie, ale i na staże naukowo-badawcze. Sami także prowadzimy badania, analizujemy wpływ inicjatyw europejskich na różne obszary edukacji. Tkwi w nich spory kapitał wiedzy, którego nie sposób dłużej ignorować, bo Erasmus i inne programy zmieniły oblicze szkolnictwa wyższego w całej Europie. Chcemy wydobyć ten potencjał i szeroko go upowszechniać.\n\n<strong><b>Proszę powiedzieć trochę o finansowaniu konkretnego projektu, wyjazdu. Czy i jaki wymagany jest wkład własny uczestników programu? </b></strong>\n\nUczestnicy programu w sektorze szkolnictwa wyższego to studenci i pracownicy szkół wyższych. Mogą oni brać udział w projektach mobilności lub projektach typu „Partnerstwa strategiczne na rzecz szkolnictwa wyższego”. Uproszczony sposób finansowania w programie Erasmus+ 2014–2020 polega na tym, że do większości działań, jakie można realizować w projektach, zostały określone kwoty ryczałtowe lub jednostkowe, które są rozliczane, jeżeli działanie zostało zrealizowane (w odniesieniu do ilości i jakości) tak, jak to opisano we wniosku o dofinansowanie. Tak więc instytucja składająca wniosek, znając zasady finansowania zawarte w „Przewodniku po programie”, powinna najpierw przygotować swego rodzaju plan finansowy udziału w projekcie, aby obliczyć, jakie nakłady będą rzeczywiście potrzebne do zrealizowania wszystkich opisanych w projekcie działań (i tym samym osiągnięcia zakładanych celów ilościowych i jakościowych). Następnie należy odjąć od tego kwoty ryczałtowe/jednostkowe, jakie będą należne z budżetu programu Erasmus+ za zrealizowanie opisanych działań, i otrzymamy kwotę, którą trzeba będzie pozyskać z innych środków niż budżet programu Erasmus+. Podobne warunki dotyczą uczestników mobilności – zasady programu określają kwotę miesięcznego stypendium dla studentów (stypendium dziennego dla pracowników) przy wyjazdach do konkretnego kraju. Kwoty ryczałtowe miesięcznych lub dziennych stypendiów są określone w taki sposób, aby uczestnik mobilności mógł się utrzymać za granicą po dołożeniu do nich sum, jakie przeznaczałby na swoje utrzymanie w kraju macierzystym. Ideą stypendiów przyznawanych w programie Erasmus+ Szkolnictwo wyższe jest bowiem dofinansowanie dodatkowych kosztów ponoszonych przez uczestnika w związku z podróżą i pobytem za granicą. Po konkretne informacje dotyczące wysokości miesięcznych stypendiów dla studentów dziennych i dla pracowników zapraszamy na naszą stronę www.erasmusplus.org.pl. Miesięczna stawka stypendium dla studenta wyjeżdżającego z Erasmusem+ w ramach projektów rozpoczętych w roku 2019 to od 400 do 600 euro. Np. student wyjeżdzający do Bułgarii otrzyma 400 euro na miesiąc pobytu, a do uczelni duńskiej – 500 euro. W przypadku wyjazdu na praktyki w przedsiębiorstwie w tych samych krajach otrzymaliby na miesiąc pobytu odpowiednio 500 i 600 euro.\n\nPracownik wyjeżdżający do kraju położonego na północy i zachodzie Europy otrzymuje (przy pobytach krótkich) 180 euro dziennie. W przypadku kraju należącego do grupy o najniższych kosztach utrzymania (głównie kraje Europy Środkowo-Wschodniej) – 140 euro. Ideą programu Erasmus+ jest zagwarantowanie studentom takich samych praw, jak studentom „lokalnym”, stąd niższe kwoty przy wyjazdach do uczelni, które powinny udostępniać uczelnianą infrastrukturę, w tym dostęp do stołówek, bibliotek itp.\n\n<strong><b>Czy epidemia oznacza całkowite zatrzymanie programu Erasmus+? </b></strong>\n\nMożna odnieść wrażenie, że cały świat się zatrzymał, ale już mamy sygnały, że powoli ponownie rusza. Decyzja o zatrzymaniu programu Erasmus+ nie została podjęta i mamy nadzieję, że nigdy do tego nie dojdzie. Pandemia zastała uczestników mobilności w różnych sytuacjach: niektórzy byli już w partnerskich uczelniach zagranicznych, inni szykowali się do wyjazdu, jeszcze inni przygotowywali się do przystąpienia do rekrutacji umożliwiającej udział w Erasmusie+ w kolejnym semestrze lub roku akademickim. Uczelnie w Polsce i na świecie wstrzymały zajęcia w budynkach uczelnianych, oferując studentom udział w zajęciach w sposób zdalny. Komisja Europejska, wspólnie z przedstawicielami rządów państw uczestniczących w programie oraz narodowymi agencjami, podjęła decyzję o możliwości kontynuowania mobilności erasmusowej w sposób zdalny, choć wszyscy zgodnie przyznają, że mobilność wirtualna nigdy nie będzie w stanie przynieść takich rezultatów, jak rzeczywisty pobyt w innym kraju, który wiąże się z codziennym zagłębieniem się w jego kulturę, tradycje, język, życie akademickie. Jest to jednak rozwiązanie dające możliwość ukończenia semestru lub roku akademickiego we wcześniej planowany sposób oraz rozliczenia otrzymanych stypendiów w sposób korzystny dla uczestników mobilności. To rozwiązanie jest stosowane w przypadku osób, które już rozpoczęły mobilność w czasie pojawienia się pandemii. Mobilności tych, którzy jeszcze nie wyjechali, zostały przesunięte w czasie. Rekrutacje na wyjazdy w roku 2020/21 trwają, choć również mają charakter warunkowy. Wszyscy czekają na podjęcie przez uczelnie w Europie i na świecie decyzji o tym, czy w roku 2020/21 będą przyjmować studentów zagranicznych, bo to determinuje dalsze etapy przygotowania i realizowania mobilności. To trudne decyzje, ale wkrótce trzeba będzie je podjąć, bo wymiana studentów Erasmusa+ już na dobre zagościła w standardowym funkcjonowaniu tysięcy uczelni, co wpływa na planowanie działań dydaktycznych dla całej społeczności akademickiej.\n\n<strong><b>Ilu erasmusowców zostało w Polsce w czasie epidemii, a ilu polskich uczestników pozostało za granicą? </b></strong>\n\nZ danych zbieranych przez FRSE w połowie marca można założyć, że za granicą przebywało wtedy ponad trzy tysiące polskich studentów i większość z nich (przeszło 70%) deklarowała chęć powrotu do kraju. Szczegółowe dane na temat osób przebywających za granicą posiadają chyba tylko uczelnie wysyłające studentów, a nie wszystkie reagowały na nasze prośby o podanie danych – zwrotność ankiety wyniosła około 70%. Odpowiedź na pana pytanie jest więc praktycznie niemożliwa, bo sytuacja zmieniała się z dnia na dzień. W przypadku studentów zagranicznych przebywających w Polsce proporcje były odwrotne. Większość deklarowała chęć pozostania w Polsce i odkładała podjęcie decyzji o ewentualnym powrocie na później.\n\n<strong><b>Czy wiadomo, jakie będą dalsze losy tego programu? Na co mamy się szykować? Mam na myśli potencjalnych polskich uczestników i osoby, które chciałyby w najbliższych miesiącach przyjechać do Polski dzięki Erasmusowi+. </b></strong>\n\nTo trudne pytanie, na które dzisiaj nie mamy jeszcze gotowych odpowiedzi. Decyzja prawna o kontynuacji programu Erasmus+ w latach 2021–2027 została podjęta, a pandemia zastała nas w trakcie opracowywania decyzji wykonawczych. Znajdą one odzwierciedlenie w zasadach realizacji programu w kolejnej perspektywie finansowej. Na pewno będzie się musiał zmienić format przyszłego programu, który w większym stopniu niż obecnie powinien uwzględniać krótsze formy mobilności, zastosowanie nauczania zdalnego (e-learningu), oferowanie mobilności mieszanej, łączącej fizyczne przemieszczanie się z nauczaniem zdalnym. W ramach prowadzonych obecnie dyskusji dotyczących przyszłości podkreśla się, że całkowite przeniesienie Erasmusa+ do internetowych platform i sieci nie jest dobrym rozwiązaniem. Wiązałoby się bowiem z utratą tego, co jest ogromną wartością obecnego programu, jak choćby poznawanie innych kultur, języków, nawiązywanie relacji międzyludzkich, wpływ na wzmacnianie kompetencji społecznych, obywatelskich, na rozwój kreatywności, przedsiębiorczości.\n<div class=\"signature\">\n\nRozmawiał Piotr Kieraciński\n\n</div>\n<div class=\"frame\">\n\n<img class=\"alignnone wp-image-2442\" src=\"https://miesiecznik.forumakademickie.pl/wp-content/uploads/2020/05/epidemia-nie-zatrzyala-erasmusa-fa-05-2020-659x1024.jpg\" alt=\"\" width=\"180\" height=\"280\" />\n\nDr Paweł Poszytek (ur. w 1968 r.) jest absolwentem anglistyki na Uniwersytecie Warszawskim. Tam też doktoryzował się w zakresie językoznawstwa. Jest dyrektorem generalnym Fundacji Rozwoju Systemu Edukacji. Z fundacją związany jest od 1998 r. M.in. pełnił funkcję koordynatora (1998–2011), a następnie wicedyrektora i dyrektora unijnych programów edukacyjnych: LINGUA, SOCRATES/Uczenie się przez całe życie, współpracy szkół europejskich eTwinning. Jest twórcą polskiej edycji europejskiego konkursu European Language Label realizowanego przez FRSE na zlecenie Komisji Europejskiej. Był członkiem kilku językowych grup doradczych i konsultacyjnych przy Komisji Europejskiej i Ministerstwie Edukacji Narodowej, a także członkiem zarządu europejskiego stowarzyszenia EALTA działającego na rzecz podnoszenia jakości w testowaniu biegłości językowej. Był koordynatorem projektu Rady Europy „Country Profile”, jest ekspertem programu „Horyzont 2020”. Był recenzentem podstawy programowej kształcenia ogólnego w zakresie języka obcego nowożytnego. Jest też muzykiem, gitarzystą, kompozytorem i autorem tekstów. Nagrał kilka płyt. Ma doświadczenie biznesowe w branży muzycznej.\n\n</div>', 'Epidemia  nie zatrzymała Erasmusa ', '<img class=\"alignnone size-medium wp-image-2442\" src=\"https://miesiecznik.forumakademickie.pl/wp-content/uploads/2020/05/epidemia-nie-zatrzyala-erasmusa-fa-05-2020-193x300.jpg\" alt=\"\" width=\"193\" height=\"300\" />\n\nAnalizujemy wpływ inicjatyw europejskich na różne obszary edukacji. Tkwi w nich spory kapitał wiedzy, którego nie sposób dłużej ignorować, bo Erasmus i inne programy zmieniły oblicze szkolnictwa wyższego w całej Europie. Chcemy wydobyć ten potencjał i szeroko go upowszechniać.', 'publish', 'closed', 'closed', '', 'epidemia-%e2%80%a8nie-zatrzymala-erasmusa%e2%80%a9', '', '', '2020-06-26 15:24:23', '2020-06-26 13:24:23', '', 2514, 'https://miesiecznik.forumakademickie.pl/czasopisma/epidemia-%e2%80%a8nie-zatrzymala-erasmusa%e2%80%a9/', 0, 'rrp_magazine', '', 0),
(2579, 100, '2020-06-02 10:14:27', '2020-06-02 08:14:27', '', 'Zamówienie pojedynczego wydania', '', 'private', 'closed', 'closed', '', 'zamowienie-pojedynczego-wydania-24', '', '', '2020-06-02 10:14:27', '2020-06-02 08:14:27', '', 0, 'https://miesiecznik.forumakademickie.pl/rrp_order/zamowienie-pojedynczego-wydania-24/', 0, 'rrp_order', '', 0),
(2567, 20, '2020-05-19 12:40:05', '2020-05-19 10:40:05', '', 'Zamówienie pojedynczego artykułu', '', 'private', 'closed', 'closed', '', 'zamowienie-pojedynczego-artykulu-18', '', '', '2020-05-19 12:40:05', '2020-05-19 10:40:05', '', 0, 'https://miesiecznik.forumakademickie.pl/rrp_order/zamowienie-pojedynczego-artykulu-18/', 0, 'rrp_order', '', 0);
INSERT INTO `wp_posts` (`ID`, `post_author`, `post_date`, `post_date_gmt`, `post_content`, `post_title`, `post_excerpt`, `post_status`, `comment_status`, `ping_status`, `post_password`, `post_name`, `to_ping`, `pinged`, `post_modified`, `post_modified_gmt`, `post_content_filtered`, `post_parent`, `guid`, `menu_order`, `post_type`, `post_mime_type`, `comment_count`) VALUES
(2535, 1, '2020-05-18 11:12:35', '2020-05-18 09:12:35', '<h2>Studia w lokalnych ośrodkach akademickich i wyższych uczelniach zawodowych pozwalają na bliższy kontakt pomiędzy studentami a wykładowcami. Stworzone w ten sposób relacje przekładają się na bardziej efektywny proces dydaktyczny.</h2>\nKameralność mniejszych ośrodków akademickich zdecydowanie sprzyja lepszym kontaktom i budowaniu relacji pomiędzy wykładowcami a studentami. Siłą rzeczy bliskość osób związanych z lokalnymi uczelniami jest nie tylko metaforyczna, ale też dosłowna. Mniejsze kampusy zlokalizowane w jednym punkcie miasta, a nie rozsiane w kilku miejscach, mniejsze budynki, mniej liczne grupy wykładowe – to wszystko sprawia, że niekiedy możemy poczuć się bardziej jak w liceum niż w szkole wyższej. Co to oznacza dla osób biorących udział w życiu uczelni? Przede wszystkim znacznie mniejszą anonimowość niż w dużych ośrodkach. Naszych studentów znamy z imienia i nazwiska; nie są dla nas wyłącznie numerami indeksu, jedną z twarzy licznego audytorium, ale konkretną osobą siedzącą w ławce przed nami. Ten brak anonimowości zdecydowanie sprzyja dydaktyce, ponieważ pozwala na lepszy kontakt studentów z nauczycielami.\n\nUpraktycznienie profilu kształcenia w uczelniach zawodowych również pozwala na budowanie relacji i lepsze poznawanie studentów. Zredukowanie liczby przedmiotów typowo akademickich przyjmujących formę wykładu wymusiło inny charakter pracy nauczycieli akademickich – już nie wykładowców, a raczej animatorów uczenia się. Większość zajęć to bowiem ćwiczenia laboratoryjne, podczas których studenci przygotowują się do przyszłej pracy zawodowej i rozwijają umiejętności praktyczne we współpracy ze swoimi nauczycielami i innymi studentami. Taki charakter zajęć bez wątpienia przyczynia się do nawiązywania głębszego kontaktu niż miałoby to miejsce w trakcie wykładu.\n\nTaka forma zajęć sprzyja rozmowie. Może to i truizm, ale od rozmowy wszystko się zaczyna. Ćwiczenia laboratoryjne pozwalają lepiej zrozumieć, co motywuje naszych studentów, jakie style uczenia się preferują i czym się pomiędzy sobą różnią. W ten sposób dowiadujemy się o ich potrzebach, pasjach i marzeniach, ale też o tym, co ich ogranicza i przed czym odczuwają opór. Niekiedy w trakcie zajęć studenci opowiadają o problemach związanych z samym studiowaniem, choćby o tych przyziemnych, jak kłopoty z dojazdem do uczelni.\n<h3>Kim są nasi studenci?</h3>\nWiększość to mieszkańcy pobliskich miejscowości, część opiekuje się starszymi rodzicami lub młodszym rodzeństwem, a więc nie mogą sobie pozwolić na życie i studiowanie w wielkomiejskich ośrodkach akademickich. Dla wielu studia w dużym mieście są nieosiągalne z przyczyn finansowych. Wiemy także, że wśród naszych studentów są tacy, którzy się obawiają, czy poradziłyby sobie z samodzielnością, jaką wymusiłoby studiowanie w innych miastach. Przyznają, że wolą poczucie bezpieczeństwa, jakie daje mieszkanie w domu rodzinnym i studiowanie w rodzinnym mieście. Nie muszą się martwić prozą życia: pracą, rachunkami, prowadzeniem domu.\n\nJest też grupa studentów, dla której doświadczenie studiów w małym ośrodku pozwala na przedsmak życia akademickiego w dużym mieście. Być może ta właśnie kameralność i bliższa więź z nauczycielami daje im poczucie, że w razie niepowodzenia zawsze można porozmawiać ze swoim nauczycielem, który bywa traktowany jak wychowawca szkolny, a nie pracownik dydaktyczny.\n\nNasi studenci opowiadają także o wcześniejszych doświadczeniach z innych uczelni, niemal zawsze podkreślając bardziej szkolny, a tym samym przyjazny charakter małego ośrodka. Doceniają, że liczymy się z nimi, że wiemy, jak się nazywają, że rozmawiamy z na przerwach, że mogą pisać na nasze skrzynki mailowe, a niekiedy kontaktować się przez media społecznościowe. To dla nich bardzo ważne, zwłaszcza dla tych, którzy wcześniej czuli się traktowani przedmiotowo, a nie podmiotowo.\n<h3>Jakie wyzwania stawiają przed nami</h3>\nPoznając tak blisko naszych studentów, rozumiemy też lepiej wyzwania, jakie przed nami stawiają. To, co może się wydawać oczywiste, np. to, że student będzie po prostu studiował, widzimy w zupełnie innym świetle. Kiedy atmosfera przypomina atmosferę szkoły licealnej, w podobny sposób przychodzi nam pracować zwłaszcza ze studentami pierwszorocznymi.\n\nPo pierwsze, musimy ich nauczyć strategii uczenia się. Większość naszych pierwszorocznych studentów nie ma wyrobionych technik i nawyków w tej kwestii. Część uważa, że jest im to niepotrzebne, wychodząc z założenia, że na studiach wystarczy być, przesiedzieć zajęcia, podpisać listę obecności, ewentualnie pojawić się na zaliczeniu. Wielu jest zaskoczonych, kiedy wymagamy od nich systematyczności i starannego przygotowania do zajęć. Częste kolokwia z małych partii materiału bywają niemiłą niespodzianką. Tymczasem praktyczny profil kształcenia polega na częstym sprawdzaniu przyswojonej wiedzy i nabytych umiejętności. Pod tym względem również przypominamy szkołę ponadgimnazjalną.\n\nPo drugie, uczymy ich dyscypliny akademickiej rozumianej jako punktualność, obecność na zajęciach, usprawiedliwianie nieobecności i terminowe nadrabianie zaległości. To również zazwyczaj dziwi studentów pierwszorocznych i wymaga od nas rozwiewania ich wątpliwości – studenci mają się pojawiać na zajęciach punktualnie, przynosić potrzebne materiały, nie korzystać z telefonów i wywiązywać się ze swoich obowiązków. Jak sami przyznają w rozmowach z nami, choć z początku budzi to ich opór, bo nie tak wyobrażali sobie studiowanie, z czasem doceniają ten rygor, który pomaga im zmobilizować się do nauki.\n\nTrzecie wyzwanie związane z początkującymi studentami dotyczy grzeczności, zwłaszcza kanonów komunikacji. Część przenosi licealne nawyki tytułowania wszystkich jako „pani lub pan profesor”, część nie ma świadomości, że wypada używać stopni i tytułów naukowych. To są jednak marginalne problemy w porównaniu z tym, w jaki sposób studenci piszą maile do swoich nauczycieli. I tu znowu nasza praca polega na uświadamianiu studentom, że „Witam” czy „Dzień dobry” niekoniecznie są dobrymi wstępami do maila, choć na pewno dużo lepszymi niż puste wiadomości z samymi załącznikami, ewentualnie lakonicznym „Pozdrawiam”. W takich sytuacjach ponownie wchodzimy w role wychowawców i uczymy, w jaki sposób będziemy się do siebie zwracać, jakimi kanałami komunikować i o jakich porach.\n\n<img class=\"size-full wp-image-2495\" src=\"https://miesiecznik.forumakademickie.pl/wp-content/uploads/2020/05/ksztalcimy-ludzi1-fa-05-2020-1024x684.jpg\" alt=\"\" width=\"1024\" height=\"684\" />\n<h3>Jak budujemy z nimi relacje</h3>\nJeśli nauczyciel powie studentom, że jest otwarty na rozmowę i mogą zwrócić się do niego z problemami, a jednocześnie pozostaje suchym formalistą, w zupełnie nieelastyczny sposób realizującym program nauczania, możemy oczekiwać, że szczera komunikacja ze studentami nigdy nie zajdzie. Badania dobitnie pokazują, że to, co nauczyciel robi, ma na uczniów dużo większy wpływ niż to, co mówi. Stąd ważna rola modelowania. Sposób, w jaki odnosimy się do studentów, będzie przez nich odzwierciedlony, a zatem stawiamy na serdeczność, kulturę osobistą, szacunek i równe traktowanie wszystkich studentów. Proces dydaktyczny jest z góry skazany na porażkę, kiedy studenci odczuwają, że nie mogą spytać nauczyciela o doprecyzowanie niejasności, a on nie otrzymuje żadnej informacji zwrotnej od swoich studentów. Nauczanie to proces dwustronny.\n\nPierwsze zajęcia poświęcamy integracji grupy, mając świadomość, że to dopiero początek procesu. Chodzi o to, żeby studenci się poznali, wybrali starostę grupy i poznali opiekuna roku. Innymi słowy, żeby zaczęli budować zespół, ponieważ będą musieli szybko zacząć współpracować (przesyłać sobie materiały, wykonywać projekty grupowe, wspólnie się uczyć). Dla nauczycieli, oprócz szansy poznania imion i nazwisk studentów, jest to też w pewnym sensie diagnoza ich potrzeb i oczekiwań, obserwacja tego, w jaki sposób się wypowiadają, jak funkcjonują w nowej grupie: kto dominuje od początku, a kto chowa się za plecami innych. I pierwsza informacja o tym jaka jest dynamika grupy.\n\nW trakcie pierwszego spotkania ze studentami dobrze jest zawrzeć kontrakt grupowy, nawet jeśli będzie on tymczasowy. Nasze oczekiwania i wymagania, sposób komunikowania się, dyżury i konsultacje – to wszystko zwykle zawarte jest w sylabusach i są to raczej obszary nienegocjowalne. Z kolei sposób dobierania studentów w grupy, częstotliwość weryfikacji efektów uczenia się, dostosowanie metod pracy, przepływ informacji zwrotnej pomiędzy studentami a prowadzącym, sposób zwracania się do siebie – to wszystko może podlegać dyskusji.\n\nStworzenie odpowiedniej atmosfery w czasie zajęć to „święty Graal” dydaktyki. Dużo się mówi o atmosferze sprzyjającej nauce, ale sprecyzowanie konkretnych wskazówek jak ją stworzyć, nastręcza trudności nawet doświadczonym pedagogom. W dużym uproszczeniu możemy przyjąć, że: (1) praca w parach i małych grupach jest łatwiejsza dla osób nieśmiałych, które mają problemy z wyrażaniem pomysłów na forum; (2) entuzjazm nauczyciela przejawiający się w całej jego postawie, zaangażowaniu w zajęcia i wierze w sens tego, co robi, będzie z pewnością zaraźliwy dla większości uczących się; (3) personalizowanie ćwiczeń czy też odwoływanie się do osobistych doświadczeń studentów jest bardziej motywujące niż wykonywanie abstrakcyjnych ćwiczeń oderwanych od rzeczywistości; (4) zadawanie pytań otwartych; (5) powstrzymywanie się od krytycyzmu; (6) szacunek wobec uzyskiwanych odpowiedzi; (7) niekończenie zdań za studentów, a także (8) pozwolenie im na milczenie, kiedy mają obawy przed wypowiedzią, zwiększa szansę na ich aktywność w trakcie zajęć.\n\n<img class=\"size-full wp-image-2496\" src=\"https://miesiecznik.forumakademickie.pl/wp-content/uploads/2020/05/ksztalcimy-ludzi2-fa-05-2020-1024x713.jpg\" alt=\"\" width=\"1024\" height=\"713\" />\n<h3>Jak poznajemy ich w mniej formalnych kontekstach</h3>\nZajęcia na uczelni to niejedyna okazja do poznawania naszych studentów. Poznajemy ich także podczas różnych wydarzeń organizowanych przez uczelnię i w ramach pracy studenckich kół naukowych. Do cyklicznych imprez w życiu uczelni należą spartakiada studencka, dzień adaptacyjny dla studentów pierwszorocznych (tzw. adapciak), wybory miss i mistera uczelni, Festiwal Nauki i Drzwi Otwarte. Wszystkie te wydarzenia są okazją do integracji studentów i wykładowców. Bardzo cenne bywają wyjazdy i wycieczki, w trakcie których widzimy studentów w nowym świetle, w innym kontekście i w nowych rolach. Wspólne wyjazdy np. do dużych bibliotek akademickich, na konferencje studenckie lub na otwarte wykłady do innych uczelni są świetną okazją do mniej formalnej rozmowy i jeszcze lepszego poznania tego, czym żyją nasi studenci. Sprzyjają one budowaniu bardziej partnerskich, niekiedy wręcz terapeutycznych relacji, kiedy studenci opowiadają o sobie, swoich rodzinach, doświadczeniach i o tym, co im w duszy gra.\n\nStudenci wspomagają nas w organizacji konkursów promujących uczelnię w środowisku lokalnym, np. konkursy głośnego czytania literatury anglojęzycznej, konkursy języków obcych. Wielu działa podczas zbiórek charytatywnych i w ramach uczelnianego wolontariatu. To kolejna okazja na zobaczenia ich w działaniu, w innym charakterze niż w czasie zajęć. A sam fakt, że rzadko odmawiają nam pomocy, świadczy o tym, że relacja już została zbudowana, i widząc nasze zaangażowanie, sami chętniej biorą udział w różnych przedsięwzięciach.\n\nBardzo ważne z perspektywy głębszego poznania studentów są seminaria dyplomowe. Są to zajęcia, podczas których, zwłaszcza na początku semestru, jest czas na spokojną i swobodną rozmowę o tym, co ich interesuje, co ich porusza, od czego „błyszczą im oczy”. Aby dobrze dobrać temat pracy dyplomowej, studenci muszą lepiej zrozumieć sami siebie, a my zrozumieć ich i podsunąć im takie pomysły, z których będą w stanie wyłuskać coś dla siebie. Dlatego zawsze rozmawiamy o tym, jak odpoczywają i co robią w czasie wolnym, o oglądanych filmach, stronach w internecie, o muzyce, którą lubią. Nierzadko dzięki takim rozmowom studenci sami zaczynają rozumieć, że tworzenie pracy dyplomowej może być sposobem zgłębiania swoich pasji. A ponieważ ich prace mają wymiar praktyczny, zawsze doradzamy im, aby tworzyć je w taki sposób, by mogły być wykorzystane w przyszłości, na przykład jako produkt czy pomysł, którym mogą pochwalić się przed potencjalnym pracodawcą.\n\nSzczególną rolę pełnią w naszej uczelni opiekunowie poszczególnych roczników. To oni są pierwszym punktem kontaktu w przypadku pytań i wątpliwości, to oni przedstawiają studentom strukturę uczelni, informują o harmonogramie roku akademickiego, doradzają w sytuacjach problemowych i poznają studentów najlepiej. To oni dowiadują się pierwsi o trudnych sytuacjach życiowych studentów, ich wypadkach losowych i ogólnie rozumianych potrzebach.\n\nW dobie pandemii koronawirusa konsultacje ze studentami przenieśliśmy do świata online. Jesteśmy dla nich dostępni nie tylko w ramach zajęć, lecz także w ramach wirtualnych dyżurów. Jak pokazują pierwsze doświadczenia w tym zakresie, zdarzają się studenci bardzo źle znoszący izolację i zwyczajnie odczuwający strach przed chorobą. Jak sami przyznają, niecierpliwie czekają na wideokonferencje ze swoimi koleżankami i kolegami z grupy.\n\nNa zakończenie chciałbym zaproponować kilka wskazówek dla koleżanek i kolegów rozpoczynających karierę nauczycieli akademickich. Na podstawie własnych kilkunastoletnich doświadczeń zawodowych sugerowałbym:\n\n– znajdźcie czas na rozmowę z waszymi studentami, nie tylko w trakcie zajęć, ale również po nich – studenci uczą się chętniej od osób, które poświęcają im swoją uwagę;\n\n– miejcie konkretne, jasno sprecyzowane oczekiwania wobec studentów i nigdy z nich nie rezygnujcie – oczekiwania co do form komunikacji, punktualności, przygotowania do zajęć – studenci szanują nauczycieli, którzy mają konkretne zasady i potrafią je z pewnością siebie komunikować;\n\n– jednocześnie pamiętajcie o elastyczności, która niekiedy bywa wskazana – czasami w życiu studentów dzieje się coś, co nie pozwala im się skupić; być może to dobry czas na rozmowę o tym, co się wydarzyło;\n\n– szacunek studentów zdobędziecie nie tylko wiedzą merytoryczną, ale również dzięki autentycznemu zainteresowaniu ich emocjami, dlatego pytajcie o ich pasje i zainteresowania, o to, co robią w czasie wolnym, co ich inspiruje, a czego nie lubią;\n\n– nauczcie ich, jak się uczyć – nie oczekujcie, że po kilkunastu latach nauki szkolnej wiedzą, jakie strategie stosować; pokażcie im wachlarz technik – oszczędzicie sobie i im wielu frustracji.\n\nI nie zapominajmy, że kształcimy ludzi, a niektórzy z nich kiedyś nas zastąpią.\n<div class=\"signature\">\n\nDr Tomasz Róg - adiunkt w Katedrze Filologii Państwowej Uczelni Stanisława Staszica w Pile. Anglista i językoznawca. Interesuje się glottodydaktyką a zwłaszcza kompetencją interkulturową i kreatywnością językową\n\n</div>', 'Kształcimy ludzi ', '<img class=\"alignnone size-medium wp-image-2495\" src=\"https://miesiecznik.forumakademickie.pl/wp-content/uploads/2020/05/ksztalcimy-ludzi1-fa-05-2020-300x200.jpg\" alt=\"\" width=\"300\" height=\"200\" />\n\nStudia w lokalnych ośrodkach akademickich i wyższych uczelniach zawodowych pozwalają na bliższy kontakt pomiędzy studentami a wykładowcami. Stworzone w ten sposób relacje przekładają się na bardziej efektywny proces dydaktyczny.', 'publish', 'closed', 'closed', '', 'ksztalcimy-ludzi%e2%80%a9', '', '', '2020-06-26 15:25:55', '2020-06-26 13:25:55', '', 2514, 'https://miesiecznik.forumakademickie.pl/czasopisma/ksztalcimy-ludzi%e2%80%a9/', 0, 'rrp_magazine', '', 0),
(2576, 87, '2020-05-21 19:48:22', '2020-05-21 17:48:22', '', 'Zamówienie prenumeraty', '', 'private', 'closed', 'closed', '', 'zamowienie-prenumeraty-20', '', '', '2020-05-21 19:48:22', '2020-05-21 17:48:22', '', 0, 'https://miesiecznik.forumakademickie.pl/rrp_order/zamowienie-prenumeraty-20/', 0, 'rrp_order', '', 0),
(2577, 96, '2020-05-23 07:31:35', '2020-05-23 05:31:35', '', 'Zamówienie prenumeraty', '', 'private', 'closed', 'closed', '', 'zamowienie-prenumeraty-21', '', '', '2020-05-23 07:31:35', '2020-05-23 05:31:35', '', 0, 'https://miesiecznik.forumakademickie.pl/rrp_order/zamowienie-prenumeraty-21/', 0, 'rrp_order', '', 0),
(2578, 97, '2020-05-24 22:56:59', '2020-05-24 20:56:59', '', 'Zamówienie pojedynczego wydania', '', 'private', 'closed', 'closed', '', 'zamowienie-pojedynczego-wydania-23', '', '', '2020-05-24 22:56:59', '2020-05-24 20:56:59', '', 0, 'https://miesiecznik.forumakademickie.pl/rrp_order/zamowienie-pojedynczego-wydania-23/', 0, 'rrp_order', '', 0),
(2580, 101, '2020-06-02 10:14:44', '2020-06-02 08:14:44', '', 'Zamówienie pojedynczego artykułu', '', 'private', 'closed', 'closed', '', 'zamowienie-pojedynczego-artykulu-21', '', '', '2020-06-02 10:14:44', '2020-06-02 08:14:44', '', 0, 'https://miesiecznik.forumakademickie.pl/rrp_order/zamowienie-pojedynczego-artykulu-21/', 0, 'rrp_order', '', 0),
(2581, 102, '2020-06-24 10:34:59', '2020-06-24 08:34:59', '', 'Zamówienie prenumeraty', '', 'private', 'closed', 'closed', '', 'zamowienie-prenumeraty-22', '', '', '2020-06-24 10:34:59', '2020-06-24 08:34:59', '', 0, 'https://miesiecznik.forumakademickie.pl/rrp_order/zamowienie-prenumeraty-22/', 0, 'rrp_order', '', 0),
(2582, 1, '2020-06-17 07:33:35', '2020-06-17 05:33:35', '', '4O7A3059-fot.-Marcin-Rakowski', '', 'inherit', 'open', 'closed', '', '4o7a3059-fot-marcin-rakowski', '', '', '2020-06-17 07:33:35', '2020-06-17 05:33:35', '', 0, 'https://miesiecznik.forumakademickie.pl/wp-content/uploads/2020/06/4O7A3059-fot.-Marcin-Rakowski.jpg', 0, 'attachment', 'image/jpeg', 0),
(2536, 1, '2020-05-18 11:12:35', '2020-05-18 09:12:35', '<h2>Podpatrując naszych studentów – w większości przedstawicieli pokolenia Z – którzy świetnie odnajdują się w przestrzeni wirtualnej, chętnie korzystają z mobilnych urządzeń elektronicznych i lgną do gier i zabaw, postanowiliśmy formę zajęć dostosować do nowego odbiorcy.</h2>\n<img class=\"size-full wp-image-2434\" src=\"https://miesiecznik.forumakademickie.pl/wp-content/uploads/2020/05/co-wiemy-o-naszych-studentach-fa-05-2020-1024x683.jpg\" alt=\"\" width=\"1024\" height=\"683\" />\n\nPodobnie jak wiele uczelni, Państwowa Uczelnia im. Stefana Batorego wykorzystuje różne formy badań (ankietowe, fokusowe, wywiady swobodne, badanie danych zastanych), starając się lepiej poznać studentów, ich potrzeby, oraz ocenić poziom satysfakcji z poszczególnych aspektów studiowania. Wnioski wskazują, że ilościowe badania kwestionariuszowe są szczególnie przydatne w określeniu ogólnej sylwetki studenta PUSB w Skierniewicach oraz ogólnego obrazu studenckich opinii i preferencji przedstawionych „z lotu ptaka”, zaś badania jakościowe – fokusy, wywiady a także partnerski kontakt ze studentami w ramach rozmów między zajęciami – efektywnie pogłębiają wiedzę o studentach i ich potrzebach.\n<h3>Jak zatem wygląda sylwetka studenta PUSB?</h3>\nProfil studenta naszej uczelni wskazuje, że dominującą grupę żaków stanowią osoby w wieku 20-28 lat. Większość (zwłaszcza studentów stacjonarnych) mieszka z rodzicami (w domach pochodzenia) w przestrzeni miejskiej lub wiejskiej, w subregionie skierniewickim i obce jest im doświadczenie „opuszczania gniazda” i konieczności szybszego „wejścia w dorosłość”. Blisko 40% studentów korzysta z różnych form wsparcia materialnego. Student skierniewickiej uczelni to najczęściej człowiek na starcie kariery zawodowej (student stacjonarny), ale też osoba szukającą awansu zawodowego, rozwoju zawodowego, przekwalifikowania (częściej student niestacjonarny). Poza aktywnością na uczelni studenci często pomagają w gospodarstwach domowych czy w firmach rodzinnych, a także spędzają czas na rozrywkach w grupach rówieśniczych. Osobowościowo nasz student to osoba często nieśmiała, szukająca bezpieczeństwa i zasobów – jak to tłumaczą studenci – „pozwalających wzmocnić samoocenę i wybić się w przyszłość”. Rozmawiając z nimi, spotykamy się czasem z przekonaniem, że pochodząc z mniejszej miejscowości, w zasadzie automatycznie stoją na gorszej „pozycji startowej” niż ich koledzy z dużych ośrodków. To rodzi niekiedy – zupełnie nieuzasadnione – poczucie obniżonej sprawczości. Profil ten potwierdzają także informacje płynące od absolwentów.\n\nWielu absolwentów, którzy kończyli studia licencjackie w naszej uczelni i kontynuowali naukę na studiach drugiego stopnia w dużych ośrodkach akademickich, zwraca uwagę, że na co dzień najbardziej tęsknią za kameralnym charakterem naszej uczelni i tym, że do jej pracowników – zarówno dydaktycznych, jak i administracyjnych – można było w każdej chwili podejść, porozmawiać, o coś zapytać lub się poradzić. Mimo że w trakcie nauki na studiach magisterskich absolwenci naszej uczelni radzą sobie dobrze, to poczucie bycia jedną z kilkudziesięciu osób na roku, często niemal zupełnie anonimowych dla wykładowców, jest czymś odmiennym od doświadczeń w PUSB i nie zawsze komfortowym. Podobnie zresztą jak bycie kolejnym „anonimowym interesantem” różnych uczelnianych jednostek odpowiedzialnych za obsługę spraw studenckich. Takie świadectwa dobrze pokazują charakter i specyfikę pracy w lokalnej i środowiskowej uczelni. Zazwyczaj dość dobrze znamy naszych studentów, nie tylko z indywidualnych konsultacji czy prowadzonych zajęć dydaktycznych (choć i one, realizowane zazwyczaj w niewielkich grupach, mocno upraszczają nam sprawę). Kameralny charakter grup skraca dystans i pomaga budować relacje ze studentami. Rozmawiamy z nimi. Słuchamy, doradzamy. Czasem się zdarza, że wspieramy także studentów w obszarach spoza ich życia uczelnianego. Jesteśmy otwarci na pomysły, projekty. Dbamy o ich głos, gdy podejmujemy ważne decyzje dotyczące prowadzonych kierunków studiów jak i funkcjonowania całej społeczności akademickiej. Staramy się wspierać ich w tych sytuacjach, z którymi mogą mieć trudność.\n<h3>Poszliśmy o krok dalej</h3>\nCzy wszyscy nasi wykładowcy współpracują na co dzień ze studentami na podstawie tego typu formuły? Zapewne nie wszyscy, ale wielu z nas. Zależy to od mnóstwa czynników – od indywidualnych uwarunkowań osobowościowych, po przyzwyczajenia i schematy wypracowane np. w trakcie pracy dydaktycznej realizowanej w innych ośrodkach akademickich. Można też powiedzieć, że opowiadając o zaletach bezpośredniego kontaktu ze studentami jako przedstawiciele stosowanych nauk społecznych, mamy do pewnego stopnia ułatwione zadanie. Pewne kwestie przyjmujemy jako zupełnie „naturalne” i „oczywiste”. Tego typu „humanistyczne” czy „partnerskie” podejście do studenta, biorące pod uwagę szerszy kontekst jego potrzeb i oczekiwań, wynika między innymi ze specyfiki naszej zawodowej socjalizacji do pełnienia roli nauczyciela akademickiego.\n\nUbiegły rok akademicki był dla wszystkich uczelni w Polsce czasem wprowadzania zmian związanych z wejściem w życie zapisów nowej ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce. Nasza uczelnia postanowiła pójść o krok dalej i obok wprowadzania nowych rozwiązań o charakterze organizacyjnym i proceduralnym, postanowiliśmy szerzej wykorzystać możliwości, jakie oferuje partnerska współpraca ze studentami. Zaprosiliśmy ich do aktywnego uczestnictwa w projektowaniu zmian dotyczących różnych obszarów (bezpośrednio albo pośrednio) wpływających na przebieg procesu dydaktycznego. W tym celu zainicjowaliśmy przeprowadzenie kilkumiesięcznego procesu projektowania nowych rozwiązań dla uczelni z wykorzystaniem metody Design Thinking i Service Design. Proces ten był jednym z elementów realizowanego przez nas obecnie, zintegrowanego programu, współfinansowanego ze środków unijnych. Pod okiem moderatora, w zróżnicowanych zespołach, w których znaleźli się: przedstawiciele kadry dydaktycznej, administracyjnej i zarządzającej oraz przedstawiciele studentów różnych kierunków, wspólnie wypracowywaliśmy rozwiązania ukierunkowane na stopniowe osiąganie przez uczelnię doskonałości dydaktycznej. Proces Design Thinking z założenia opiera się na silnej koncentracji na „użytkowniku” (w naszym przypadku: na studencie), dogłębnym zdiagnozowaniu jego potrzeb oraz ścisłej współpracy z nim w trakcie projektowania i testowania proponowanych wpierw prototypów – później rozwiązań. Dlatego też, poza włączeniem przedstawicieli grona studenckiego do zespołów roboczych jako ich pełnoprawnych członków, kilkakrotnie w trakcie procesu prowadziliśmy indywidualne i grupowe wywiady ze studentami, które pozwoliły na pełniejsze zrozumienie ich oczekiwań, motywacji oraz trudności, z jakimi muszą się na co dzień mierzyć. Następnie wypracowane rozwiązania prototypy oddaliśmy studentom do oceny i recenzji. Krok ten pozwolił sukcesywnie zacząć wdrażać te projekty, które spotkały się z największą przychylnością i ważnością dla nich. Dodatkową korzyścią z bliskiej współpracy ze studentami realizowanej w takiej formule jest więc także umacnianie poczucia ich wpływu na otaczającą ich uczelnianą rzeczywistość.\n<h3>Uczelnia jest w stanie niwelować różnice</h3>\nW naszej ocenie jest to niezwykle ważny element codziennej pracy ze studentami (do pewnego stopnia – pracy również wychowawczej). Mając bowiem na uwadze z jednej strony obawy i obniżone poczucie sprawczości studentów, zaś z drugiej strony ich potencjał, zaangażowanie i chęć wybicia się, stwarzamy warunki do aktywizowania studentów w podstawowym procesie dydaktycznym. Jako kadra dydaktyczna przywiązujemy wagę do usamodzielniania studentów i wskazywania im – począwszy od pierwszego roku – głównych różnic między nauką w szkole średniej a studiowaniem. Podejmujemy działania mające na celu rozwijanie samodzielności, pogłębianie kompetencji społecznych i umacnianie poczucia własnej wartości. Oferujemy studentom uczestnictwo w zajęciach warsztatowych (w tym zajęciach z zakresu komunikacji, negocjacji i mediacji czy planowania i budowania kariery zawodowej) wchodzących w skład programów wszystkich kierunków studiów. Zachęcamy także do działania w radzie samorządu studentów, kołach naukowych, wyjazdach zagranicznych Erasmus+. Dodatkowo, poprzez szereg fakultatywnych form wsparcia, staramy się budzić w studentach bardziej proaktywne podejście do własnego życia edukacyjno-zawodowego. Szkolenia, doradztwo indywidualne i grupowe, dodatkowe praktyki, staże, spotkania z ekspertami, pracodawcami, w których studenci mogą (nie muszą) brać udział ukierunkowane są w pierwszej kolejności na rozwijanie umiejętności osobistych, interpersonalnych oraz kształtowanie postaw przedsiębiorczych. Dzięki tym formom uczelnia jest w stanie niwelować różnice, które mimo że wynikają raczej z subiektywnych przekonań czy wręcz autostereotypów niż realnych ograniczeń, mogą stanowić barierę w rozwoju społeczno-zawodowym naszych przyszłych absolwentów. Tę opinię potwierdzają zresztą często współpracujący z uczelnią pracodawcy, którzy chwalą naszych studentów i absolwentów podejmujących praktyki, staże bądź zatrudnienie w ich firmach za sumienność, zaangażowanie i dobre przygotowanie, które gdy idzie w parze z pewnością siebie, daje duże szanse na efektywne radzenie sobie w życiu zawodowym.\n\nZebrana wiedza i wnioski płynące z potrzeb i oczekiwań studentów przełożyły się na jeszcze jeden aspekt – pracę nad metodami stosowanymi w procesie dydaktycznym. Podpatrując naszych studentów – w większości przedstawicieli pokolenia Z – którzy świetnie odnajdują się w przestrzeni wirtualnej, chętnie korzystają z mobilnych urządzeń elektronicznych i lgną do gier i zabaw, postanowiliśmy formę zajęć dostosować do nowego odbiorcy. Szkolenia kadry dydaktycznej (także wspófinansowane ze środków UE) między innymi z zakresu nowoczesnych narzędzi informatycznych, myślenia wizualnego, gier i zabaw dydaktycznych, zaowocowały wdrożeniem nowych narzędzi, metod pracy, które nie tylko w opinii studentów zwiększyły atrakcyjność zajęć, lecz także doprowadziły do zwiększenia motywacji studentów do udziału w proponowanych formach oraz poczucie, że wychodzimy naprzeciw ich potrzebom.\n<div class=\"signature\">\n\nMgr Kinga Kwiatkowska – socjolog, wykładowca,  doradca kariery, trener; kierownik Biura Karier;  członek Rady Kolegium, współautorka licznych projektów unijnych realizowanych w PUSB – obecnie kierownik Projektu „Zintegrowany Program Państwowej Wyższej Szkoły Zawodowej w Skierniewicach”\n\n</div>', 'Co wiemy  o naszych studentach? ', '&nbsp;\n\n<img class=\"alignnone size-medium wp-image-2434\" src=\"https://miesiecznik.forumakademickie.pl/wp-content/uploads/2020/05/co-wiemy-o-naszych-studentach-fa-05-2020-300x200.jpg\" alt=\"\" width=\"300\" height=\"200\" />', 'publish', 'closed', 'closed', '', 'co-wiemy-%e2%80%a8o-naszych-studentach%e2%80%a9', '', '', '2020-06-26 15:27:24', '2020-06-26 13:27:24', '', 2514, 'https://miesiecznik.forumakademickie.pl/czasopisma/co-wiemy-%e2%80%a8o-naszych-studentach%e2%80%a9/', 0, 'rrp_magazine', '', 0),
(2587, 1, '2020-06-17 07:33:35', '2020-06-17 05:33:35', '', 'artysta-na-politechnice1-fa-06-2020', '', 'inherit', 'open', 'closed', '', 'artysta-na-politechnice1-fa-06-2020', '', '', '2020-06-17 07:33:35', '2020-06-17 05:33:35', '', 0, 'https://miesiecznik.forumakademickie.pl/wp-content/uploads/2020/06/artysta-na-politechnice1-fa-06-2020.jpg', 0, 'attachment', 'image/jpeg', 0),
(2537, 1, '2020-05-18 11:12:35', '2020-05-18 09:12:35', '<h2>Warto się zastanowić, kogo ma wspierać system pomocy materialnej: każdego studenta czy studenta realizującego terminowo naukę. Przyjęte rozwiązania uderzają w osoby, które chcą uzyskać wykształcenie i podjąć pracę. Zrozumiałe, że prawo może zawierać pewne luzy decyzyjne, ale nie może być tak, że system ma premiować tzw. wiecznych studentów.</h2>\n[caption id=\"attachment_2443\" align=\"alignnone\" width=\"1024\"]<img class=\"size-full wp-image-2443\" src=\"https://miesiecznik.forumakademickie.pl/wp-content/uploads/2020/05/epidemia-wplywa-na-pomioc-materialna-fa-05-2020-1024x642.jpg\" alt=\"\" width=\"1024\" height=\"642\" /> Rys. Sławomir Makal[/caption]\n\nUstawa z dnia 16 kwietnia 2020 r. o szczególnych instrumentach wsparcia w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2, tzw. tarcza 2.0, wprowadziła także zmiany w systemie pomocy materialnej.\n<h3>Nowy obowiązek rektora</h3>\nNa podstawie art. 63 dodano do ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce m.in. art. 51b ust. 3, zgodnie z którym zapomoga jest przyznawana przez rektora. Dotychczasowa praktyka przyznawania świadczeń pomocy materialnej oparta była na dwóch modelach. Pierwszy zakładał, że wszystkie świadczenia przyznaje komisja stypendialna składająca się w większości ze studentów. Zgodnie zaś z drugim modelem świadczenia te przyznawał rektor. Powszechne było to, że rektor – na podstawie art. 268a Kodeksu postępowania administracyjnego – upoważniał pracownika uczelni, np. prorektora albo prodziekana, do załatwiania spraw z zakresu pomocy materialnej. Zgodnie z nową regulacją rektor – w okresie ograniczenia lub zawieszenia funkcjonowania uczelni – ma wyłączną kompetencję do rozpatrywania zapomóg. Nie ma zastosowania dotychczas wydane upoważnienie na podstawie art. 268a Kpa, bowiem ustawodawca w sprawach o zapomogi wyłączył stosowanie tych przepisów. Tam, gdzie dotychczas działał tylko rektor, problemu nie ma. Jednak w uczelniach, w których pomoc materialna przyznawana była przez komisje stypendialne, nastąpiła istotna zmiana: komisje te nadal przyznają stypendium socjalne, stypendium rektora oraz stypendium dla osób niepełnosprawnych, ale prośbę o zapomogę musi już rozpatrzyć rektor.\n\nZmiana pozornie słuszna, a jednak powodująca chaos co do właściwego organu. Komisje stypendialne potrafiły bowiem właściwie zorganizować swoją pracę w czasie epidemii. Posiadały one spore doświadczenie w zakresie przyznawania zapomóg zarówno co do oceny, czy student znalazł się w trudnej sytuacji życiowej, jak i co do kwoty przyznanego wsparcia. Rektorzy nie mają wypracowanego standardu działania, jeśli nie rozpatrywali tych wniosków dotychczas. Będą więc posiłkowali się albo aparatem obsługi (dział pomocy materialnej), albo włączą w proces rozpatrywania zapomóg komisje stypendialne, które będą mogły jedynie opiniować te wnioski. Może to jednak wydłużyć postępowanie, a przecież charakter zapomogi polega na tym, że pomoc potrzebna jest natychmiast.\n<h3>Wyłączenie przepisów  w sprawie przyznania zapomogi</h3>\nZgodnie z art. 51b PSWN do spraw w przedmiocie zapomogi nie mają zastosowania przepisy Kpa i art. 92 ust. 2 PSWN. Ten ostatni przepis stanowił, że zapomogę można przyznać nie więcej niż dwa razy w roku akademickim. Limit ten obowiązywał też w poprzednich rozwiązaniach prawnych, ale niewielu studentów go wykorzystywało. Ustawodawca zdecydował się jednak go znieść, zatem teoretycznie można przyznać nawet pięć takich jednorazowych świadczeń do września 2020 r. Już w marcu br. zaobserwowano na uczelniach zwiększony napływ wniosków. Oznacza to trudności w ocenie, która sytuacja jest uzasadniona, bowiem samo hasło „epidemia” to za mało. Uczelniany fundusz stypendialny przeznaczony jest nie tylko na zapomogi, lecz także na pozostałe stypendia. Zgodnie zaś z art. 417 pkt 2 PSWN dotychczas dotacja na pomoc materialną była przekazywana w transzach miesięcznych w wysokości zbliżonej do 1/10 kwoty dotacji przekazanej w poprzednim roku budżetowym. W myśl art. 63 pkt 14 tarczy 2.0 wykreślono wskazanie, że chodzi o 1/10 i poprzedni rok budżetowy. Można zakładać, że resort będzie mógł zwiększyć środki na zapomogi. Ale bez decyzji o podziale dotacji trudno podejmować decyzje, nie ma bowiem pewności, że transza w czerwcu będzie zbliżona do marcowej itd. Wystarczy przypomnieć, jak zaskakujący okazał się podział dotacji w ubiegłym roku.\n\nMatematyka jest ważna. Gdyby bowiem połowie wszystkich studentów chcieć przyznać dziś zapomogę, to najprawdopodobniej kwota przyznanego świadczenia byłaby niewielka. A przecież trzeba myśleć o nowym roku akademickim i stypendiach na okres od października do grudnia 2020 r. Otwarcie szeroko drzwi do zapomóg może również uderzyć w tych studentów, którzy rzeczywiście znaleźli się w trudnej sytuacji życiowej, np. z powodu śmierci rodzica. Mogą otrzymać mniejsze wsparcie niż ich koledzy, którzy byli w podobnej sytuacji np. na początku roku akademickiego.\n\nWyłączenie przepisów Kpa oznacza, że nie można wydać decyzji administracyjnej. Rodzi to wątpliwości, jaką formę należy przyjąć, aby sprawę załatwić. Mogłoby się wydawać, że każdy wniosek o zapomogę musi oznaczać pozytywne rozstrzygnięcie, więc nie będzie niezadowolonych studentów. Jednak w praktyce rozpatrywania wniosków zdarza się, że ktoś tej pomocy nie otrzyma, a także występować będą różnice w kwocie przyznanego wsparcia w stosunku do złożonych wniosków. Możliwa jest więc inna forma powiadomienia studenta o sposobie załatwienia jego sprawy, np. adnotacja rektora na wniosku studenta (opatrzona datą i podpisem). Ważne, aby student dowiedział się o rozstrzygnięciu swojej sprawy, nie wystarczy w tej sytuacji jedynie przelew na konto.\n\nWyłączenie przepisów Kpa wprawdzie oznacza, że student nie może odwołać się od wydanego rozstrzygnięcia, ale – wbrew twierdzeniom Parlamentu Studentów Rzeczypospolitej Polskiej – ma prawo wniesienia skargi do sądu administracyjnego. Zainteresowanych odsyłam do przepisu § 3 ust. 2 pkt 4 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Warto sięgnąć zresztą pamięcią do roku 2001, kiedy to Sąd Najwyższy (postanowienie z 5 stycznia 2001 r., sygn. III RN 45/00), jeszcze przed reformą sądownictwa administracyjnego, wypowiedział się w sprawie dostępu do sądu. Tamte wytyczne zachowały swoją aktualność mimo zmiany przepisów.\n<h3>Nowe sposoby składania wniosków</h3>\nArt. 79 pkt 3 tarczy 2.0. wskazuje, że uczelnia może określić formę i sposób składania wniosków o pomoc materialną. Chodzi tu o stypendia i zapomogę, chociaż do tej ostatniej nie stosuje się przepisów Kpa.\n\nNie ma jednego prawidłowego wzorca postępowania. Niektóre uczelnie utrzymają dotychczasowe zasady, oparte na papierowym wniosku z własnoręcznych podpisem, inne będą posiłkować się skanami, a nawet zdjęciami dokumentów. Jeszcze inne szerzej sięgną do tzw. postępowań elektronicznych. Bez względu na przyjęty wariant, kluczowe jest zadbanie, aby mieć pewność, że wniosek pochodzi od studenta. W użyciu jest e-mail uczelniany, a student przecież zobowiązuje się, że będzie codziennie sprawdzać wiadomości, a także, że nikomu nie udostępni swojej skrzynki. Problematyczna jest data doręczenia wiadomości, ale to również można rozwiązać. Dziś, gdy trwa dyskusja wokół nowych terminów rekrutacji, warto podjąć się również wprowadzenia uczelnianego systemu, pozwalającego na składanie wniosków i na doręczenia elektroniczne. To można zorganizować już na etapie postępowania rekrutacyjnego.\n<h3>Stypendium socjalne bez zaświadczenia  z ośrodka pomocy społecznej</h3>\nKolejna zmiana, zawarta w art. 79 pkt 4 tarczy 2.0, wskazuje, że nie stosuje się do wniosków o stypendium socjalne dotychczasowego art. 88 ust. 4 i 5 PSWN. Przepis ten wszedł w życie z dniem 1 października 2019 r. Zgodnie z jego treścią student ubiegający się o stypendium socjalne, a wykazujący dochód nie wyższy niż 528 zł netto miesięcznie na osobę w rodzinie, zobowiązany był do przedstawienia zaświadczenia z ośrodka pomocy społecznej o sytuacji dochodowej i majątkowej swojej i rodziny, tzw. wywiadu środowiskowego. Zasadniczo idea była słuszna, ale publikowane przez ministerstwo komunikaty w przedmiocie art. 88 ust. 4 i 5 wywołały chaos.\n\nW komentowanym przepisie ustawodawca znosi obowiązek przedłożenia ww. zaświadczenia. Na marginesie należy wskazać, że w regulacjach tarczy 2.0 dotyczących innych postępowań znaleźć można rozwiązania, które dopuszczają przeprowadzenie np. telefonicznego wywiadu środowiskowego, jak również przedłużają ważność dotychczasowych wywiadów środowiskowych. Zniesienie obowiązku przedłożenia dokumentu, o którym mowa w art. 88 ust. 4 PSWN, oznacza, że student, któremu w październiku 2019 r. odmówiono przyznania stypendium socjalnego z powodu braku zaświadczenia z ośrodka pomocy społecznej, może dziś ubiegać się o to stypendium. Kto może skorzystać na tej zmianie? Przede wszystkim student, który wykazał dochód zerowy, a nie potrafi uczciwie przyznać, z czego żyje. Organ nadal ma obowiązek zapytać go o źródło utrzymania. Odsyłam do lektury wyroku NSA z 10 maja 2018 r. (sygn. I OSK 2912/17).\n<h3>Wyłączenie ograniczenia pobierania świadczeń  przez okres dłuższy niż 6 lat</h3>\nPodobnie jest z art. 79 pkt 5 tarczy 2.0 – ustawodawca zniósł w drugim semestrze ograniczenie pobierania świadczeń przez okres dłuższy niż 6 lat, o którym mowa w art. 93 ust. 2 pkt 1 PSWN. Zniesienie ograniczenia dotyczy tylko trzech świadczeń: stypendium socjalnego, stypendium dla osób niepełnosprawnych oraz zapomogi. Skorzystają przede wszystkim osoby, które rekrutują się na studia tylko po to, aby pobierać pomoc, tzw. wieczni studenci. O ile w październiku 2019 r. organy mogły ukrócić zjawisko i odmówić np. stypendium socjalnego, o tyle tarcza 2.0 wręcz zachęca studentów, aby przedłużali studia. Wsparcie dla studentów ma sens, ale musi ich zachęcać do nauki i terminowego uzyskania wyższego wykształcenia.\n<h3>Zasada trwałości decyzji a art. 79 tarczy 2.0</h3>\n„Udogodnienia”, o których mowa w art. 79 tarczy 2.0, nie tylko mogą mieć negatywny wpływ na postawy studentów, ale również oznaczają trudności proceduralne dla organów.\n\nWspomniane przesłanki negatywne, jak brak zaświadczenia z ośrodka pomocy społecznej czy upływ sześciu lat, mogły być przyczyną wydania decyzji odmawiającej stypendium w październiku 2019 r. Jeśli więc dziś student pojawia się z nowym wnioskiem, warto zapamiętać dwa hasła: fakt i prawo. Stan faktyczny w sprawie naszego studenta się nie zmienił, zmieniło się prawo. Nie można wydać zupełnie nowej decyzji, bowiem będzie ona zagrożona sankcją nieważności – zgodnie z art. 156 § 1 pkt 3 Kpa organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną. Należy powołać się na art. 154 lub 155 Kpa i zmienić decyzję „październikową”, lecz nie od października, a od miesiąca, w którym wniosek został złożony, chyba że regulamin świadczeń dla studentów zawiera inne regulacje, np. zasadę przyznawania stypendium od miesiąca następującego po miesiącu złożenia wniosku.\n\nInaczej jest w przypadku zapomogi. Wprawdzie jeszcze w lutym organ stypendialny, powołując się np. na przesłankę sześciu lat, odmówił przyznania pomocy studentowi, któremu zmarł rodzic, to gdy ten sam student pojawi się teraz z wnioskiem, trzeba pamiętać, że od 18 kwietnia 2020 r. do sprawy zapomogowych nie stosuje się ani ograniczenia sześciu lat, ani przepisów Kpa. Nie można więc skorzystać z art. 154 czy 155 Kpa. Łatwiej potraktować jego wniosek jako nową sprawę i wydać rozstrzygniecie już bez opierania się na przepisach Kpa.\n<h3>Rozszerzenie katalogu dochodów utraconych a stypendium socjalne</h3>\nZmiany nastąpiły również w katalogu dochodów utraconych, o którym mowa w ustawie o świadczeniach rodzinnych. Zasady obliczania dochodu w rodzinie studenta są powiązane z ww. aktem prawnym. Na podstawie art. 73 pkt 24 tarczy 2.0 dodano art. 15oa, zgodnie z którym obniżenie wynagrodzenia z tytułu zatrudnienia z powodu przeciwdziałania COVID-19 stanowi utratę dochodu.\n\nObniżenie wynagrodzenia, np. z kwoty 5 tys. zł do 2 tys. zł, nie oznacza, że student ma dochód zerowy, ale wyliczając jego dochód należy uwzględnić 2 tys. zł. Trzeba pamiętać, że obniżenie musi mieć związek ze stanem epidemii, a nie jakąkolwiek inną przyczyną, np. karą dyscyplinarną. Popularne, zwłaszcza w przypadku stypendium socjalnego, są tzw. generatory wniosków. Polegają na tym, że student wprowadza dane, a następnie wniosek jest drukowany i składany – wraz z załącznikami – jako wydruk opatrzony podpisem itd. Niestety niektóre uczelnie przyjęły, że student może wniosek o stypendium socjalne złożyć tylko na początku semestru. Dziś więc, jeśli student utracił pracę i chciałby się ubiegać o stypendium socjalne, ma kłopot. Generator jest wyłączony, a wzory wniosków – nawet w formacie pdf – niedostępne. Warto przypomnieć, że Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 5 grudnia 2006 r. (sygn. I OSK 646/05) orzekł, że termin do złożenia wniosku o stypendium socjalne ma charakter instrukcyjny. Taki sam wniosek płynie z wyroku NSA, który zapadł 26 września 2019 r. (sygn. I OSK 78/18). Niektóre uczelnie próbują się powoływać na wyczerpanie funduszu stypendialnego. Uczelnia, która wydatkowałaby cały fundusz, w przypadku pojawienia się wniosku o stypendium socjalne ma obowiązek wystąpienia do resortu o uzupełnienie dotacji.\n<h3>Podsumowanie</h3>\nPrzedstawione powyżej zmiany koncentrują się wokół rozszerzenia dostępu do pomocy materialnej. Mają one jednak iluzoryczny wymiar. Ilu jest bowiem studentów, którzy otrzymali w tym roku akademickim dwie zapomogi i chcieliby otrzymać trzecie świadczenie? Szerszy dostęp umożliwi skorzystanie ze świadczeń osobom, którym w październiku 2019 r. zamknięto drogę do pomocy. Chodzi o studentów, którzy rekrutowali się na studia tylko po to, aby mieć dostęp do stypendium. Dziś znów mogą się ubiegać o wsparcie. Podobnie jest w przypadku studentów, którzy wykazywali zerowe dochody, nie otrzymując ani świadczeń rodzinnych, ani pomocy społecznej. W październiku 2019 r. zobligowane były do przedstawienia tzw. wywiadu środowiskowego i w przypadku jego niedostarczenia nie otrzymały stypendium socjalnego. Dziś jednak mogą się ubiegać o taką pomoc i uczelniom będzie trudniej im tego wsparcia odmówić.\n\nWarto się zastanowić, kogo ma wspierać system pomocy materialnej: czy chodzi o każdego studenta, czy o studenta realizującego terminowo naukę. Przyjęte rozwiązania uderzają w osoby, które chcą uzyskać wykształcenie i podjąć pracę. Zrozumiałe, że prawo może zawierać pewne luzy decyzyjne, ale nie może być tak, że system ma premiować tzw. wiecznych studentów.\n<div class=\"signature\">\n\nMgr Jacek Pakuła, prawnik, pomysłodawca Ogólnopolskiej Konferencji Naukowo-Szkoleniowej pt. „Pomoc materialna dla studentów i doktorantów”\n\n</div>', 'Epidemia wpływa  na pomoc materialną ', '<img class=\"alignnone size-medium wp-image-2443\" src=\"https://miesiecznik.forumakademickie.pl/wp-content/uploads/2020/05/epidemia-wplywa-na-pomioc-materialna-fa-05-2020-300x188.jpg\" alt=\"\" width=\"300\" height=\"188\" />\n\nWarto się zastanowić, kogo ma wspierać system pomocy materialnej: każdego studenta czy studenta realizującego terminowo naukę. Przyjęte rozwiązania uderzają w osoby, które chcą uzyskać wykształcenie i podjąć pracę. Zrozumiałe, że prawo może zawierać pewne luzy decyzyjne, ale nie może być tak, że system ma premiować tzw. wiecznych studentów.', 'publish', 'closed', 'closed', '', 'epidemia-wplywa-%e2%80%a8na-pomoc-materialna%e2%80%a9', '', '', '2020-06-26 15:28:28', '2020-06-26 13:28:28', '', 2514, 'https://miesiecznik.forumakademickie.pl/czasopisma/epidemia-wplywa-%e2%80%a8na-pomoc-materialna%e2%80%a9/', 0, 'rrp_magazine', '', 0),
(2586, 1, '2020-06-17 07:33:35', '2020-06-17 05:33:35', '', 'Adam-Weintrit', '', 'inherit', 'open', 'closed', '', 'adam-weintrit', '', '', '2020-06-17 07:33:35', '2020-06-17 05:33:35', '', 0, 'https://miesiecznik.forumakademickie.pl/wp-content/uploads/2020/06/Adam-Weintrit.jpg', 0, 'attachment', 'image/jpeg', 0);
INSERT INTO `wp_posts` (`ID`, `post_author`, `post_date`, `post_date_gmt`, `post_content`, `post_title`, `post_excerpt`, `post_status`, `comment_status`, `ping_status`, `post_password`, `post_name`, `to_ping`, `pinged`, `post_modified`, `post_modified_gmt`, `post_content_filtered`, `post_parent`, `guid`, `menu_order`, `post_type`, `post_mime_type`, `comment_count`) VALUES
(2538, 1, '2020-05-18 11:12:35', '2020-05-18 09:12:35', '<h2>Czy pierwsza światowa „telepandemia” zmieni filozofię organizacji uczelni? Dla przykładu e-learning w wielu uczelniach był „kwiatkiem do kożucha” i mało kto przypuszczał, że możliwe jest tak „antyjakościowe” rozwiązanie jak nakaz powszechnego e-learningu.</h2>\n[caption id=\"attachment_2468\" align=\"alignnone\" width=\"1018\"]<img class=\"wp-image-2468 size-full\" src=\"https://miesiecznik.forumakademickie.pl/wp-content/uploads/2020/05/uczelnia-po-wirusie-zrodlo-online-ap-edu-pl-fa-05-2020.jpg\" alt=\"\" width=\"1018\" height=\"573\" /> Źródło: online.ap.edu.pl[/caption]\n\nOstatnie miesiące pokazały nie tylko kryzys paradygmatu, w którym sednem aktywności uczelni wydaje się mniej „przysporzenie dydaktyczne” (kształcenie konkretnych umiejętności zgodnie z zapotrzebowaniem studentów), a bardziej realizacja zajęć i egzaminów z zachowaniem kontroli samodzielności, jako wymogów formalnych, by wydać dyplom. Czas ten pokazał także trudności praktyczne etatystyczno-legislacyjnego paradygmatu sterowania uczelniami.\n\nBlokada uczelnianej codzienności z powodu koronawirusa zastała nasze uczelnie jako sterowane legislacyjnie, a nie własnościowo, a więc podlegające tym samym bolączkom trudnosterowności co państwo. Właściciel może zadysponować swoją własnością, samym aktem woli. Premier, minister czy rektor, jeśli chce mieć poczucie zgodności z wymaganymi regulacjami, musi przecisnąć się przez meandry legislacji publicznej lub wewnętrznej. Przepisy tworzące uczelnianą rzeczywistość opierały się na fundamencie kontaktu, posiedzeń i zebrań. Okazały się nieprzydatne, wręcz szkodliwe przy wyzwaniu „zdalności”. Dodatkowo rozpędzały się wyborcze procedury. Ich realizacja w mało której uczelni możliwa była bez międzyludzkiego kontaktu bezpośredniego. Wreszcie w Ustawie 2.0. nie było przepisu pozwalającego wprost rektorowi ograniczyć lub zawiesić funkcjonowanie uczelni, zaś jej art. 51 stanowi podstawę do rozporządzenia, które raczej określa jak bezpiecznie uczelnia ma działać, niż kiedy może nie działać.\n<h3>Specregulacje</h3>\nTo wymusiło działania improwizowane. Zanim dodano art. 51a i 51b, część rektorów podejmowała ryzyko prawne, by unikać ryzyka epidemicznego. Płynące z MNiSW rozporządzenia w sprawie ograniczenia funkcjonowania uczelni dawały czasem odpowiedzi, czasem implikowały kolejne pytania (por. portal FA: Ograniczanie przez kreowanie). W kolejnych odsłonach tego aktu dorzucano w jego treści kolejne ciała uczelnianej rzeczywistości jako mające podejmować uchwały „obiegowo” czy komunikując się elektronicznie. Wreszcie się okazało, że także egzaminowanie i rekrutacja przytwierdzone są stalową liną regulacji do betonu etatystyczno-korporacyjnego paradygmatu systemu.\n\nCzy pierwsza światowa „telepandemia” zmieni filozofię organizacji uczelni? Dla przykładu e-learning w wielu uczelniach był „kwiatkiem do kożucha” i mało kto przypuszczał, że możliwe jest tak „antyjakościowe” rozwiązanie jak nakaz powszechnego e-learningu. „Antyjakościowe” dlatego i o tyle, o ile wcześniej podkreślano, że powyżej pewnego procentu parytetu zdalność po prostu jakości szkodzi. Inny przykład to dokumentacja. Chodzenie po uczelni z papierami (w wielu uczelniach jeszcze z indeksem), obiegówkami itp. Stanowić może dowód budowania rzeczywistości uczelni bardziej wokół przeszkód na drodze do dyplomu, a nie priorytetu kształcenia w treściach, których opanowanie student uznaje za sensowne bez systemu wymuszającego jego motywację restryktywnie.\n\nStopniowo jednak w uczelniach następowało oswajanie się z sytuacją i kanalizowanie myślenia na rozwiązywanie kolejnych problemów wynikających z paradygmatu regulacji. Czy jednak pytamy, co student potrafi i jak nauczyć go kolejnej umiejętności? Czy może pytamy, jak prowadzić zajęcia, by nie popaść w „nielegalizm”? Być może, w miarę jak do MNiSW docierały kolejne praktyczne problemy, tak – choć z pewnością również na podstawie refleksji niesygnalizacyjnej – z MNiSW wypływały kolejne przepisy, a czasem jedynie rekomendacje. Nadal pozostawały nierozwiązane wyzwania: jak realizować zdalnie zajęcia z wychowania fizycznego czy praktyki, które blokują zaliczenie danego semestru. Co zrobić, jeśli uczelnia nadal ma tylko papierowy indeks. Także precyzyjna realizacja zmienionych przepisów zderzała się z odczuciem „nadzwyczajności” skutkującym często pokusą subdelegacji czy ich mniej dosłownym odczytaniem.\n<h3>Efektów weryfikacje</h3>\nDla przykładu art. 76a ust. 2 PSWiN wymaga, by uczelnia udostępniała w Biuletynie Informacji Publicznej na swojej stronie podmiotowej „Zasady weryfikacji osiągniętych efektów uczenia się w sposób, o którym mowa w ust. 1 [tj. Uczelnia może zorganizować weryfikację osiągniętych efektów uczenia się określonych w programie studiów, w szczególności przeprowadzać zaliczenia i egzaminy kończące określone zajęcia oraz egzaminy dyplomowe, poza siedzibą uczelni lub poza jej filią z wykorzystaniem technologii informatycznych zapewniających kontrolę ich przebiegu i rejestrację]”. Jednocześnie w par. 1 ust. 3 specrozporządzenia do art. 51a PSWiN czytamy: „W przypadku prowadzenia zajęć w sposób określony w ust. 2 [tj. „zdalnie”, dopisek i podkr. – M.Ch.] weryfikacja osiągniętych efektów uczenia się określonych w programie danego kształcenia, w szczególności przeprowadzenie zaliczeń i egzaminów kończących określone zajęcia oraz egzaminów dyplomowych, może odbywać się poza siedzibą uczelni lub poza jej filią albo poza siedzibą innego podmiotu prowadzącego kształcenie doktorantów, z wykorzystaniem technologii informatycznych zapewniających kontrolę przebiegu weryfikacji osiągniętych efektów uczenia się oraz jego rejestrację”.\n\nO ile specrozprządzenie dopuszczało weryfikację „zdalną” efektów jedynie dla zajęć prowadzonych „zdalnie”, o tyle art. 76a nie niesie takiego ograniczenia. Stąd weryfikacja „zdalna” możliwa jest także dla zajęć „niezdalnych”, jednak w obu przypadkach powstaje wymaganie – nieznane jeszcze na gruncie specrozporządzenia – określenia i publikacji zasad na BIP. To obowiązek udostępnienia informacji publicznej, w związku z tym pamiętać należy o art. 23 ustawy o dostępie do informacji publicznej i sankcji karnej w nim przewidzianej.\n\nW braku przypisania tego obowiązku statutem innemu organowi przypadnie on rektorowi. Zasady – jak sama nazwa mówi – muszą być co najmniej dwie. Należy także pamiętać, że mają to być zasady weryfikacji, a nie zasady określania zasad weryfikacji, więc subdelegacja dla dziekana w zakresie ustalenia zasad nie będzie dobrym rozwiązaniem. Nota bene w specrozporządzeniu mówi się o programach kształcenia, a nie programach studiów, co znacząco ogranicza jego praktyczne zastosowanie.\n\nTak art. 76a PSWiN, jak i specrozporządzenie, dopuszczają zdalne weryfikowanie, ale nie narzucają go. W uczelniach powstają bowiem wątpliwości, czy każdy efekt uczenia się można zweryfikować zdalnie. Fakt wydania dyplomu potwierdza uzyskanie efektów, a te – wadliwie czy „skrótowo” zweryfikowane – mogłyby implikować pytania o ryzyka poświadczania nieprawdy w dyplomie, a nawet ewentualnej odpowiedzialności odszkodowawczej za szkodę wynikłą z błędów popełnionych przez absolwenta, który coś miał (wg dyplomu i dokumentacji weryfikacji efektów) umieć, a nie umiał.\n\nNa marginesie walki o „uzdalnienie” egzaminów przy zachowaniu kontroli samodzielności może się zrodzić pytanie: po co w ogóle w uczelni egzaminy i kontrolowanie samodzielności? Czy może u ich podstawy tkwi założenie, że student nie chce ujawnienia, że czegoś nie potrafi lub co najmniej nie potrafi sam i w zakresie wymaganym, bardziej niż chce opanowania tego? A gdyby student widział potrzebę pozyskania, nabycia danych umiejętności, które uznaje za wysoce wartościowe, potencjalnie dochodowe itd., to może sam miałby potrzebę ich skutecznego opanowania? A chcąc na nich zarabiać bez ryzyka odszkodowań czy przystąpić do państwowych egzaminów zawodowych, wręcz sam dążyłby do autosprawdzenia? Wymuszona samodzielność byłaby wtedy zbędna.\n<h3>Rekrutacje</h3>\nW ustawie z 30 kwietnia 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w zakresie działań osłonowych w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2 wprowadzono możliwość zmian uchwał rekrutacyjnych, co ma stanowić wyjątek od wywodzonej w orzecznictwie, bo niewynikającej wprost z art. 70 ust. 1 PSWiN ust. 1 zasady udostępniania uchwały rekrutacyjnej do 30 czerwca roku poprzedzającego rok akademicki. Na marginesie można zapytać, czy art. 70 ust. 1 zd. 1 wyklucza (a może wręcz nakazuje), by „warunki, tryb oraz termin rozpoczęcia i zakończenia rekrutacji oraz sposób jej przeprowadzenia” określił rektor, gdy statut nie przydziela tego obowiązku senatowi, a z ust. 2 może wynikać, że warunki tam wskazane dotyczą sytuacji, w której robi to senat. Zaś kompetencja określania zasad dla olimpijczyków i konkursowiczów, z art. 70 ust. 6 w ogóle nie jest przypisana senatowi, mimo że odsyła do terminu, o którym mowa w art. 70 ust. 1. Być może zapomniano także o terminie z art. 70 ust. 4 zd. 3 PSWiN, który odsyła do terminu z art. 70 ust. 1? W tym zakresie nadal pozostaje „blokerem”, gdyby uczelnia chciała zmienić zakres egzaminu, np. z powodu niemożności jego realizacji w danym zakresie „zdalnie”.\n\nW niektórych przypadkach warunkiem przyjęcia uczelnia uczyniła przedstawienie zaświadczenia lekarskiego o braku przeciwskazań do studiowania danego kierunku. Zmiana uchwały rekrutacyjnej jest okazją pozbycia się takiego warunku, zwłaszcza jeśli jego spełnienie w czasie epidemii jest znacznie utrudnione. Jednak brak weryfikacji danych cech kandydata na wejściu może skutkować brakiem podstaw prawnych do ich wymagania w toku studiów, gdy ich deficyt wyjdzie na jaw. W konsekwencji może powstać roszczenie, by to uczelnia pokryła koszty przystosowania toku studiów do zniwelowania danego deficytu. Ewentualnie alternatywa w postaci zobowiązania cywilnoprawnego studenta do ponoszenia ryzyka i kosztów utrzymania warunków wymaganych do podjęcia danych studiów, to jednak także wymaga jakiegoś ich zdefiniowania.\n<h3>Rekomendacje</h3>\nPodsumowując, tzw. koronawirus zmieni uczelnie, podobnie jak państwa i firmy. Wprowadzone pod presją wymogu chwili e-rozwiązania pozostaną na dłużej. Posłużą one jednak podtrzymaniu funkcjonowania paradygmatu etatystyczno-korporacyjnego realizowanego legislacyjnie, a nie do refleksji nad jego zmianą. Wprowadzając e-zmiany w uczelnianych regulacjach, możemy nieustannie zwiększać zasięg widzenia oka Wielkiego Brata, poziom kontroli studenckich instynktów, kolejne dokumenty czynić elektronicznymi. Możemy też spróbować się oprzeć na tych instynktach, wykorzystać ich dynamikę, by – działając same z siebie – motywowały studenta i nauczyciela. Ale to wymagałoby zmiany reguł finansowania sektora. Do tego zaś aktualna epidemia jest zbyt słabym wyzwaniem.\n<div class=\"signature\">\n\nMarcin Chałupka, radca prawny, specjalizuje się w prawie  i instytucjach szkolnictwa wyższego i awansu naukowego. Więcej na www.chalupka.pl. Decyzje w danych stanach faktycznych powinny być konsultowane  z radcami prawnymi uczelni.\n\n</div>', 'Uczelnia po wirusie ', '<img class=\"alignnone size-medium wp-image-2468\" src=\"https://miesiecznik.forumakademickie.pl/wp-content/uploads/2020/05/uczelnia-po-wirusie-zrodlo-online-ap-edu-pl-fa-05-2020-300x169.jpg\" alt=\"\" width=\"300\" height=\"169\" />\n\nCzy pierwsza światowa „telepandemia” zmieni filozofię organizacji uczelni? Dla przykładu e-learning w wielu uczelniach był „kwiatkiem do kożucha” i mało kto przypuszczał, że możliwe jest tak „antyjakościowe” rozwiązanie jak nakaz powszechnego e-learningu.', 'publish', 'closed', 'closed', '', 'uczelnia-po-wirusie%e2%80%a9', '', '', '2020-06-26 15:29:38', '2020-06-26 13:29:38', '', 2514, 'https://miesiecznik.forumakademickie.pl/czasopisma/uczelnia-po-wirusie%e2%80%a9/', 0, 'rrp_magazine', '', 0),
(2539, 1, '2020-05-18 11:12:35', '2020-05-18 09:12:35', '<img class=\"alignnone wp-image-2435 size-medium\" src=\"https://miesiecznik.forumakademickie.pl/wp-content/uploads/2020/05/czytelnia-czasopism-umcs-fa-05-2020-233x300.jpg\" alt=\"\" width=\"233\" height=\"300\" />\n<h3>Żeby móc pamiętać</h3>\nWystarczy kilka minut, żeby ze zdrowej, dobrze funkcjonującej osoby zamienić się w pacjenta wymagającego całodobowej opieki i nadzoru. Udar, uraz głowy czy zatrucie tlenkiem węgla to wrogowie ludzkiego mózgu, którzy w krótkim czasie demolują dobrze działające struktury, pozostawiając w nich niebezpieczne wyrwy. Nad sposobami odtworzenia lub usprawnienia obszarów działających nieprawidłowo na skutek degeneracji zastanawiają się zarówno neurolodzy, genetycy, biolodzy czy neurochirurdzy, jak i rehabilitanci, psychiatrzy, filozofowie czy neuropsycholodzy. O szczegółach działalności tych ostatnich informuje miesięcznik Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie „Wiadomości Uniwersyteckie” (nr 9/2019).\n\nNeuropsychologia, której zadaniem jest opisywanie relacji mózg-zachowanie, wyjaśnia, „w jaki sposób ośrodkowy układ nerwowy (OUN) reguluje nasze procesy psychiczne i zachowanie, czy i w jaki sposób zmieniają się one w efekcie zmian chorobowych dotykających OUN lub też, czy zmiany w zachowaniu wskazują na patologię mózgu”. Tyle dowiadujemy się z definicji. W życiowej praktyce słowa te oznaczają najczęściej dramat pacjentów oraz ich rodzin, dla których ogromną traumę stanowi obserwowanie swoich najbliższych, pozbawionych sprawności, czy to ruchowej, czy poznawczej. I o ile jeszcze w przypadku tej pierwszej można mieć nadzieję, że przy pomocy rehabilitacji uda się odzyskać pełną sprawność, o tyle ta druga, pomimo podjęcia długotrwałego wysiłku, nie daje choremu gwarancji zniwelowania deficytów.\n\nNeuropsychologia, z uwagi na swoją specyfikę, daleko wykracza poza płaszczyznę stricte medyczną. Obszary związane z wyjaśnianiem prawidłowości i trudności rozwojowych dzieci, młodzieży i dorosłych, opiniowaniem sądowym oraz diagnozowaniem różnic kulturowych stanowią kolejne elementy jej działalności.\n\n<img class=\"alignnone wp-image-2437 size-medium\" src=\"https://miesiecznik.forumakademickie.pl/wp-content/uploads/2020/05/czytelnia-czasopism-zut-fa-05-2020-212x300.jpg\" alt=\"\" width=\"212\" height=\"300\" />\n<h3>Wyjść poza schemat</h3>\nW tradycyjnie rozumianym behawiorystycznym modelu oddziaływań nagroda oraz kara stanowią podstawowe kategorie oceny zachowań. Metodę wykorzystującą potencjał pochwały i nagany od lat, z różnym skutkiem, stosują na uczelniach wykładowcy, używając jej do weryfikacji stopnia zaangażowania i jakości pracy studentów. O potrzebie dokonania zmiany dotychczasowego paradygmatu, gotowości środowiska akademickiego do rozpoczęcia nowego etapu w procesie kształcenia i korzyściach wynikających z wykroczenia poza istniejący schemat, informuje pismo Zachodniopomorskiego Uniwersytetu Technologicznego w Szczecinie „Forum Uczelniane” (nr 4/2019).\n\nRezygnacja z kurczowego trzymania się raz przyjętego wzorca pobudzić ma do prawdziwej aktywności, będących do tej pory często biernymi wykonawcami poleceń, studentów. Staną się oni w ten sposób autonomicznie działającymi podmiotami, zdolnymi do krytycznego myślenia i samodzielnie przetwarzającymi oraz kreującymi poszczególne treści. Uzyskane w procesie indywidualizacji kompetencje komunikacyjne i społeczne pozwolą im poza tym dobrze przygotować się do pełnienia w przyszłości wielu różnych ról.\n\nModyfikacja dominującego na uczelniach modelu kształcenia wymagać będzie przede wszystkim zmiany mentalności wykładowców. Jednocześnie samo przekonanie kadry dydaktycznej do nowych rozwiązań nie wystarczy. Nie można bowiem zapominać, że nauczyciel akademicki nie działa sam, ale jest jednym z elementów wspólnie tworzących całość, jaką jest proces kształcenia. Bez zapewnienia komfortowych warunków pracy naukowej, co wiąże się chociażby z koniecznością gruntownego przeorganizowania przestrzeni, w której odbywają się zajęcia oraz z potrzebą zmniejszenia liczebności grup studenckich, ale też bez fachowego i konkretnego wsparcia ze strony osób decyzyjnych trudno wyobrazić sobie, by mające w sobie pozytywny potencjał założenia, mogły szybko stać się rzeczywistością.\n\n<img class=\"alignnone wp-image-2436 size-medium\" src=\"https://miesiecznik.forumakademickie.pl/wp-content/uploads/2020/05/czytelnia-czasopism-upp-fa-05-2020-212x300.jpg\" alt=\"\" width=\"212\" height=\"300\" />\n<h3>Żywność 65+</h3>\nSpołeczeństwa się starzeją. W szybkim tempie przybywa osób, o których do tej pory zwykło się mówić, że są w podeszłym wieku. Dziś ludzie ci stanowią silną grupę społeczną i ekonomiczną, która ma swoje określone wymagania, także w zakresie sposobu odżywiania. Między bajki można już włożyć tezę, że starsi ludzie preferują produkty już znane i nie mają ochoty na żadne eksperymenty.\n\nWiedzą o tym dobrze specjaliści, którzy z chęci zaspokojenia potrzeby na produkty spożywcze przeznaczone specjalnie dla osób 65+ wymyślili ideę „Laboratoria zaangażowania konsumentów”. Projekt jest częścią międzynarodowego przedsięwzięcia „EIT Food RIS Consumer Engagement Labs”, którego celem jest stymulacja procesów wprowadzania innowacji na rynku rolno-spożywczym. O szczegółach tego unikatowego rozwiązania informuje czasopismo Uniwersytetu Przyrodniczego w Poznaniu „Wieści Akademickie” (nr 10-12/2020).\n\nNowatorstwo konceptu polega przede wszystkim na tym, że każdy towar, zanim wejdzie na rynek, przechodzi przez etapy konsultacji, w których uczestniczą seniorzy, przedsiębiorcy i naukowcy. W uczelni ze stolicy Wielkopolski w projekcie uczestniczą pracownicy Wydziału Ekonomiczno-Społecznego współpracujący z absolwentami UPP, którzy są założycielami start-upu biotechnologicznego Cofactor sp. z o.o.\n<div class=\"signature\">\n\nAneta Zawadzka\n\n</div>', 'Czytelnia czasopism ', '', 'publish', 'closed', 'closed', '', 'czytelnia-czasopism%e2%80%a9', '', '', '2020-05-19 10:30:21', '2020-05-19 08:30:21', '', 2514, 'https://miesiecznik.forumakademickie.pl/czasopisma/czytelnia-czasopism%e2%80%a9/', 0, 'rrp_magazine', '', 0),
(2575, 95, '2020-05-21 15:11:10', '2020-05-21 13:11:10', '', 'Zamówienie pojedynczego wydania', '', 'private', 'closed', 'closed', '', 'zamowienie-pojedynczego-wydania-22', '', '', '2020-05-21 15:11:10', '2020-05-21 13:11:10', '', 0, 'https://miesiecznik.forumakademickie.pl/rrp_order/zamowienie-pojedynczego-wydania-22/', 0, 'rrp_order', '', 0),
(2540, 1, '2020-05-18 11:12:35', '2020-05-18 09:12:35', '<h2>Sytuacja nabiera dramaturgii, gdy tłumaczenie – z reguły jakiegoś drobniejszego tekstu – jest wykonywane w ramach przysługi, a nie za pieniądze. Darowanemu koniowi nie zagląda się w zęby, zatem pole manewru jest węższe.</h2>\n[caption id=\"attachment_2491\" align=\"alignnone\" width=\"1024\"]<img class=\"size-full wp-image-2491\" src=\"https://miesiecznik.forumakademickie.pl/wp-content/uploads/2020/05/redaktorzy-i-tlumacze-fa-05-2020-1024x685.jpg\" alt=\"\" width=\"1024\" height=\"685\" /> Fot. Stefan Ciechan[/caption]\n\nGdy byłem jeszcze dzieckiem, a potem nastolatkiem, wielokrotnie słyszałem (głównie od mężczyzn): „Chcesz, żeby coś zostało zrobione dobrze? Zrób to sam!”. Dopóki chodzi o kwestie małe i codzienne, faktycznie można nie delegować zadań. Jeszcze w kole naukowym jakoś się to sprawdzało – nie organizowałem dużych konferencji naukowych. Gdy jednak przyszło do koordynowania wydarzeń charytatywnych o nie tak wcale dużej skali, szybko zdałem sobie sprawę, że muszę się nauczyć dwóch rzeczy. Po pierwsze, podejmowania ryzyka zaufania komuś, bo przecież na tej samej zasadzie wiele osób mądrzejszych i bardziej doświadczonych ode mnie ufa mnie. Po drugie, dostrzegania, że jeśli ktoś zrobi coś inaczej, niż sobie wyobrażam, to prawdopodobieństwo, że zrobi to lepiej niż ja, jest znaczące. Nie tyle chodzi o to, że i tak nie miałbym czasu zrobić wszystkiego sam, ale o to, że próbując tak funkcjonować, nigdy nie wyrywałbym się z kręgu własnych ograniczeń.\n<h3>Tłumacze miewają swoje przyzwyczajenia</h3>\nGdybyż to było takie piękne – po prostu (cytując ks. Tomáša Halíka) zrezygnować z funkcji dyrektora wszechświata, zaufać innym i dać się ponieść fali… Niestety, jeśli za coś odpowiadam, muszę sprawdzić rezultaty cudzej pracy przed przekazaniem ich dalej (rzadko jednoosobowo decyduję o publikacji). W wydawnictwie naukowym jest tak wyjątkowo często. Wiem, że pracuję z fachowcami, redaktorami i tłumaczami, z reguły bardziej kompetentnymi ode mnie, ale obowiązuje mnie weryfikowanie ich pracy. Nawet osoba gorzej przygotowana, ale skoncentrowana, ma szansę wychwycić niektóre błędy dzięki temu, że 1) nie jest zupełnym laikiem i 2) patrzy tzw. świeżym okiem. Tak właśnie wygląda weryfikowanie tłumaczeń publikacji – zarówno artykułów naukowych, jak i skryptów oraz obszernych książek – które ukazały się już po polsku i teraz są ponownie publikowane po angielsku lub niemiecku. Pracuję z profesjonalnymi tłumaczami i przygotowane przez nich teksty wymagają jedynie drobnych poprawek (materiały pisane od razu po angielsku przez autorów z Polski lub innych nie-native speakerów potrzebują czasem gruntownych przeróbek). Problemy, które omówię poniżej, jestem w stanie dostrzec właśnie dlatego, że kwestie czysto językowe są przez tłumaczy rozwiązywane znacznie lepiej, niż zrobiłbym to sam.\n\nWarto w tym miejscu zwrócić uwagę na ważny fakt: tłumaczeniami – i to nierzadko naprawdę wysokiej jakości – zarabiają nie tylko osoby, które ukończyły odpowiednią neofilologię i podyplomowe studia czy kursy dla tłumaczy. Niektórzy uważają, że tacy fachowcy nie mają prawa do miana tłumacza, ale nie podzielam tego przekonania. Sam siebie nie określiłbym nigdy jako tłumacza, wolę sformułowanie, że „zajmuję się również tłumaczeniami”, ale nie odważyłbym się odmawiać tego tytułu ludziom, których pracę znam i podziwiam.\n\nUmowy z firmami tłumaczeniowymi są przygotowywane na różnym poziomie szczegółowości i nigdy nie są tak złożone, jak te z towarzystwami ubezpieczeniowymi. Te drugie przewidują nawet lądowanie obcej inteligencji, te pierwsze precyzują nierzadko jedynie ramowe warunki współpracy. Rzecz jasna to biznes i można się dogadać, ale tłumacze – podobnie jak redaktorzy – miewają swoje przyzwyczajenia lub ugruntowane przekonania, z którymi nie potrafią lub nie chcą zrywać. Sytuacja nabiera dramaturgii, gdy tłumaczenie (z reguły jakiegoś drobniejszego tekstu) jest wykonywane w ramach przysługi, a nie za pieniądze. Darowanemu koniowi nie zagląda się w zęby, zatem pole manewru jest węższe.\n\nCzęsto obszarem nieporozumień między redaktorami i tłumaczami jest stosowanie British lub American English. Bywa to problemem, jeśli tłumacz nie jest anglistą i zna angielski naprawdę biegle, ale tylko jedną jego odmianę. W rezultacie zawsze pisze glycaemia zamiast glycemia, practise zamiast practice i organise zamiast organize, gdyż po prostu tylko ta pierwsza wersja wydaje mu się poprawna. Czy to poważny problem? W dobie edytorów tekstu z funkcją sprawdzania pisowni – nie. Większość takich wyrazów program wychwyci sam, inne łatwo wyłapać w korekcie, zwłaszcza że w tekstach z podobnego zakresu tematycznego są to często wciąż te same słowa. Kwestie stylistyczne różniące British i American English odgrywają zaś rolę raczej w tekstach literackich niż naukowych.\n<h3>Metodą intuicji</h3>\nRedagowanie tekstu przypomina trochę wychowywanie dzieci – do pewnego stopnia trzeba zdać się na intuicję. Przy lekturze materiału po polsku taką metodą można wychwycić niektóre błędy merytoryczne, które w jakiś niezbadany sposób przeszły przez recenzję. Przy lekturze tłumaczenia – niektóre błędy tłumacza. Toutes proportions gardées. Trzeba być trochę jak doświadczeni policjanci z filmów: „Nie podoba mi się to. Tu jest coś nie tak”. Kiedy tylko w głowie rozlegnie się ostrzegawczy brzęczyk – sprawdzamy. Błędy tłumaczenia wynikają najczęściej z nieuwagi spowodowanej przepracowaniem. Nie myli się tylko ten, kto nic nie robi. Bywa zatem, że z przetłumaczonego zdania znika „not” i zdanie przeczące zamienia się w twierdzące (a zatem np. cały akapit zmienia znaczenie).\n\nInne błędy wymagają naprawdę wyczulonej intuicji. Jakiś czas temu koleżanka z wydawnictwa zwróciła mi uwagę na błąd w tłumaczeniu tekstu poświęconego zdrowemu żywieniu. Elementem tego materiału była tabela z parametrami kilkunastu najczęściej spożywanych w polskiej kuchni warzyw. Nieoczekiwanie obok marchwi, selera i cebuli znalazł się w niej… pasternak (parsnip). Wiem, czym jest pasternak, ale przesadnie popularnym bym go nie nazwał. Rzut oka do oryginału i okazało się, że chodziło o pietruszkę (parsley). Koleżanka wychwyciła to, gdyż to jej poletko, naprawdę zna się na gotowaniu (tak dla informacji: na współczesnej myśli feministycznej też). Ja sam, nie chwaląc się, umiem nawet odróżnić wizualnie pasternak od pietruszki (podobno wielu mężczyzn je myli i są problemy przy zakupach), ale nic mi nie zadzwoniło przy sprawdzaniu tej tabeli (dlatego tak istotne było, że nie ja jeden czytałem ten artykuł).\n\nSprawdzanie tłumaczenia oznacza bowiem – omawiane tu przy okazji historii drogi artykułu przez kolejne etapy redakcji – przygotowanie tekstu do składu, a nie kontrolę poprawności przekładu poprzez kolacjonowanie go z oryginałem zdanie po zdaniu. Gdyby taka konieczność zachodziła w przypadku każdego tłumaczenia wykonywanego dla danego wydawnictwa, prace nad taką publikacją ciągnęłyby się w nieskończoność, a samo zlecanie tłumaczenia traciłoby sens – szybciej byłoby wykonać je samemu. Jeśli weryfikacja zajmuje zbyt dużo czasu, sama idea delegowania czy zlecania na zewnątrz niektórych zadań traci sens.\n<h3>Tłumaczenie wymaga redakcji</h3>\nW przypadku tekstów naukowych konieczna jest także kontrola poprawności przekładu terminów i pojęć. Znów warto tu podkreślić, że błędy w tym zakresie (pod warunkiem, że nienagminne) nie są żadnym dowodem niekompetencji tłumaczy. Gromadzone latami doświadczenie powoduje, że anglojęzyczna terminologia medyczna czy prawnicza jest mi już w miarę dobrze znana, choć nie jestem anglistą. Tłumacz niespecjalizujący się w piśmiennictwie z tych dziedzin może się czasem pomylić; nie bez powodu istnieją specjalne kursy tłumaczeń medycznych, prawniczych czy biznesowych w różnych językach. Nawet jeśli redaktor sam nie zna prawidłowego angielskiego odpowiednika danego terminu lub pojęcia, to gdy od lat pracuje na takich tekstach, prawdopodobieństwo, że błędne tłumaczenie zwróci jego uwagę, jest znaczące. Tłumacz tworzy prawidłowy szkielet tekstu, strukturę zdania, redaktor wykrywa błędy jedynie w niektórych elementach (konkretnych wyrazach lub sformułowaniach) wypełniających tę strukturę.\n\nObowiązkowa jest kontrola przekładu nazw instytucji, tytułów dzieł literackich lub aktów prawnych i innych nazw własnych. Czasem dana instytucja czy dzieło ma już swoją oficjalną angielską nazwę, bywa że niebędącą prostym przekładem nazwy polskiej. Wynika to często z próby upodobnienia tej nazwy do anglojęzycznych nazw podobnych instytucji na świecie. Stąd np. Główny Urząd Statystyczny to po angielsku Statistics Poland. Jeśli dana nazwa jest charakterystyczna tylko dla polskich realiów, konieczne może się okazać dodanie w nawiasie lub przypisie nieobecnego w polskojęzycznym oryginale wyjaśnienia dla niepolskiego czytelnika, o czym mowa (np. czym jest „Gazeta Wyborcza”, bo tytuł przełożony jako „Electorial Newspaper” raczej nic mu nie powie). Optymalne jest podanie oryginalnej polskiej nazwy, jej dosłownego przekładu (aby czytelnik wiedział, co oznaczają niezrozumiałe polskie słowa w tekście) i objaśnienia. Podobnie w przypadku niektórych pojęć. Warto wskazać, że voivodeship (województwo) to tyle, co province, a poviat to mniejsza jednostka podziału administracyjnego kraju. Dodawanie takich elementów jest zadaniem redaktora, nie zaś tłumacza. Zdarza się, że redaktorzy starają się wraz z outsourcingiem usług przekładowych przerzucić na tłumaczy część swojej pracy, ale nie jest to dobra praktyka (nawet jeśli niektórzy tłumacze się na to godzą). Tłumaczenie, choćby kongenialne, wciąż wymaga redakcji.\n\nWażne jest, by tłumacze przestrzegali ustaleń co do wyboru brytyjskiej lub amerykańskiej ortografii, ale redaktor nie może oczekiwać od nich, by stosowali się do wszystkich elementów obowiązującej w danej instytucji konwencji wydawniczej (jeśli w ogóle powstał taki dokument). Warto być świadomym, że fachowcy używają często specjalistycznego oprogramowania wspomagającego proces przekładu i tekst po „przepuszczeniu” przez takie narzędzie może utracić także te ustawienia, które „na wejściu” były prawidłowe (np. mogą się zmienić cudzysłowy).\n\nPraca z profesjonalnymi tłumaczami to dla redaktora publikacji obcojęzycznych niepowtarzalna szansa. Przygotowując do składu cudzy przekład, poszerzam swoją znajomość danego języka, gdyż poprawiam tekst przygotowany przez osobę znającą dany język lepiej niż ja. Niejeden raz już-już chciałem zwrócić komuś uwagę na błąd, po czym po uważniejszym sprawdzeniu okazywało się, że to jednak mnie zabrakło wiedzy, że tak też można, że takie określenie funkcjonuje. Ten, kto jest przekonany, że posiadł całą prawdę, nie ma się na baczności, gdyż pycha kroczy przed upadkiem (Prz 16,18).', 'Redaktorzy i tłumacze ', '&nbsp;\n\n<img class=\"alignnone size-medium wp-image-2491\" src=\"https://miesiecznik.forumakademickie.pl/wp-content/uploads/2020/05/redaktorzy-i-tlumacze-fa-05-2020-300x201.jpg\" alt=\"\" width=\"300\" height=\"201\" />Sytuacja nabiera dramaturgii, gdy tłumaczenie – z reguły jakiegoś drobniejszego tekstu – jest wykonywane w ramach przysługi, a nie za pieniądze. Darowanemu koniowi nie zagląda się w zęby, zatem pole manewru jest węższe.', 'publish', 'closed', 'closed', '', 'redaktorzy-i-tlumacze%e2%80%a9', '', '', '2020-06-26 15:30:46', '2020-06-26 13:30:46', '', 2514, 'https://miesiecznik.forumakademickie.pl/czasopisma/redaktorzy-i-tlumacze%e2%80%a9/', 0, 'rrp_magazine', '', 0);
INSERT INTO `wp_posts` (`ID`, `post_author`, `post_date`, `post_date_gmt`, `post_content`, `post_title`, `post_excerpt`, `post_status`, `comment_status`, `ping_status`, `post_password`, `post_name`, `to_ping`, `pinged`, `post_modified`, `post_modified_gmt`, `post_content_filtered`, `post_parent`, `guid`, `menu_order`, `post_type`, `post_mime_type`, `comment_count`) VALUES
(2541, 1, '2020-05-18 11:12:35', '2020-05-18 09:12:35', '<h2>Efektem tych sporów było to, że Litwini nałożyli litewskie pieczęcie obok pieczęci bolszewickich i zaciągnęli swoje warty obok wart rosyjskich. Tak więc Uniwersytet był właściwie podwójnie strzeżony.</h2>\n[caption id=\"attachment_2455\" align=\"alignnone\" width=\"1024\"]<img class=\"size-full wp-image-2455\" src=\"https://miesiecznik.forumakademickie.pl/wp-content/uploads/2020/05/usb-w-warszawie-i-poznaniu2-uw-fa05-2020-1024x718.jpg\" alt=\"\" width=\"1024\" height=\"718\" /> Gmach Uniwersytetu Warszawskiego[/caption]\n\nNie ulega wątpliwości, że rząd wybrał rozwiązanie prostsze i lepsze, przedłużając o rok mianowanie wszystkim władzom Uniwersytetu. W międzyczasie dojść musiało do ustaleń rządowych polsko-litewskich, w których podejmowano również kwestię otwarcia Uniwersytetu w Wilnie. Dlatego też 9 września rektor w piśmie do Eustachego Sapiehy, ministra spraw zagranicznych, napisał: „Opierając się na rozmowie z JW. Panem Wiceministrem Janem Dąbskim, Rektorat Uniwersytet Stefana Batorego w Wilnie podaje niniejszym do wiadomości MSZ nazwiska członków tegoż uniwersytetu, którzy mogliby brać udział w naradach oraz pertraktacjach odnoszących się do spraw, z którymi jest związane istnienie Uniwersytetu Wileńskiego:\n\nProf. dr Michał Siedlecki – Rektor\n\nX. prof. dr Bronisław Żongołłowicz – Dziekan Wydziału Teologicznego – znawca stosunków kościelnych oraz statystyki ludności na Litwie – mówiący doskonale po litewsku, rosyjsku i francusku\n\nProf. dr Ludwik Janowski – znawca historii Litwy i Rusi – znawca historii Uniwersytetu Wileńskiego – mówiący po rosyjsku i francusku\n\nSzef Sekcji 1 Min. WRiOP, Prof. dr Adam Wrzosek – znawca historii Uniwersytetu Wileńskiego.\n\nWreszcie Rektorat podaje do wiadomości MSZ, że prof. Uniwersytetu Wileńskiego x. dr Bolesław Wilanowski przestawał dawniej w zażyłych stosunkach osobistych z litewskim ministrem spraw zagranicznych X. Puryckim, i gotów jest oddać się do dyspozycji MSZ”.\n<h3>Wykłady po rosyjsku?</h3>\nCzy jakiekolwiek rozmowy polsko-litewskie na temat uniwersytetu miały miejsce – nie wiemy. Nie wspominają o tym ani ks. Żongołłowicz, ani rektor Siedlecki. Najpewniej władze USB były informowane o toczących się bojach na froncie bolszewickim i froncie zbliżającym się do Wilna, a wszelkie rozmowy z władzami MSZ czy Ministerstwa WRiOP zakładały natychmiastowy, po wyzwoleniu, powrót na uniwersytet. W dniu 18 września 1920 roku rozpoczęły się formalne rokowania polsko-litewskie w Kalwarii (suwalskiej), ale prędko zostały zerwane. Wrócono do nich 30 września w Suwałkach. Doprowadziły do zawarcia tymczasowego porozumienia, które ustaliło linię demarkacyjną na granicy pruskiej wzdłuż trajektorii Niemen – Orany – Ejszyszki – Bastuny. Ustanowiona Rada Miejska w Wilnie składała się z dwóch Litwinów, dwóch Żydów i dwóch Polaków. Inspektorem szkół polskich został członek tymczasowego Senatu Uniwersytetu w Wilnie w 1919 roku, a niebawem profesor wileńskiej uczelni, Stanisław Kościałkowski.\n\nKolejni uciekinierzy z Wilna przywozili informacje sprzeczne ze sobą. Niezawodny Ruszczyc notował: „Od 28 sierpnia Litwini w Wilnie. Pustki. Brak inteligencji. Uniwersytet nie zrabowany”. 6 września gazeta „Naród” napisała: „Od osoby przybyłej drogą okrężną z Wilna dowiadujemy się, że Litwini zająwszy Wilno znaleźli się wobec ogromnych trudności w uruchomieniu urzędów i uniwersytetu. Co do uniwersytetu, rząd kowieński zdecydował, że wykłady mają się odbywać po rosyjsku (!), lecz kiedy zwrócono się do pozostałych w Wilnie profesorów Uniwersytetu Stefana Batorego, wszyscy odmówili. Wobec tego Litwini z konieczności zgodzili się na wykłady polskie”.\n\nSprzeczne ze sobą komunikaty wojenne i informacje prasowe, ale przede wszystkim niejasne decyzje władz państwowych w Warszawie, powodowały, że rektor Siedlecki radził się pracowników USB przebywających w Warszawie i Wilnie w sprawie decyzji o powrocie do uniwersytetu. Wysyłał telegramy m.in. do prof. Staniewicza, który z relacji odwiedzającej Wilno żony wiedział, że: „Uniwersytet podobno nie ucierpiał. Pani Staniewiczowa widziała się z woźnymi, bolszewicy wywieźli podobno łóżka amerykańskie. Ocalało też prawdopodobnie mieszkanie Brensztejna. Natomiast dużo prywatnych ucierpiało”.\n\n7 października w Warszawie, o godz. 2.00, w Ministerstwie Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego, w gabinecie prof. Adama Wrzoska, szefa sekcji I, odbyło się zebranie profesorów USB, które zastąpić musiało posiedzenie Senatu. Przewodniczył rektor Siedlecki. Obecni byli: Kazimierz Sławiński, Piotr Wiśniewski, Edward Bekier, ks. Bolesław Wilanowski, Wacław Komarnicki, Wacław Dziewulski, Alfons Parczewski, Wiktor Staniewicz, Józef Patkowski, Benedykt Kubicki, Ferdynand Ruszczyc i Emil Godlewski. Zaproszono także młodszych pracowników USB: Stanisława Ptaszyckiego, Jana Wilczyńskiego i Witolda Sławińskiego. Jedynym tematem spotkania była sprawa powrotu uniwersytetu do Wilna. Rektor zdał sprawozdanie z rozmów w Ministerstwie Spraw Zagranicznych, mówiąc, że zdaniem MSZ „jest pożądany powrót do Wilna, choćby drogą przez kraj zajęty przez Litwinów”. Zapadła jednomyślna decyzja, że trzeba przygotowywać wyjazd do Wilna, a jako pierwsi mają pojechać: rektor, Ruszczyc, K. Sławiński, W. Sławiński, ks. Wilanowski i Latwis.\n<h3>Czy nadeszła już chwila decydująca</h3>\nTego samego dnia, po zebraniu, Siedlecki po raz kolejny zwrócił się do Ministerstwa Spraw Zagranicznych w sprawie zabiegów o powrót do Wilna rektora i członków USB: „Z powodu wiadomości o postępach naszych wojsk w kierunku Wilna, wysłałem do Ministra WRiOP telegram z zapytaniem, czy nadeszła już chwila decydująca o naszym powrocie do Wilna. […] Wskutek tych depesz przyjechałem dnia 4 października do Warszawy i po dłuższych staraniach uzyskałem najpierw posłuchanie u p. Ministra Spraw Zagranicznych. Na posłuchaniu tym p. Minister powiedział, iż wezwał mnie, ażeby mi oświadczyć, że jest jego życzeniem, i że uważa za wskazane, aby w jak najkrótszym czasie członkowie Uniwersytetu powrócili do Wilna. Zapytałem się wówczas jaką drogą mamy się tam dostać, na co otrzymałem odpowiedź, że o tej drodze poinformuje mnie Ministerstwo Spraw Zagranicznych. Na moje pytanie, czy byłoby wskazane, ażeby Rektor Uniwersytetu, mający urzędowy charakter jako przedstawiciel instytucji państwowej polskiej także już obecnie udał się do Wilna, odpowiedział p. Minister, że sądzi, iż to byłoby właściwie wskazanem. Kiedy zwróciłem uwagę, że Litwini są bardzo czuli na sprawy Uniwersytetu Wileńskiego i mogą mi odmówić pozwolenia na przyjazd do Wilna, p. Minister oświadczył, że to nic nie szkodzi, ponieważ gdyby odmówili pozwolenia, byłoby to dowodem ich nieżyczliwości dla Polski. Prócz tego p. Minister dał mi poufne wyjaśnienia o sytuacji w Wilnie i o powodach, które nakazują powrót do Wilna znacznej części inteligencji”.\n\nMarsz „zbuntowanych” oddziałów gen. Lucjana Żeligowskiego na Wilno rozpoczął się rano 8 października 1920 r. Pomimo niewielkiej odległości dzielącej wojsko od miasta i zdecydowanej przewagi nie udało się Żeligowskiemu wkroczyć do Wilna tego samego dnia. Uczynił to dnia następnego, 9 października, pozwalając, by władze litewskie i ludność mogły się bezpiecznie ewakuować z miasta. Wkraczające oddziały polskie spotkały się z entuzjastycznym przyjęciem miejscowej ludności polskiej. Żelazna dyscyplina i akcja miejscowego Komitetu Polskiego zapobiegła ekscesom antylitewskim i antyżydowskim. 10 października 1920 roku odbył się w Wilnie wielotysięczny wiec manifestujący powrót do Polski, jakkolwiek jednym z pierwszych postanowień gen. Żeligowskiego było ustanowienie Litwy Środkowej.\n\n11 października, w rocznicę otwarcia Uniwersytetu Stefana Batorego w Wilnie, zebrali się w warszawskim mieszkaniu Kazimierza Sławińskiego wileńscy uczeni: Ruszczyc, Jerzy Smoleński, Staniewicz, ks. Wilanowski, W. Sławiński, Józef Patkowski, Edward Bekier i Witold Kraszewski. Ustalili kolejność działań i terminy swojego powrotu. Następnego dnia w mieszkaniu Ruszczyców obchodzono rocznicę otwarcia Wydziału Sztuk Pięknych. Obecni byli: Zygmunt Kamiński, Juliusz Kłos, J. Bułhak, Benedykt Kubicki, Tadeusz Jan Dmochowski, Bonawentura Lenart i Wincenty Drabik.\n\n[caption id=\"attachment_2469\" align=\"alignnone\" width=\"1024\"]<img class=\"size-full wp-image-2469\" src=\"https://miesiecznik.forumakademickie.pl/wp-content/uploads/2020/05/usb-w-warszawie-i-poznaniu2-pw-fa05-2020-1024x721.jpg\" alt=\"\" width=\"1024\" height=\"721\" /> Gmach Politechniki Warszawskiej[/caption]\n<h3>Znaleźli go prawie nienaruszonym</h3>\nTrzy dni później wyruszył z Warszawy pierwszy pociąg ewakuacyjny, w którym znalazła się cywilna administracja miasta, radni oraz pierwsza partia pracowników Uniwersytetu: asystent zakładu botaniki Witold Sławiński, dr T. Dmochowski i intendent Latwis. 15 października wojskowym pociągiem wyjechali z Warszawy do Wilna: rektor, F. Ruszczyc z żoną i J. Bułhak. W czasie podróży Bułhak fotografował, a Ruszczyc rysował – ani zdjęcia, ani rysunki z tej podróży się nie zachowały. Ruszczyc zapisał w dzienniku, że 20 października o godz. 16.00 dotarli do Wilna. Nawet ta data nie jest pewna, jako że rektor Siedlecki w swoich wspomnieniach zanotował datę 16 października”.\n\nZ niepokojem weszli na teren Uniwersytetu, ale znaleźli go prawie nienaruszonym, a szkody w inwentarzu i budynkach okazały się minimalne. Zbiory zoologiczne i Biblioteka Uniwersytecka pozostały nietknięte. Tu i ówdzie tylko w seminariach poniszczono trochę książek, lecz na ogół bardzo niewiele. Zniszczeniu uległ także Ogród Botaniczny. Przez kolejne dni przeglądali wszystkie pomieszczenia uniwersyteckie, zbierając i zabezpieczając rozrzucone przedmioty. W sprawozdaniu napisano, że najpewniej władze litewskie myślały o założeniu własnej uczelni, a zorganizowany i uposażony na wielką skalę uniwersytet przedstawił się jako instytucja poważna, którą należało wykorzystać bez grabienia. Wielką pomoc w zachowaniu całości majątku wykazała także służba uniwersytecka, broniąc dobytku publicznego. Nie bez znaczenia był również autorytet L. Abramowicza, który bronił gmachów w rozmowach z bolszewikami i Litwinami. Oddając zasługi Abramowiczowi, wydarzenia te opisał rektor Siedlecki: „Prawie natychmiast po zajęciu Wilna przez bolszewików, a mianowicie dn. 15 lipca 1920 r., zjawił się w Uniwersytecie t.zw. komisarz oświatowy bolszewicki, którym był nauczyciel żydowskiej szkoły powszechnej i zażądał od służby wydania kluczy od Uniwersytetu celem jego objęcia. Służba powiedziała, że nie ma tych kluczy, a że Uniwersytetem opiekuje się p. Ludwik Abramowicz. Komisarz zgłosił się do niego, zaś p. Abramowicz oświadczył mu, że trudno mu wydawać klucze i oddawać Uniwersytet w jego ręce bez rozkazu jakichś naczelnych władz. Po dłuższej rozmowie komisarz, który jako miejscowy dobrze wiedział, jaką wartość ma Uniwersytet dla miejscowej ludności, zadecydował, że najlepiej będzie, jeżeli się Uniwersytet opieczętuje i postawi przy nim warty wojskowe, a służbę uczyni się odpowiedzialną, tak jak zwykle, za całość gmachu. Taki stan trwał przez kilka dni; warty bolszewickie zaciągnięto około różnych drzwi, a na drzwiach położono ogromne urzędowe pieczęcie bolszewickie. W ślad za bolszewikami i przez nich wprowadzeni przyszli Litwini, którzy odrazu wystąpili z pretensjami o Uniwersytet. Powstał spór między bolszewikami i Litwinami o to, kto Uniwersytet obejmie. Zwracano się kilkakrotnie do p. Abramowicza o oficjalne oddanie, jednak on słusznie wysuwał kwestję najpierw uzgodnienia, komu właściwie mógłby te gmachy oddać. Efektem tych sporów było to, że Litwini nałożyli litewskie pieczęcie obok pieczęci bolszewickich i zaciągnęli swoje warty obok wart rosyjskich. Tak więc Uniwersytet był właściwie podwójnie strzeżony. Przyszedł jednak pewien moment krytyczny. Bolszewicy mieli w swej administracji wojskowej także wydział zaopatrywania wojska, który tem się odznaczał, że zazwyczaj rabował wszystko, co mogłoby im się przydać. Ten wydział miał przeprowadzić «rewizję» gmachów uniwersyteckich, ale jednak przedtem, zdaje się dla zachowania pozorów pewnej formy, zwrócono się do p. Ludwika Abramowicza, zawiadamiając go o tym zamiarze. Jakich on użył argumentów, aby odwlec tę przykrą operację, tego dokładnie nie wiem, ale tego jestem pewien, że z narażeniem własnego bezpieczeństwa starał się wytłumaczyć bezcelowość takiej rewizji i, jak sądzę, musiał nawet pewnym dygnitarzom bolszewickim dać argumenty brzęczące z własnych funduszów byle tylko do ostatniej chwili ratować Wszechnicę”.\n<h3>Rozpoczęły się wykłady</h3>\nPo sporządzeniu listy braków okazało się, że ukradziono wiele przedmiotów ruchomych i przyrządów pierwszej potrzeby, zwłaszcza wyposażenia klinik i szpitali, a także burs akademickich: łóżek, bielizny, materaców, koców. Rozszabrowano ubrania, buty, środki czystości itd. Zrekompensować te braki miała pomoc Amerykańskiego Czerwonego Krzyża dla powracających z wojska studentów. Z tego źródła uczelnia otrzymała jeszcze jesienią 1920 roku m.in.: 200 kompletów bielizny, 50 swetrów, 30 funtów wełny, 200 pudeł konserw mięsnych, 50 kg kawy z mlekiem w proszku, 5 kg herbaty, 50 paczek pasztetów, 100 kawałków mydła toaletowego i 500 kawałków bulionu kostkowego.\n\nPoszukiwaniem zarekwirowanych i rozkradzionych uniwersyteckich mebli, książek, obrazów itp. zajęli się prof. F. Ruszczyc i historyk Jan Dąbrowski, którym władze wojskowe Wilna umożliwiły przejrzenie lokali po sowieckich i litewskich urzędach. Wiele odzyskano.\n\nWe środę, 3 listopada 1920 roku, rozpoczęły się wykłady na uniwersytecie, choć wciąż jeszcze większość studentów nie wróciła z wojska. O godz. 19.00 miał miejsce otwarty odczyt rektora „Zagadnienie istot żywych”, przyjęty oklaskami. Siedlecki mówił nie tylko o „urokach rzeczy wielkich”, ale też o opiekunach uniwersytetu: L. Abramowiczu i niższym personelu administracyjnym, którzy ocalili majątek szkoły w czasie wojny. Dwa dni później w kościele św. Janów odbyło się nabożeństwo za poległych akademików. W ciągu kilku następnych dni powrócili do Wilna: Staniewicz z żoną, L. Janowski, Massoniusowie, Władysław Zahorski, M. Brensztejn, Wacław Studnicki, ks. Żongołłowicz, Władysław Tatarkiewicz i inni. 17 listopada odbyło się pierwsze w Wilnie posiedzenie Senatu USB. Liczono szkody i straty: „Wydział lekarski złożony z dwóch tylko profesorów (Władyczko i Ziemacki) ma być na razie przyłączony do wydziału przyrodniczego z dziekanem Staniewiczem” – zanotował Ruszczyc w dzienniku.\n\nMając pewność, że uniwersytet w Wilnie kontynuuje działalność, Ministerstwo WRiOP poleciło przewieźć archiwa i paki z Poznania do Warszawy. W piśmie do Dyrekcji Kolei w Poznaniu z prośbą o transport mowa jest o piętnastu pakach jako bagażu podręcznym. 5 listopada transport wyjechał z Poznania. Obok kancelarii, kasy, sekretariatu z dokumentami wyruszyło czternaście osób, profesorów, funkcjonariuszy i ich rodzin. Ale krótko przed wyjazdem zdecydowano, że pociąg pojedzie od razu do Wilna.\n\nWyjazd USB z Poznania nie został odnotowany w aktach Senatu UP. Dopiero na posiedzeniu w dniu 13 listopada rektor UP Heliodor Święcicki zakomunikował, że „Rektor UWil. prof. Siedlecki dziękuje za gościnność UP dla siebie i sekretariatu”. I do przymusowego pobytu Wilna w Poznaniu więcej nie wracano.\n\nJeszcze w końcu listopada wysłano do Poznania prof. Władysława Zawadzkiego, Bonawenturę Lenarta, kierownika artystycznego USB, oraz do pomocy woźnego J. Szczerbę i montera Mikołaja Wierzbickiego, by przygotowali transport ostatnich pozostawionych materiałów z majątku uniwersytetu, skrzyń z przyrządami, zdeponowanych w firmie Karola Hartwiga w Poznaniu i Warszawie. Starano się także o zwrot przyrządów biurowych wypożyczonych z Ministerstwa WRiOP, najpewniej w czasie gdy uniwersytet zatrzymał się w Warszawie. Trudno sobie to wyobrazić, ale domagano się maszyny do pisania sytemu „Underwood”, czasowo oddanej do użytku ministerstwa, „ponieważ obecnie Uniwersytet rozporządza tylko jedną maszyną, a wobec rozpoczynających się wpisów nie jest w stanie nadążyć pracy”.\n\n[caption id=\"attachment_2470\" align=\"alignnone\" width=\"1024\"]<img class=\"size-full wp-image-2470\" src=\"https://miesiecznik.forumakademickie.pl/wp-content/uploads/2020/05/usb-w-warszawie-i-poznaniu2-up-fa05-2020-1024x737.jpg\" alt=\"\" width=\"1024\" height=\"737\" /> Gmach Uniwersytetu Poznańskiego (UAM)[/caption]\n<h3>Kruche podstawy i brak warunków do rozwoju</h3>\nWśród skarbów, które w 1920 roku zostały ewakuowane do Warszawy i Poznania, znalazł się portret Andrzeja Towiańskiego, pędzla Walentego Wańkowicza, podarowany uniwersytetowi w czasie inauguracji 1919 roku przez córkę Towiańskiego, Walerię Kulwieciową z Warszawy. Obraz posiadał przytwierdzoną do ramy metalową wizytówkę informującą o darze. Do Poznania wywieziono tylko płótno, a w Wilnie – jak pisał ze skargą do rektora Władysława Dziewulskiego prof. Stanisław Pigoń „z daru pozostały Uniwersytetowi jedynie puste ramy i owa tabliczka. Ostatnio, jak widzę, tabliczka została usunięta, a ramy uzyskały inne przeznaczenie”. Dopiero w 1924 roku, po interwencji u władz Uniwersytetu Poznańskiego i osobiście prof. S. Władyczki, płótno wróciło do Wilna.\n\nUniwersytet powrócił, a wraz z nim większość uczonych i studentów. Ale na długie lata zatrzymany został impet, z jakim rozpoczęto budowanie wileńskiej wszechnicy w roku 1919. Należało od nowa walczyć z przeszkodami technicznymi i finansowymi, o tyle poważniejszymi, że uczelnia znalazła się formalnie poza granicami Państwa Polskiego. Najbardziej obawiano się jednak zwątpienia i braku wiary w lepszą przyszłość. Część wybitnych uczonych, z racji niepewnego jutra, nie zdecydowała się na powrót i pozostanie w Wilnie, obawiając się o kruche podstawy i brak warunków do rozwoju drugiego kresowego uniwersytetu. Nie powrócili lub szybko Wilno opuścili humaniści: prof. Władysław Tatarkiewicz, Stanisław Ptaszycki, Józef Kallenbach i Jan Dąbrowski, zmarł Ludwik Janowski. Straty te z czasem przestały być tak bolesne, bo uczelnia wychowała własnych absolwentów.\n\nPisząc w styczniu 1921 roku sprawozdanie za rok akademicki 1919/20, rektor Siedlecki zauważył z determinacją: „Myśmy tutaj nie pierwsi, nie jesteśmy obcymi pionierami kultury; przed nami byli tutaj inni, którzy przez wieki działali i doprowadzili do wychowania filareckiej generacji. My do tradycji tych synów tej ziemi pragniemy nawiązać nić naszej pracy. Powstaliśmy jako urzeczywistnienie pragnień tutejszego społeczeństwa i jemu służyć chcemy, a zadawalając jego duchowe potrzeby, stać się musimy dla niego niezbędni; w tym zaś jest najlepszy warunek naszej trwałości.\n\nRola Uniwersytetów dzisiaj nie jest tylko rolą warsztatów, w których produkuje się fachowców, mających pewną dozę wiedzy. Dziś, na całym świecie Uniwersytety spełniają, prócz nauczycielskiego także i wychowawcze zadanie. Nic nie jest wartą ta wiedza, która w sercu i w uczuciu nie ma podstawy; niewart nic fachowiec, który nie umie być obywatelem. A spełniając zadanie wychowawcze, dając kulturę nie tylko umysłu lecz także serca, Uniwersytet łączy się najściślej ze społeczeństwem i najtrwalsze zyskuje podstawy”.\n<div class=\"signature\">\n\nDr hab. Mirosław Adam Supruniuk, UMK w Toruniu, historyk nauki, kultury i sztuki, wydawca, twórca Archiwum Emigracji i Muzeum Uniwersyteckiego w Toruniu  Dr hab. Anna Supruniuk, UMK w Toruniu, historyk nauki, mediewista, kierownik Archiwum UMK\n\n</div>', 'Uniwersytet  Stefana Batorego w Warszawie i Poznaniu,  czyli tam i z powrotem. Cz. II', '', 'publish', 'closed', 'closed', '', 'uniwersytet-%e2%80%a8stefana-batorego-w-warszawie-i-poznaniu%e2%80%a9czyli-tam-i-z-powrotem-cz-ii', '', '', '2020-06-30 10:23:53', '2020-06-30 08:23:53', '', 2514, 'https://miesiecznik.forumakademickie.pl/czasopisma/uniwersytet-%e2%80%a8stefana-batorego-w-warszawie-i-poznaniu%e2%80%a9czyli-tam-i-z-powrotem-cz-ii/', 0, 'rrp_magazine', '', 0),
(2585, 1, '2020-06-17 07:33:35', '2020-06-17 05:33:35', '', '31823_Kongres_Polskich_Teologow_21-23_wrzesien_1971_ks_k', '', 'inherit', 'open', 'closed', '', '31823_kongres_polskich_teologow_21-23_wrzesien_1971_ks_k', '', '', '2020-06-17 07:33:35', '2020-06-17 05:33:35', '', 0, 'https://miesiecznik.forumakademickie.pl/wp-content/uploads/2020/06/31823_Kongres_Polskich_Teologow_21-23_wrzesien_1971_ks_k.jpg', 0, 'attachment', 'image/jpeg', 0),
(2542, 1, '2020-05-18 11:12:35', '2020-05-18 09:12:35', '<h2>Olga Tokarczuk dobrze zrozumiała prawa statystyki i jej ograniczenia, zanim odrzuciła je jako sposób objaśniania i rozumienia przez nią świata.</h2>\nDo mało poważanej wśród większości humanistów nauki, jaką jest statystyka, a także do tego, czym się ona karmi, czyli zbiorów liczb i sposobów ich analizy, rzadko odwołują się poeci i pisarze. Ale są wyjątki, i to bardzo znaczące!\n\n<img class=\"alignnone wp-image-2477 size-full\" src=\"https://miesiecznik.forumakademickie.pl/wp-content/uploads/2020/05/nauka-statsytyki-z-szymborska-i-tokarczuk-sto-pociech-fa-05-2020.jpg\" alt=\"\" width=\"339\" height=\"500\" />\n<h3>Wisława Szymborska</h3>\nNiezwykłym ukłonem w kierunku statystyki – nauki, która próbuje poznać prawidłowości ukryte w różnych zbiorowościach opisanych liczbami – jest piękny wiersz Wisławy Szymborskiej zatytułowany Przyczynek do statystyki. Rozpoczyna go krótkie, jakże typowe dla tej nauki wyrażenie: „Na stu ludzi…”. I dalej następuje charakterystyka kilkunastu cech i zachowań, którym poetka przypisuje liczby – własne, subiektywne szacunki proporcji osób przejawiających rozważane cechy i zachowania. W większości podaje konkretne liczby:\n\n„skłonnych do podziwu bez zawiści – osiemnastu”. Dwukrotnie formułuje szacunki mniej precyzyjne, odwołujące się do równego podziału populacji na dwie części: „niegroźnych pojedynczo, dziczejących w tłumie – ponad połowa na pewno”; oraz „mądrych po szkodzie – niewielu więcej niż mądrych przed szkodą”.\n\nI tylko raz, gdy z trwogą pisze o okrucieństwie ludzi, nie towarzyszy temu żadna liczba:\n\n„okrutnych, kiedy zmuszą ich okoliczności – tego lepiej nie wiedzieć nawet w przybliżeniu”.\n\nNie jest to jedyny utwór Szymborskiej, w którym pojawiają się liczby i terminy statystyczne. Uważny czytelnik i miłośnik jej poezji dotrze bez trudu do pozostałych. Chociaż za nieco zapomniany utwór noblistki trzeba by uznać ten z późnych lat sześćdziesiątych pt. Spis ludności, przypomniany w wydanym niedawno tomiku Sto pociech (Wyd. Znak, 2019). Wiersz ten kończą słowa:\n\n„Homer pracuje w biurze statystycznym. Nikt nie wie, co robi w domu”.\n\nOba przywołane utwory traktują oczywiście o czymś innym. Łączy je natomiast język statystyki, po który zdecydowała się sięgnąć autorka. Warto na to zwrócić uwagę teraz, kiedy ogrom zbiorów liczb, jakie nas otaczają – zwłaszcza w sferze wirtualnej – sprowadza niekiedy statystykę jedynie do wykonania obliczeń, prezentacji tablic czy wykresów. W rzeczywistości zaś statystyka to przede wszystkim pewien sposób myślenia o świecie, postrzegania i analizowania rzeczywistości. To także przekonanie o tym, że językiem statystyki da się wyrazić rzeczy ważne w życiu pojedynczego człowieka i różnych ludzkich zbiorowości.\n\n<img class=\"alignnone wp-image-2506\" src=\"https://miesiecznik.forumakademickie.pl/wp-content/uploads/2020/05/nauka-statsytyki-z-szymborska-i-tokarczuk-bieguni-fa-05-2020-651x1024.jpg\" alt=\"\" width=\"339\" height=\"533\" />\n<h3>Olga Tokarczuk</h3>\nW życiu znacznie później urodzonej drugiej naszej noblistki, statystyka pojawiła się – niezależnie od woli Olgi Tokarczuk – w sposób dość typowy, bo w programie jej studiów na kierunku psychologii. „Wprowadzano nas w tajemnice statystyki” – pisze w powieści Bieguni. Dość szybko odrzuciła jednak popularne w naukach społecznych badania ankietowe jako wiarygodne źródło poznania. Z wyrzutem pisze: „Co to za metodologia! Milcząco zakłada się, że człowiek nie zna siebie, lecz gdy mu podsunąć odpowiednie sprytne pytania, sam się ów człowiek zlustruje. Sam zada sobie pytanie i sam na nie odpowie”. Sądzę, że myśl ta warta jest refleksji w wielu dziedzinach nauki, zwłaszcza współcześnie, gdy nazbyt wiele oczekuje się od badań sondażowych i ankietowych.\n\nTokarczuk dobrze zrozumiała prawa statystyki i jej ograniczenia, zanim odrzuciła je jako sposób objaśniania i rozumienia przez nią świata. Z jednej strony deklaruje: „Nie interesują mnie wydarzenia powtarzalne, te, nad którymi z uwagą pochyla się statystyka”, a z drugiej docenia znaczenie m.in. statystycznych miar współzależności i korelacji. Pisząc o snach w powieści Dom dzienny, dom nocny, snuje takie oto wyobrażenie: „Gdyby (…) włączył w to statystykę z tymi wszystkimi testami korelacji, które działają jak magiczny klej, łącząc ze sobą rzeczy, wydawałoby się, niemożliwe do połączenia, może znalazłby w tym jakiś sens”. Dostrzega więc autorka możliwość zdobycia choćby cząstki wiedzy, poprzez użycie narzędzi statystycznych.\n\nPięknym fragmentem Biegunów jest ten, który pokazuje istotę wnioskowania statystycznego, mimo że ani razu nie pada w nim słowo statystyka, a także żadne ze słów pokrewnych. W krótkim opowiadaniu pt. Dziewięć tytułowa dziewiątka to numer klucza „w małym tanim hotelu nad restauracją”, który gubił się pośród innych kluczy najczęściej. Wiedział o tym recepcjonista, który każdego roku musiał zamawiać najwięcej nowych kluczy z numerem dziewięć. „Ciekawe, jakie to prawo rządziło kluczem numer dziewięć, jakie przyczyny i jaki skutek”. Pytanie to dobrze ilustruje główny problem wnioskowania statystycznego na podstawie ciągu obserwacji w próbie.\n\nWśród innych kluczy jeden gubi się najczęściej. Może stać za tym zwykły przypadek, dający się wytłumaczyć losowym charakterem tego typu zjawiska. W końcu nie spodziewamy się, że w ciągu roku goście gubią lub zapominają zwrócić dokładnie tę samą liczbę kluczy do pokoi hotelu. Dopuszczamy w tym względzie jakieś losowe odchylenia. Ale jak duże, aby wciąż uważać je za losowe? Kiedy liczba kluczy z numerem dziewięć, które trzeba dodatkowo zamówić u ślusarza („Dziwił się temu sam ślusarz”), powinna zostać uznana za zbyt dużą w stosunku do innych numerów, aby mógł wziąć za to pełną odpowiedzialność los, przypadek? Jaką różnicę w liczbie zagubionych kluczy z numerem dziewięć w stosunku do liczby innych utraconych kluczy uznamy za niedającą się wytłumaczyć przypadkiem, a więc za statystycznie istotną? Statystyczna istotność – jak wiadomo – stanowi główną kategorię wnioskowania na podstawie niepełnej informacji. Bohaterka tej historii kilka dni po opuszczeniu hotelu, w którym zajmowała pokój numer dziewięć, znajduje klucz w kieszeni spodni. Dokłada w ten sposób jeszcze jedną obserwację do próby sugerującą, że mamy tu do czynienia ze statystycznie istotną prawidłowością.\n\nByć może warto sięgać do poezji i literatury, wyjaśniając studentom pierwszych lat pojęcia i język statystyki. Choćby po to, by w przyszłości nie mieli „uczucia skurczu w żołądku, które pojawia się, gdy w zadaniu albo rozmowie wypływa temat statystyki” (M. Kaplan, E. Kaplan, Zawsze masz szansę).\n<div class=\"signature\">\n\nProf. dr hab. Mirosław Szreder, ekonomista, kierownik Katedry Statystyki i dziekan Wydziału Zarządzania Uniwersytetu Gdańskiego.\n\n</div>', 'Nauka statystyki z Szymborską i Tokarczuk ', '<img class=\"alignnone size-medium wp-image-2506\" src=\"https://miesiecznik.forumakademickie.pl/wp-content/uploads/2020/05/nauka-statsytyki-z-szymborska-i-tokarczuk-bieguni-fa-05-2020-191x300.jpg\" alt=\"\" width=\"191\" height=\"300\" />\n\nOlga Tokarczuk dobrze zrozumiała prawa statystyki i jej ograniczenia, zanim odrzuciła je jako sposób objaśniania i rozumienia przez nią świata.', 'publish', 'closed', 'closed', '', 'nauka-statystyki-z-szymborska-i-tokarczuk%e2%80%a9', '', '', '2020-06-26 15:34:13', '2020-06-26 13:34:13', '', 2514, 'https://miesiecznik.forumakademickie.pl/czasopisma/nauka-statystyki-z-szymborska-i-tokarczuk%e2%80%a9/', 0, 'rrp_magazine', '', 0),
(2584, 1, '2020-06-17 07:33:35', '2020-06-17 05:33:35', '', '75-lat-politechniki-slaskiej-fa-06-2020', '', 'inherit', 'open', 'closed', '', '75-lat-politechniki-slaskiej-fa-06-2020', '', '', '2020-06-17 07:33:35', '2020-06-17 05:33:35', '', 0, 'https://miesiecznik.forumakademickie.pl/wp-content/uploads/2020/06/75-lat-politechniki-slaskiej-fa-06-2020.jpg', 0, 'attachment', 'image/jpeg', 0),
(2543, 1, '2020-05-18 11:12:35', '2020-05-18 09:12:35', 'Nikt nie jest w stanie przewidzieć, w jakim stadium rozwoju będzie pandemia, kiedy ten tekst się ukaże. To, o czym chcę w tym kontekście napisać, ma jednak wymiar ponadczasowy. Zacznę od mniej smutnej refleksji.\n\nNaprzeciw bloku, w którym mieszkam, rośnie świerk. Na wysokości mojego balkonu uwiła sobie gniazdo para gołębi. Najpierw były zaloty, później pojawiły się jajka, z których wykłuły się dwa pisklęta. Żeby opisać bogactwo zachowań opiekuńczych tej pary wobec siebie i swego potomstwa, trzeba by pióra poety, którego nie mam. Uczeni kwitują to jednym słowem – instynkt.\n\nCzłowiek również posiada instynkt sprzyjający zachowaniu życia jednostkowego i gatunkowego. Oprócz tego podobno ma rozum. Pewnie dlatego potrafi być bezinteresownie brutalny i agresywny wobec najbliższych w sytuacji konieczności ustawicznego przebywania z nimi w czasach zarazy.\n\nZ niewyobrażalnym zdumieniem i niesmakiem dowiedziałem się o przepełnionych nienawiścią agresywnych zachowaniach wobec różnej kategorii pracowników służby zdrowia tylko dlatego, że z narażeniem własnego zdrowia i życia, niosąc pomoc chorym na COVID-19, mogą sami stać się źródłem zakażeń.\n\nZaszczuty fałszywymi posądzeniami o zarażenie pacjentek ginekolog popełnił samobójstwo. Pracująca w szpitalu na oddziale zakaźnym lekarka, nękana przez sąsiadów za rzekome roznoszenie koronowirusa, musiała zmienić mieszkanie. Podobno w niektórych sklepach można usłyszeć, że personelu medycznego nie należy obsługiwać, bo przynosi zarazę. Przypadki traktowania w czasie epidemii lekarzy, pielęgniarek, ratowników medycznych jak „trędowatych” zdają się nasilać.\n\nW świecie przyrody istnieje coś takiego, jak pasożytnictwo, które polega na tym, że jeden organizm żywi się kosztem drugiego. Nie mam odpowiedniego wykształcenia do wydawania kompetentnych sądów na ten temat, ale wydaje mi się, że na ogół pasożyty nie dążą do całkowitego unicestwienia swych żywicieli, bo straciłyby źródło utrzymania. Tylko wśród ludzi niszczycielskie zachowania wobec ich darczyńców występują nagminnie.\n\nZ tego, co zostało napisane, wynika smutna refleksja, że na tle innych gatunków najmniej udanym wytworem Pana Boga lub – jak kto woli – Natury jest człowiek.', 'Refleksje z czasów zarazy ', 'Nikt nie jest w stanie przewidzieć, w jakim stadium rozwoju będzie pandemia, kiedy ten tekst się ukaże. To, o czym chcę w tym kontekście napisać, ma jednak wymiar ponadczasowy.', 'publish', 'closed', 'closed', '', 'refleksje-z-czasow-zarazy%e2%80%a9', '', '', '2020-06-26 15:35:03', '2020-06-26 13:35:03', '', 2514, 'https://miesiecznik.forumakademickie.pl/czasopisma/refleksje-z-czasow-zarazy%e2%80%a9/', 0, 'rrp_magazine', '', 0),
(2544, 1, '2020-05-18 11:12:35', '2020-05-18 09:12:35', '<h2>W ciągu pięciu lat studiów doktoranckich Radosław Krajniak zdołał poddać analizie całą literaturę przedmiotu, przeprowadził liczne kwerendy, a przede wszystkim zdołał zebrany materiał opracować i przedłożyć w postaci gotowej monografii. Jako student zdołał zrealizować projekt, którego nie był w stanie ukończyć przez dziesięciolecia duet doświadczonych mediewistów.</h2>\n<img class=\"size-full wp-image-2451\" src=\"https://miesiecznik.forumakademickie.pl/wp-content/uploads/2020/05/kilka-istotnych-okolicznosci-fa-05-2020.jpg\" alt=\"\" width=\"363\" height=\"512\" />\n\nW ostatnim numerze „Forum Akademickiego” (nr 4/2020) red. Marek Wroński opublikował artykuł pt. Toruński doktorat „na źródłach”. Tekst dotyczy m.in. rzekomego plagiatu popełnionego przez dr. Radosława Krajniaka w dysertacji Prałaci i kanonicy warmińskiej kapituły katedralnej do 1466 roku. Studium prozopograficzne (promotor: prof. Andrzej Radzimiński). Ponieważ byłem członkiem komisji doktorskiej, jak również świadkiem opisywanych wydarzeń w dniu 26 X 2017 r., chciałbym ustosunkować się do kwestii poruszonych w artykule i przywołać kilka okoliczności niezwykle istotnych dla sprawy.\n\nW artykule pojawia się kuriozalne stwierdzenie, jakoby prof. Teresa Borawska, zatrudniona do 2014 r. w Instytucie Historii i Archiwistyki UMK, członek Rady Wydziału Nauk Historycznych UMK, nie miała pojęcia o badaniach prowadzonych przez Radosława Krajniaka, doktoranta w tym samym instytucie. Chciałbym w tym miejscu zwrócić uwagę na jedno istotne wydarzenie naukowe: w 2010 r. odbyła się w Olsztynie międzynarodowa konferencja z okazji rocznicy fundacji warmińskiej kapituły katedralnej. Wygłosiłem wówczas referat podsumowujący dotychczasowe badania prozopograficzne nad średniowiecznymi kapitułami pruskimi. W wystąpieniu stwierdziłem, iż w odniesieniu do kapituły warmińskiej konieczne jest przeprowadzenie kompleksowych badań prozopograficznych wykraczających poza archaiczną, słownikową biografistykę. Spośród czterech pruskich kapituł katedralnych trzy doczekały się nowoczesnych monografii w XXI w., natomiast dla kapituły warmińskiej pozostawał opracowany przez czworo autorów Słownik Biograficzny Kapituły Warmińskiej (dalej: SBKW), w części średniowiecznej przygotowany przez prof. Teresę Borawską. Na tę samą konferencję została zaproszona prof. Borawska, która wprawdzie referatu nie wygłosiła, ale nasze teksty sąsiadują w tomie pokonferencyjnym przygotowanym na wspomnianą sesję. Moderatorem obrad był wówczas ks. prof. Andrzej Kopiczko, jeden ze współautorów SBKW. O zgłoszonej przeze mnie potrzebie opracowania studium prozopograficznego kapituły warmińskiej prof. Borawska wiedziała już dziesięć lat temu.\n<h3>Pytanie o puentę wieloletnich badań</h3>\nPostulat prozopograficznego opracowania środowiska kanoników warmińskich w czasach krzyżackich został wysunięty przeze mnie z kilku powodów. Wydany w 1996 r. SBKW jest publikacją okolicznościową, powstałą w związku z 750-leciem utworzenia diecezji warmińskiej. Zestawienie biograficzne poprzedza półstronicowy wstęp bp. Juliana Wojtkowskiego, który nb. wyraża pragnienie, by „SBKW służył szerokiemu kręgowi historyków Warmii, Mazur, Powiśla i okręgu Królewieckiego”. Słownik, opracowany przez czworo autorów, obejmuje biogramy członków kapituły warmińskiej od czasów najdawniejszych po 1992 rok. Nie posiada to wydawnictwo wstępu podsumowującego stan badań (niezwykle obfitych w odniesieniu do czasów średniowiecza), klasycznie zestawionej bibliografii etc. Co znamienne, nie pada tutaj jakakolwiek zapowiedź przygotowania studium prozopograficznego kapituły warmińskiej w czasach średniowiecza.\n\nJeżeli dzisiaj, w obliczu dysertacji przygotowanej przez Radosława Krajniaka, średniowieczna część SBKW autorstwa prof. Borawskiej urasta do rangi wiekopomnego, nowatorskiego dzieła, to z przykrością należy stwierdzić, że już w 1996 r., z punktu widzenia badań prozopograficznych, było to opracowanie niskiej jakości, pozbawione jakiejkolwiek refleksji metodologicznej. Wystarczy wskazać, że w pierwszej połowie lat dziewięćdziesiątych XX w. powstały gruntowne studia poświęcone m.in. rycerzom zakonu krzyżackiego w Inflantach (m.in. prof. Klausa Militzera) czy personelowi kancelaryjnemu w krzyżackich Prusach Górnych (prof. Martina Armgarta) stanowiące w tym przypadku odpowiedni punkt odniesienia. Pod względem metody i zakresu kwerendy archiwalnej słownikowe opracowanie prof. Borawskiej byłoby dużym osiągnięciem w pierwszej połowie XX w., a nie pod koniec stulecia, gdy studia prozopograficzne stały się wiodącą metodą w badaniach określonych środowisk społecznych.\n\nZe zdumieniem czytam w artykule redaktora Wrońskiego, iż prof. Borawska „pamiętała, że ze względu na ograniczenia objętości książki, opracowywane przez wiele lat pracy biogramy musiały zostać znacznie skrócone, a przypisy uproszczone. Tym niemniej przez kolejne dwadzieścia lat, szukając w przeróżnych archiwach, uzupełniała dane dotyczące kanoników, planując wydanie obszernej monografii”. Czyli: badaczka prowadziła wieloletnie badania przed 1996 r., następnie okroiła swoją kartotekę na potrzeby SBKW, po czym prowadziła przez kolejne dwudziestolecie te same badania, których efektem – summa summarum – jest brak opracowania prozopograficznego jej autorstwa. Podczas obrony doktoratu Radosława Krajniaka w październiku 2017 r. komisja się dowiedziała, że prof. Borawska nie sama, lecz wraz z dr. Henrykiem Rietzem, prowadzi prace na ten temat. Powstaje pytanie: dlaczego tandem tak znakomitych uczonych mediewistów, pracujących na etacie w IHiA UMK, nie był w stanie spuentować odpowiednią publikacją badań trwających kilkadziesiąt lat? Pytanie to jest o tyle zasadne, iż analogiczne projekty – i w Niemczech, i w Polsce – realizowane były w ramach studiów doktoranckich: kapituła pomezańska doczekała się dysertacji w 2003 r. (prof. Mario Glauert), prace nad kapitułą sambijską trwały cztery lata (prof. Radosław Biskup; publikacja w 2007 r.), natomiast kapituła chełmińska została opracowana w ramach seminarium magisterskiego (sic!; publikacja w 2013 r.) przez dr. Radosława Krajniaka. Ten ostatni za swoje badania nad kapitułą chełmińską został uhonorowany stypendium START Fundacji na rzecz Nauki Polskiej. Jak widać, w ograniczonych czasowo i finansowo ramach studiów doktoranckich możliwe jest opracowanie tego, co prof. Borawskiej i dr. Rietzowi nie udało się przez niemalże pół wieku.\n<h3>Czy prof. Borawska  jest plagiatorką?</h3>\nGruntowna analiza SBKW dowodzi, że prof. Borawska jest naukową dłużniczką pokoleń edytorów i badaczy zajmujących się dziejami średniowiecznej Warmii. W środowisku naukowym znany jest fakt, iż prace nad prałatami i kanonikami warmińskimi w okresie krzyżackim prowadził jeszcze przed publikacją SBKW olsztyński uczony dr Jerzy Sikorski. W 2001 r. informację taką przekazał mi śp. prof. Marian Biskup; byłem wówczas doktorantem realizującym badania nad sąsiednią, sambijską kapitułą katedralną. Podczas rozmowy o projekcie mojego doktoratu prof. Marian Biskup wspomniał, że podobne badania w odniesieniu do warmińskiej kapituły katedralnej w latach 1260-1466 podejmował dr Jerzy Sikorski w ramach planowanej habilitacji i na jej potrzeby stworzył w latach osiemdziesiątych XX w. własną, obszerną kartotekę. Według śp. Profesora miała z niej korzystać prof. Borawska. Niestety, w SBKW próżno szukać śladów badań dr. Sikorskiego.\n\nWielu członków kapituły warmińskiej, szczególnie późniejszych biskupów i znaczących prałatów, doczekało się wcześniej swych biogramów w takich publikacjach słownikowych jak np. Altpreussische Biographie. Niestety, prof. Borawska we własnych biogramach nie spełnia standardów stawianych dr. Krajniakowi: gdy przywołuje biogramy opracowane w Altpreussische Biographie, ogranicza się zaledwie do podania sygla AB, podczas gdy każde hasło w tym wydawnictwie ma swojego autora. Trud identyfikacji znakomitej większości średniowiecznych kanoników podjęli edytorzy źródeł w XIX i w pierwszej połowie XX w., zestawiając indeksy osobowe, z których prof. Borawska obficie czerpie, na co wskazują informacje bibliograficzne pod jej biogramami. W nielicznych biogramach widać własną kwerendę archiwalną. Czy w związku z tym prof. Borawska jest plagiatorką? Z całą pewnością nie: wykorzystała dotychczasowy stan badań, by zrealizować własny projekt.\n<h3>Różnica między biografistyką a prozopografią</h3>\nDr Radosław Krajniak jest bez wątpienia naukowym dłużnikiem prof. Teresy Borawskiej, widniejącej jako autorka średniowiecznej części SBKW, nawet jeśli po wystąpieniu dr. Henryka Rietza 27 X 2017 r. można mieć do tego poważne zastrzeżenia. Jej biogramy z pewnością stanowiły dla Radosława Krajniaka dobry punkt wyjścia do dalszej kwerendy archiwalnej i – finalnie – opracowania prozopograficznego. Sam doktorant dał zresztą temu wyraz za sprawą prawie 300 przypisów, często polemicznych, odsyłających do badań toruńskiej mediewistki.\n\nCzytając artykuł red. Wrońskiego, można odnieść wrażenie, że doktorant przedłożył jako dysertację słownik Teresy Borawskiej, w której jedynie pozmieniał kolejność zdań. Ergo: że mamy do czynienia z publikacją na ten sam temat. Trudno w tym miejscu wyjaśnić autorowi artykułu, na czym polega różnica między słownikową biografistyką a prozopografią, skoro strona uważająca się za pokrzywdzoną zdaje się tego nie dostrzegać. By to wyjaśnić pokrótce: z punktu widzenia SBKW biogramy są celem samym w sobie, natomiast z punktu widzenia realizacji projektu prozopograficznego stanowią one środek do celu. Stąd biogramy w dysertacji Radosława Krajniaka pełnią rolę aneksu słownikowego, ilustrującego obszerne, oryginalne wywody na temat organizacji, pochodzenia, wykształcenia etc. członków kapituły warmińskiej.\n\nTrudno poważnie potraktować przywołane w tekście przykłady na nierzetelność badawczą doktoranta. Jeśli red. Wroński przygotowując artykuł, nie skontaktował się z dr. Radosławem Krajniakiem, to trudno oczekiwać, by zadał sobie trud porównania SBKW z dysertacją. Szkoda, miałby wówczas okazję samodzielnie i suwerennie stwierdzić różnice w metodologii badań. Pouczająca dla redaktora Wrońskiego mogłaby być w tym względzie recenzja prof. Ewy Wółkiewicz, uznanej badaczki średniowiecznych środowisk kościelnych. Wskazuje ona, iż w badaniach prozopograficznych normą jest wykorzystywanie wcześniejszych opracowań słownikowych i dostosowywanie biogramów do przyjętej metody.\n\nW ciągu pięciu lat studiów doktoranckich Radosław Krajniak zdołał poddać analizie całą literaturę przedmiotu, przeprowadził liczne kwerendy w Polsce (Olsztyn, Gdańsk, Wrocław, Pelplin, Warszawa, Toruń) i za granicą (Berlin, Wiedeń), a przede wszystkim zdołał zebrany materiał opracować i przedłożyć w postaci gotowej monografii. Jako student zdołał zrealizować projekt, którego nie był w stanie ukończyć przez dziesięciolecia duet doświadczonych mediewistów, zawłaszczających wbrew zasadom i logice naukowej obszar badawczy kościelnych dziejów średniowiecznej Warmii. Uwagi do przebiegu obrony, wysuwane przez Teresę Borawską i Henryka Rietza, nie mają w mojej opinii związku z jakością dysertacji przedłożonej przez Radosława Krajniaka, stanowiącej nowe ujęcie i spełniające kryteria ustawowe. Są natomiast zręcznie wykorzystywane, by takie wrażenie powstało.\n<div class=\"signature\">\n\nDr hab. Radosław Biskup, prof. UMK, Katedra Historii Skandynawii i Europy Środkowo-Wschodniej, Instytut Historii i Archiwistyki, Wydział Nauk Historycznych UMK w Toruniu\n\n</div>', 'Kilka istotnych okoliczności ', '', 'publish', 'closed', 'closed', '', 'kilka-istotnych-okolicznosci%e2%80%a9', '', '', '2020-05-19 10:46:35', '2020-05-19 08:46:35', '', 2514, 'https://miesiecznik.forumakademickie.pl/czasopisma/kilka-istotnych-okolicznosci%e2%80%a9/', 0, 'rrp_magazine', '', 0);
